PDA

Види ја целата верзија : Вениамин Миланов Тошев- Венко Марковски


афион
09-05-11, 17:51
Вениамин Миланов Тошев (Скопје, 15 март 1915 - Софија, 7 јануари 1988), познат под псевдонимот Венко Марковски бил македонски и бугарски поет, академик на БАН, драмски писател и еден од основоположниците на современата македонска литература.

Гимназија завршил во Скопје, а словенска филологија студирал во Софија. Бил член на Македонската литературна група основана во Скопје (1931) и на Македонскиот литературен кружок (1938-1941). Бил во затвор во Гонда Вода и Ениќоj (1941-1942). Учесник во НОБ, член на Главниот штаб на НОВ и ПОЈ, член на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ и делегат на заседанието.

Во периодот 1944-1945 активно учествува во работата на трите комисии за нострификација на македонскиот литературен јазик. Буквата "Ъ" (ер-голем), за коjа тој се бори да биде дел од македонската азбука не се одобрува од ЦК на КПЈ.

Во 1948 година ја поддржува Резолуцијата на Информбирото. Во конфликтот со Тито е затворен во Идризово, а фамилиjата му е интернирана во Кичево.

На 17 март 1956 година, под името Вениамин Миланов Тошев, за поемата „Сувремени парадокси“ е осуден на петгодишна робија на Голи Оток, а во 1965 година оди на лекување и останува во Бугарија. Во 1968 син му Миле Марковски и неговата фамилиjа биле протерани од Македониjа во Бугариjа.

Во Бугариjа Венко Марковски е примен за пратеник во Народното собрание, за член на Соjузот на бугарските писатели, за член на Бугарската акадeмиjа на науките. Има награди: „Херој на Бугариjа“, „Херој на социјалистичкиот труд“, „Георги Димитров“ и др.

Заради творештвото на бугарски jазик Титова Jугославиjа го прогласува за предавник на македонскиот народ. По 1975 бил обезбедуван од бугарските тајни служби, бидејќи имало информација дека му е загрозен животот од УДБ.

афион
09-05-11, 17:52
Творештво

Во „Народни бигори“ (1938) и „Огинот“, песните на Марковски се под влијание на народната песна и по карактер се љубовни песни, испреплетени со национално-ослободителни мотиви и национално-ослободителни песни. Подоцна, Марковски потпаднал под силно влијание на социјалистичкиот реализам и пишувал песни во социјал-реалистички стил посветени на Тито, додека бил на македонска страна, и некои песни посветени на Бугарската Комунистичка Партија, откако преминал на бугарска страна.

Освен поезија, Марковски ги напишал историските книги „Преданија заветни“ (историјата на Бугарија од 681 до 9 септември 1944 година во стихови), „Крвта вода не станува“ и други. Преданијата се издадени и на руски јазик во Москва во 1981.

На македонски јазик

Во Бугарија
„Народни бигори“ (1938, издадена во Софија)
„Огиноть“ (1938, издадена во Софија)
„Илиндень“ (1940, издадена во Софија)
„Луня“ (1940, издадена во Софија)

Во Македониjа
„Елегии“
„Гоце“
„Чудна е Македонија“
„Гламји“
„Климе“
„Над пламнати бездни“
„Сказна за резбарот“
„Голи оток“

На бугарски јазик
„Орлицата“ (1941)
„Истината е жестока“ (1968)
„Легенда за Гоце“ (драма, изведена во Народниот театар „Иван Вазов“)
„Крвта вода не станува“ (1971, 1981, 2001 - одговор на книгата „Историjа на македонскиот народ“)
„Преданиjа заветни" (1979), ,
Сонетните венци „Бунтовни воштеници“, „Вековни врволици“ и „Судбовни маченици“
„Голи оток - островот на смртта“ (1984, преведена на англиски jазик)

афион
09-05-11, 17:53
По барање на бугарски форумџија ја отворам оваа тема,ова нека е само вовед во полемиката за неговиот живот.

sofmak
09-05-11, 17:54
Кръвта вода на става
http://www.veni.com/venko.html

stinger
09-05-11, 19:31
О, неразумне и юроде!
Поради что се срамиш
да се наречеш болгарин...
Паисий Хилендарски,
Банско – Македония


Фактите са свидетели на миналото. Съдници са. Техният съд е неподкупен. Те са неми и ни карат да мълчим, изискват уважение. Фактите са ръцете на историята, символът на истината. Те могат да бъдат само фалшифицирани. Ония, които фалшифицират фактите, се наричат фалшификатори на фактите. Историята също може да бъде фалшифицирана. Ония, които фалшифицират историята, се наричат фалшификатори на историята.
През 1969 година в Скопие излезе в три тома една книга. Съчинителите и я нарекоха
“Историjа на македонскиот народ”. Фалшификацията като явление не е непозната на историята. Фалшификация обаче от този род историята не познава. Понякога и най-грубите фалшификатори проявяват чувство на срам и отговорност. За съчинителите на тази книга тези човешки качества са непознати. Иска им се да бъдат историци с нова мисия и посланици на някаква неземна vis maior justitiae, съвест, която е дошла на земята да осъди неправдата и да възстанови владението на истината, а в действителност някои от тях са специфични духовни недоразумения. Това са гробари, които в късна нощ с фенери и лопати търсят в гроба на Александър Македонски прародината на македонските славяни.
Тези иманяри блуждаят в царството на историята и дирят ковчег с реликви и крижали на измисленото от тях. Те себе си надигат срещу себе си, самозаблуждават се, воюват, искат да не са това, което са. Искат да са това, което не са, и всички, които не са като тях, да станат като тях.
Коя е обаче тази сила, която ще сбъдне мечтите им и ще превърне сънищата им в действителност? Въображението ли? Въображението е изкуство. То е сила в изкуството и слабост в историята. Историята не е въображение. Желанието ли? Желанието е пропаганда. То е сила в пропагандата и слабост в историята. Историята не е желание. Предпоставката ли?
Предпоставката е теория. Тя е сила в теорията и слабост в историята. Историята не епредпоставка.
Без оръжие са. Фалшификациите, които те разменят за истини, не са път към победа. Търсят светлина да възвърнат радостта на очите си. Тази светлина, която може да възвърне радостта на очите им, не е заблуда. Навсякъде присъства край тях. Те не я виждат.
Сами са. Самотата е опасна. Пътят е дълъг и мрачен. Светилникът на призрачното им учение догаря. С лъжи не се поддържа огънят му. Лъжите са безумно ято. Безумното ято е къща неразумна. Лъжите са невярна стряха. Невярната стряха е огнище без огън. Неверие погубва верността им.
Отгде да вземат тази сила, която ще възвърне вярата им?
От народа ли? Но народът вежди свива и сърдито глава поклаща. Светкавици гневни избиват из очите му.
От земята ли? Но земята в мъка съхне и неравни теглила влачи. Проклятия страшни излизат от гърдите є.
Или от войската на Самуила? Но тази войска е плът от плътта и кръв от кръвта на Куберовите прабългари.
През 1018 година в Охрид залезе славата на третата българска столица.
Но Охрид беше законен наследник на Преслав, тъй както Преслав беше законен наследник на Плиска.
Самуил беше законен наследник на Симеона и Петра, тъй както Симеон беше законен наследник на Аспаруха и Крума.
Три престолнини с нееднаква орисия. Три престолнини с нееднаква слава. Но и под трите царски наметала биеха сърцата на България и неразделно с тях в тяхната плът и кръв тържествуваха Аспаруховите и Куберовите прабългари.
Къде да намерят тази сила?
В кладата на българския богомилец Василий ли? Но и тази клада е плът от плътта и кръв от кръвта на Куберовите прабългари. Пет столетия преди Джордано Бруно, през 1111 година, в Цариград на клада жив изгоря богомилският ересиарх Василий. Обгърнат от пламъци, българинът отправяше слова към съвестта на света: “За истината съм готов да посрещна хиляди по-страшни смърти на хиляди по-страшни клади.”
Еничарите като кастова категория отдавна са мъртви. Еничарите обаче от категорията на съчинителите на така наречената “Историjа на македонскиот народ” са живи и са по-еничари и от най-еничарите на Османската империя. Те всичко светло, свято, скъпо, родно, българско у българина безмилостно убиват и ограбват.
Ни жестокият византиец Василий II, наречен от историята с прозвището Българоубиец, не е бил така жесток, когато е ослепявал с огнени монети рожбите на Самуила, ни Алексий Комнин е бил така жесток, когато жив е изгорил българския богомил Василий, ни султанът е бил така жесток, когато е обесил Апостола на свободата и в кърви е потушавал Априлското, Кресненско-Разложкото и Илинденско-Преображенското въстание. Ни разпятия, ни голготи, ни войни, ни робии, ни ятагани, ни щикове в гърба не са били така жестоки, както фалшификаторите от категорията на съчинителите на така наречената “Историjа на македонскиот народ”. Тежка битка са подхванали. На антибългарска почва история да сътворят.
Фанатизмът е болест на неразвита възраст. Възрастта е време. Времето е цяр и разстояние. Някои от тези фанатици времето ще излекува. Някои от тях с възрастта си ще наберат разстоянието, което ще им покаже нещата такива, каквито са. Аз вярвам, че някои от тях ще се върнат към истината за себе си.
Пътят към истината е покрит с колебания. Из тоя път слабите стават силни. Силните – слаби.
Едни като листи ще покапят из тоя път, други ще стигнат до върха, откъдето ще видят пропастта, към която са вървели. На този връх душите им ще се сгреят, очите им ще прогледнат, съвестта им ще оздравее. На този връх е истината за България. С живи хора истината се ражда. С верни хора истината расте. Истината умира, когато за нея се борят нечестни хора

афион
09-05-11, 20:31
И стингер што има врска ова со Венко?

Alain Delon
09-05-11, 20:43
@афион

'...И стингер што има врска ова со Венко?..."

Афионче,дали си сериозен като го постираш овой твой вопрос?
А овой твой 'цитат' од ВЕНКО под твойот аватар,САМО ПОКАЖУВА КОЛКУ ВО ПРАВО Е СТИНГЕР ДА ПОСТИРА ТОА ШО ТИ "МИСЛИШ" ДЕКА "НЕМА ВЕЗА"???

Самиот факт,дека во последниот дел од своя живот ВЕНКО се СООЧИЛ со ВИСТИНАТА и найискрено пишувал ЗА КРВ И ВОДА,ЗА НЕБОСВОДА,ЗА ХОМОТА,ЗА "ОД ЕДИН ЕЗИК НАПРАВИХМЕ НИЕ ДВА ЕЗИКА",сите овие работи покажуваат КАКВА ЕВОЛЮЦИЯ СТАНАЛА ВО СРЦЕТО И УМОТ НА ВЕНКО...

А вие,като некакви ПЕРВЕРЗНИ НАСИЛУВАЧИ,продолжувате да ги ГНАСИТЕ ЛЬУГЬЕ,КОИ СЕ УМРЕНИ И НЕМААТ НАЧИН ДА СЕ БРАНАТ,ПА НЕ САМО ДА СЕ БРАНААТ,ТОКУ И ДА ВИ ЛУПНАТ НЕКОЯ ТУПАНИЦА ВО ЗАБИТЕ..!!!

Таа е ВРЗКАТА мегьу постот на 'стингер' и темата...Дали сега си разбрал-БАШ НЕ МИ СЕ ВЕРУВА...

афион
09-05-11, 20:49
Адвокат, а си ја чул песната на Венко до ТИТО?

Или забораваш на таа љубов?

Немој многу да се дериш,апсолутни никој не ти се плаши.

sofmak
09-05-11, 20:49
И стингер што има врска ова со Венко?

Това са думи на Венко. От предговора.

sofmak
09-05-11, 20:51
Адвокат, а си ја чул песната на Венко до ТИТО?

Или забораваш на таа љубов?

Немој многу да се дериш,апсолутни никој не ти се плаши.

Венко е написал и реченицата, която си я слагаш след всяко свое изказване:)

СОЊА
09-05-11, 20:51
@афион

'...И стингер што има врска ова со Венко?..."

Афионче,дали си сериозен като го постираш овой твой вопрос?
А овой твой 'цитат' од ВЕНКО под твойот аватар,САМО ПОКАЖУВА КОЛКУ ВО ПРАВО Е СТИНГЕР ДА ПОСТИРА ТОА ШО ТИ "МИСЛИШ" ДЕКА "НЕМА ВЕЗА"???

Самиот факт,дека во последниот дел од своя живот ВЕНКО се СООЧИЛ со ВИСТИНАТА и найискрено пишувал ЗА КРВ И ВОДА,ЗА НЕБОСВОДА,ЗА ХОМОТА,ЗА "ОД ЕДИН ЕЗИК НАПРАВИХМЕ НИЕ ДВА ЕЗИКА",сите овие работи покажуваат КАКВА ЕВОЛЮЦИЯ СТАНАЛА ВО СРЦЕТО И УМОТ НА ВЕНКО...

А вие,като некакви ПЕРВЕРЗНИ НАСИЛУВАЧИ,продолжувате да ги ГНАСИТЕ ЛЬУГЬЕ,КОИ СЕ УМРЕНИ И НЕМААТ НАЧИН ДА СЕ БРАНАТ,ПА НЕ САМО ДА СЕ БРАНААТ,ТОКУ И ДА ВИ ЛУПНАТ НЕКОЯ ТУПАНИЦА ВО ЗАБИТЕ..!!!

Таа е ВРЗКАТА мегьу постот на 'стингер' и темата...Дали сега си разбрал-БАШ НЕ МИ СЕ ВЕРУВА...

Ма ти се молам!!!!!
Што има да се мозга??

„ Од еден јазик направивме два, од еден народ=два“, Следствено од една држава направивме две....Толку чисто и јасно!!

И нема ништо за што сега да се јадосуваме...но кога некој те омаловажува и те прави ништожен а сето што го има му е българска основа!!!! Што да му правиш???
Пушти го нека се треска од земја а еден ден сам ќе си ја треска главата од зид!!
Ама ги знам таквите нели ми се браќа, неееее тие ќе бидат подобри од мене....
тие знаат да кажат...пу,пу не се важи....
Ооооооох, понекогаш ми е тешко да спорам со вас македонистите оти ве знам како дишите...За вас само стап.....

stinger
09-05-11, 21:54
От един народ създадохме ний два народа. От език един направихме езика два.
В името на истината бранехме заблуди. Стар ярем разбивахме. Ковехме нов хомот.
На България без жал делехме небосвода. Хвърляхме позор на майка с майчински слова...
Повече думи не са нужни всичко е казано

афион
09-05-11, 22:03
Венко е написал и реченицата, която си я слагаш след всяко свое изказване:)

Од кое дело е ? Ајде кога толку го знаеш Венко.

Alain Delon
09-05-11, 22:26
@соньа

"...тие знаат да кажат...пу,пу не се важи....
Ооооооох, понекогаш ми е тешко да спорам со вас македонистите оти ве знам како дишите...За вас само стап..... "


1.'..За вас само стап..... "

Па да,тоа е баш вистината..србите им найдоа цаката...ги третираа като животни,им се присмиваат,србските жени не сакаа дури да зборуваат со войници кои кажеле дека са во юго армия ама са од македония-им се смееа во лицето...словенци и хрвати ги мислеа за гьубре-ама денеска нашето македонче си ги сака,СИ САКА югославия-ништо дека беше подолно третирано и од шиптарите...македончето е мазохист-ОТИ САМО СЕБЕ НЕ СЕ САКА ОД КОПЛЕКС ЗА НИСКА ВРЕДНОСТ,ТО,НАШЕТО МАКЕДОНЧЕ НЕ ГО САКА И СЕКОЙ НЕГОВ БРАТ,КОЙ МУ ПОКАЖУВА УВАЖЕНИЕ И МУ ВЕЛИ ДЕКА СА ИСТА КРВ...
Ако гредите на читате подфорум 'мак.полит.арена' кье сфатите шо е генезис на мак.комплек-ТИЯ КОИ СА ОСТАНАТИ ВО ТАА ЗЕМЯ ОД БИВША югославия,ТИЯ ЛЬУГЬЕ СЕ МРАЗААТ САМИТЕ СЕБЕ..Е,КАКО ГИ ОЧЕКУВАТЕ ДА ИМААТ УВАЖЕНИЕ КОН НЕКОЙ КОИ ГИ САКА...Никако тоа неможе да биде-ТИЯ МУ СЕ ПОДСМЕВААТ НА ОВОЙ 'ГЛУП' "ТУГИНЕЦ"-како може да е толку 'глуп' да сака некого,КОЙ САМ СЕБЕ НЕ МОЖЕ ДА ГЛЕДА ВО ОГЛЕДАЛО...тоа му се вика комплекс на 'грозното пате'...Жалка история...

Често ни велаат-"...оти "бракьата" срби не гредаат на форум 'Воденица'..оти само вие 'татари' гредите тука..Еве ГО ОДГОВОР НА ЦЕЛОТО "ПРАШАНЬЕ"-тия немогат да сфатаат оти ние гредиме од ЛЬУБОВ,и исто така не могаат да сфатат дека србите НИКОГАШ НЕ СА ГИ САКАЛЕ И СА ИМ СЕ ПОДСМЕВАЛЕ,СЕКОГАШ СА ГИ ГЛЕДАЛЕ КАКО "СОКОЛИ" КАКО ГЛЕДААТ НА КОКОШКИ..Ама нашето македонче тоа сака,ТАКА МУ Е УБАВО...

афион
09-05-11, 22:45
http://forum.skycode.com/pic/343-Markovska.jpg

ФИЛИМЕНА Владимировa МАРКОВСКA

Вдовицата на Венко Марковски живее во луксузна државна вила и се заканва да даде под суд општина Банкja На 180 кв.м. против 10 стотинки / по к*рсот 2003 година / месечен наем живее вдовицата на видно пролетарски поет Венко Марковски И во банките, како секаде во Софија, домот простор не стигна, повеќе од 700 семејства се картотекирани како крајно сиромашните. Истовремено постојат вистински оазиси на раскош. Раскош за некои, се разбира. Улица "Ропотамо" во одреден степен се јавува ривал на Бојанска "секвоја". Особено респектирам квадратот од 20 Декарт со вили на поранешната убо, изградени во 1961 година Палата за слободни и креативни занаети по усилена државническа работа тука добиле синдикални лидер Дјулгеров, академиците Сава Гановски, Георги Джагаров, Панталеј Зарев и поранешниот Венко Марковски. Вилите на Джагаров, Гановски и Зарев по 10 ноември се стопанисвани од БОДК и денес стојат неискористени. А останатите две - на Дјулгеров и Марковски, се предадени на општинскиот совет на банка. Во "дјлгеровата" вила веќе сместени фирма која плаќа на општината 120 илјади лева. Но, во "вилата на Марковски" 180 кв.м. смрдеа простор плус луксузен гараж, соба за прислуга и околу 2 Декарт двор, продолжува да живее единствено вдовицата на писателот "против месечен наем од 100 (сто) лв Покрај тоа, г-ѓа Марковска се заканила дека ќе ги даде на суд общинарите ако направат обид да и се зголеми киријата, и ако општината сепак победи, писателката ќе излезе од вилата само мртва. Трогателно навистина. Постара жена не може да живее на улица, откако прехвърлила стан од 120 кв.м. (ул "Обориште" - Софија) на ќерка си. Не може да оди и под својот внук, познатиот новинар Игор Марковски, исто така, со целосно исполнети станбени потреби, ниту како Вечната Багрјана да вработи соба во старчески дом. Велат навика бил втората природа на човекот. Т.е. страшни се навикнати да добиваат. Но треба ли општинската власт да биде глезешта ги мајчица, а маќеа за други ?

Пламен АНАКИЕВ В-к "Демократија" од 22 февруари 1992г. Број 45 (621)

афион
09-05-11, 22:48
ВЕНКО МАРКОВСКИ /Вениамин Миланов Тошев/

Той е роден през 1915 г. в Скопие. Следва славянска филология в СУ "Св. Климент Охридски", а през 1941 г. е арестуван заради антифашистката си поема "Бие дванайсет". Първите му, предкомунистически концлагери са "Гонда вода" и "Кръсто поле", по-късно става партизанин, междувременно сътрудничи активно на левия печат.

афион
09-05-11, 22:50
A сега само за убавото бугарско друштво :

Под личното покровителство и по поръчка на Тодор Живков пише книгата "Кръвта вода не става" - отговор на тритомната "История на македонския народ".

Карев
09-05-11, 22:54
@соньа

"...тие знаат да кажат...пу,пу не се важи....
Ооооооох, понекогаш ми е тешко да спорам со вас македонистите оти ве знам како дишите...За вас само стап..... "


1.'..За вас само стап..... "

Па да,тоа е баш вистината..србите им найдоа цаката...ги третираа като животни,им се присмиваат,србските жени не сакаа дури да зборуваат со войници кои кажеле дека са во юго армия ама са од македония-им се смееа во лицето...словенци и хрвати ги мислеа за гьубре-ама денеска нашето македонче си ги сака,СИ САКА югославия-ништо дека беше подолно третирано и од шиптарите...македончето е мазохист-ОТИ САМО СЕБЕ НЕ СЕ САКА ОД КОПЛЕКС ЗА НИСКА ВРЕДНОСТ,ТО,НАШЕТО МАКЕДОНЧЕ НЕ ГО САКА И СЕКОЙ НЕГОВ БРАТ,КОЙ МУ ПОКАЖУВА УВАЖЕНИЕ И МУ ВЕЛИ ДЕКА СА ИСТА КРВ...
Ако гредите на читате подфорум 'мак.полит.арена' кье сфатите шо е генезис на мак.комплек-ТИЯ КОИ СА ОСТАНАТИ ВО ТАА ЗЕМЯ ОД БИВША югославия,ТИЯ ЛЬУГЬЕ СЕ МРАЗААТ САМИТЕ СЕБЕ..Е,КАКО ГИ ОЧЕКУВАТЕ ДА ИМААТ УВАЖЕНИЕ КОН НЕКОЙ КОИ ГИ САКА...Никако тоа неможе да биде-ТИЯ МУ СЕ ПОДСМЕВААТ НА ОВОЙ 'ГЛУП' "ТУГИНЕЦ"-како може да е толку 'глуп' да сака некого,КОЙ САМ СЕБЕ НЕ МОЖЕ ДА ГЛЕДА ВО ОГЛЕДАЛО...тоа му се вика комплекс на 'грозното пате'...Жалка история...

Често ни велаат-"...оти "бракьата" срби не гредаат на форум 'Воденица'..оти само вие 'татари' гредите тука..Еве ГО ОДГОВОР НА ЦЕЛОТО "ПРАШАНЬЕ"-тия немогат да сфатаат оти ние гредиме од ЛЬУБОВ,и исто така не могаат да сфатат дека србите НИКОГАШ НЕ СА ГИ САКАЛЕ И СА ИМ СЕ ПОДСМЕВАЛЕ,СЕКОГАШ СА ГИ ГЛЕДАЛЕ КАКО "СОКОЛИ" КАКО ГЛЕДААТ НА КОКОШКИ..Ама нашето македонче тоа сака,ТАКА МУ Е УБАВО...
Немойте така. Делоне, болно ми е да читам що си напишал.
Сите ние имаме голем грех. Оти така дълго си кютихме...
Толкова пати ги предавахме такива като Соня, а те пак ни простиха...

Понекогаш съм си мислел що би станало со мене, ако се бех родил малко панатамо - зад Огражден,
или ако бе успял планът на Тито за Пиринския край..
Най малкото, не бих знаел стиховете на македонците Вазов, Славейков, Смирненски, Далчев...
Не бих познавал музиката в стихът на Вапцаров, защото бих го знаел в осакатен вариант.
Не бих знаел никога за толкова много неща, без които животът ми би бил различен...
Ние имаме огромен дълг към Македония.

Alain Delon
09-05-11, 22:55
@АФИОН

"..Вдовицата на Венко Марковски живее во луксузна државна вила и се заканва да даде под суд општина Банкja .."

Дали кье найдеш 'разлики' од заглавието во буг.весник и мак.'превод'...

БУГ.ВЕСТНИК:
ВДОВИЦАТА НА ВЕНКО МАРКОВСКИ ЖИВЕЕ В ЛУКСОЗНА ДЪРЖАВНА ВИЛА И СЕ ЗАКАНВА ДА ДАДЕ ПОД СЪД ОБШИНА БАНКЯ...

Е,шо,сега Венко е продаден?А бе афионе,застани бре,кье останете без велики льугье бре..нема да найдеш ГОЛЕМ МАКЕДОНСКИ БЛГАРИН-кой да се 'изяснил' така,како ти сакаш...
Ние ви предлагаме ЗАЕДНИЧКО СЛАВЕНЕ...ако не сакате-друм,прав ви път...и без вас кье ги славиме...Елементарно

пп Мойта къща е поубава од таа "луксозна" вила...смешки...
Шо,титко немаше да му дае 'вила' на Венко?Затоа ли избегал од юго-оти немал 'вила' во Банкя-до бате бойко...

Афионеееее,афионе..немаш умора бре..

афион
09-05-11, 22:59
Делонче статијата е од ваш весник :)

Han Solo
09-05-11, 23:00
Тая вила е мноого далеч от луксозна, просто обикновена къща, да не кажа скромна къщурка. Ако това е лукс, значи аз живея в палат.

Alain Delon
09-05-11, 23:01
@карев

"..Немойте така. Делоне, болно ми е да читам що си напишал...."

Немой БРАТЕ Карев да ти е "болно"...Видиш дека Я ИМА СОНЬА ТАМУ,и исто така има гьубре като 'омовци' кай нас...НИЕ НЕМАМЕ НИКАКВА ВИНА...ТИЯ ИМАА 20 ГОДИНИ ДА СЕ СООЧАТ СО ВИСТИНАТА...НЕМАТ ВЕКЬЕ ОПРАВДАНИЕ...
На мене СОНЬА ми е СЕСТРА,гьубрета кои велаат дека МОЯ ПРАДЕДО И НЕГОВИЯ ЖИВОТ БИЛИ-"ЛИГАВА ИСТОРИЯ"-тия за мене са смртни ВРАГОВЕ-по лоши и од турчин и србин и грк...яничарот е поопасен и од вистинскиот поганец...

А ТОА ЗА "СТАПОТ" ГО Е НАПИШАЛА СОНЬА...А ТЯ ИМ ЗНАЕ И МАЙЧИНОТО МЛЕКО...

Поздрав од мене Братле...!

афион
10-05-11, 00:26
Абре делонче стапот е на наши плеќи со векови, ама ниту тој нема да ви помогни , ние станавме имуни на секоја соседстка пропаганда.

Фамилия Марковски


ВЕНКО МАРКОВСКИ /Вениамин Миланов Тошев/

Той е роден през 1915 г. в Скопие. Следва славянска филология в СУ "Св. Климент Охридски", а през 1941 г. е арестуван заради антифашистката си поема "Бие дванайсет". Първите му, предкомунистически концлагери са "Гонда вода" и "Кръсто поле", по-късно става партизанин, междувременно сътрудничи активно на левия печат. През 48-ма Марковски, който до края на живота си е убеден идеалист-сталинист, влиза в конфликт с Тито, лежи в затвора, а от 56-до до 61-ва е заточен в лагера "Голи оток" - остров в Адриатика, където Тито е пращал вътрешните си политически противници. "Голи оток - островът на смъртта", се нарича непубликуваната още у нас книга на Марковски за страшния концлагер. Тя е издадена само в САЩ. Самият остров - пусто и каменисто място, е избран не от друг, а от известния по-късно сръбски дисидент Милован Джилас за тази човеколюбива цел... Както се казва, който няма грехове, пръв да хвърли камък...
През 1965-та Венко Марковски се преселва в България окончателно. Под личното покровителство и по поръчка на Тодор Живков пише книгата "Кръвта вода не става" - отговор на тритомната "История на македонския народ". Това е едно от най-задълбочените изследвания на македонския въпрос. Книгата е написана през 71-ва, издадена е 10 години по-късно, и целият тираж е унищожен на склад, пак по желание на Тодор Живков. "Всъщност Живков използваше Венко Марковски като скрит коз - смята Вени Марковски. - В политическата интрига на сложните отношения между София, Белград и Москва, Венко Марковски беше оръжието, което ту се вадеше, ту се скриваше." Внукът му смята, че внезапното академично звание, дадено на Венко Марковски през 1979 г., както и обявяването на академика за герой на НРБ по-късно, е в отговор на влошените отношения с Югославия. Венко Марковски живя със семейството си във вилите на ЦК в Банкя до края на живота си, под строга охрана. "Чудех се защо го охраняват така добре; но по-късно разбрах, че редица бивши концлагеристи от "Голи оток" загиват при странни обстоятелства" - признава Вени. Другият внук, Игор Марковски, казва за дядо си:

"Беше много безкористен човек. Не искаше да купува къща. Не искаше имоти. При него идваха всякакви хора за ходатайство, и той обикновено им помагаше. Няма да забравя как един важен човек от БАН дойде да плаче на дядо за апартамент - имал голямо семейство и т.н. Дядо му помогна - дадоха му петстаен апартамент - е, вярно, не в центъра, а в краен квартал. После оня донесе дамаджана с вино, кълнеше се: - Ще си туря потрета ти на стената, докато съм жив, ще е там. Същият после стана виден политик, шеф в Народното събрание, а скоро след 10 ноември пусна голяма статия срещу вече мъртвия ми дядо. Срещнах го на един коктейл и го попитах: "Как е апартаментът?" Той почервеня и запуфтя, после духна. Да е жив и здрав, няма да му кажа името, но той ще се сети, като прочете това. А и хората ще се сетят."

www.veni.com/articles/news-sega-070899.html
----------------------------------------

ФИЛИМЕНА ВЛАДИМИРОВА МАРКОВСКА

Вдовицата на Венко Марковски живее в луксозна държавна вила и се заканва да даде под съд община Банкя

На 180 кв.м. срещу 10 стотинки /по курса 2003 г./ месечен наем живее вдовицата на видния пролетарски поет Венко Марковски

И в Банкя, както навсякъде в София, жилищната площ не достига, повече от 700 семейства са картотекирани като крайно нуждаещи се. Същевременно съществуват истински оазиси на разкоша. Разкош за някои, разбира се.

Улица “Ропотамо” в известна степен се явява съперник на боянската “Секвоя”. Особено респектира карето от 20 декара с вили на бившето УБО, строени през 1961 г.

Палати за отмора и творчески занимания след усилена държавническа работа тук са получили синдикалният лидер Дюлгеров, академиците Сава Гановски, Георги Джагаров, Панталей Зарев и покойният Венко Марковски.

Вилите на Джагаров, Гановски и Зарев след 10 ноември са стопанисвани от БОДК и до днес стоят неизползвани. А останалите две – на Дюлгеров и Марковски, са предадени на общинския съвет на Банкя. В “дюлгеровата” вила вече е настанена фирма, която плаща на общината 120 хил. лева. Но във “вилата на Марковски” 180 кв.м. разгъната площ плюс луксозен гараж, стая за прислуга и около 2 декара двор, продължава да живее единствено вдовицата на “писателя” срещу месечен наем от 100 (сто) лв. Нещо повече, г-жа Марковска се е заканила, че ще даде под съд общинарите, ако направят опит да и увеличат наема, и ако общината все пак спечели, писателшата ще излезе от вилата само мъртва.

Трогателно наистина. Възрастната жена не може да живее на улицата, след като е прехвърлила апартамент от 120 кв.м. (ул. “Оборище” - София) на дъщеря си. Не може да отиде и при своя внук, известния журналист Игор Марковски, също с напълно задоволени жилищни нужди, нито като Вечната Багряна да наеме стая в старчески дом.

Казват навикът бил втората природа на човека. Т.е. страшни са свикналите да получават. Но трябва ли общинската власт да бъде глезеща ги майчица, а мащеха за други?

ПЛАМЕН АНАКИЕВ

В-к "Демокрация" от 22 февруари 1992г. Брой 45 (621)

community.webshots.com/photo/34974491/47056760zWcCGa

Във връзка с констативен акт №2/30.08.1999 г. по чл. 85 ал.2 от НРПСУРОИ и писмо с изх.№ПР-94-Ф-2/20.08.1999 т. от Район "Банкя", е изготвена проекто-заповед на Столична община на основание чл. 65 от ЗОС за изземване на имот - Вила №5, находящ се в гр. Банкя, ул. "Ропотамо" 10 от Филимена В. Марковска, който се държи на отпаднало правно основание. Тъй като лицето не е освободило доброволно имота въпреки отправената покана и принудителното изпълниние е трябвало да се извърши със съдействието на органите на Полицията.

До 11.08.1999 г. Филимена В. Марковска дължи наем в размер на 3,085,995 лева и отказва да освободи доброволно незаконно изградената в частен имот Вила № 5, същевременно общинската администрация бездейства и прикрива случая, а незаконно настанената наемателка продължава да заплаща 10 стотинки месечен наем...
----------------------------------------

ВЕНИ МИЛАНОВ МАРКОВСКИ

Вени Марковски кандидат за кмет на София (НОВИНАР) - 2002/9/21

Роден на 3-и април 1968 г. в една, според някои друга, столица - Скопие.
Основно образование - 107 основно училище "Хан Крум" (тогава "Ламби Кандев")
Средно образование: 114 английска езикова гимназия "Лиляна Димитрова"
Висше образование: магистър по право, юридически факултет на Софийски университет "Св. Климент Охридски"
Работил като: системен админстратор в Асоциация "Съобщения" (1990-1993 г.), основател и управител на втората в България Интернет компания БОЛ.БГ (1993 г.), координатор за България на Глобалната инициатива за политика в Интернет.

sofia.veni.com/b/php/veni/bg_biography.php

Спомени за Венко Марковски: "Спомените за дядо ми са значително повече от тези, които имам за баща ми. Това е естествено, защото съм бил само на 7 години, когато загива баща ми и на 19, когато умира дядо ми.
Освен това прекарвах голяма част от времето си в Банкя, където живееше дядо ми. Летни, пролетни и зимни ваканции - там, на чист въздух, сред хората, които преминаваха покрай вилата непрекъснато.
Вилата се намираше и все още се намира в един голям двор, който дели с още 4 вили. По онова време в другите къщо постоянно живееха Сава Гановски, Пантелей Зарев, Георги Джагаров, а във вила No. 4 първо бе Вълкан Шопов, а сетне - Петър Дюлгеров. Също в Банкя живееше и детският поет Асен Босев."

www.veni.com/venko2.html
----------------------------------------

ИГОР МИЛАНОВ МАРКОВСКИ

Игор Марковски (25.05.1963) е завършил ВИТИЗ "Кр. Сарафов", (1984) специалност "Актьорско майсторство" в класа на проф. Сашо Стоянов и Университета за национално и световно стопанство (УНСС) (1998), висшата школа по мениджмънт и администрация - "Специалист по икономика на масмедиите". Бил е актьор в Търговище и театър "Сълза и смях" (до 1991) От есента на 1992 до 1999 вкл. работи във VOA-Europe - радио "Витоша". Един от основателите и редактор на в-к "Хайлайф"; автор и водещ на шоу програми и телевизионни предавания; Автор и глас на музикалните логотипи на радио "Сигнал плюс"; Бил е репортер и водещ на телевизионното предаване "Всяка неделя" (1995-1997); Автор и продуцент на радиопредаванията "Зебра" и "Фараон" по радио "Витоша" и на "Чиста зона" -предаване за българска популярна музика по "Дарик радио". Бил е мениджър на художниците Иван Яхнаджиев и Едмонд Демирджиян. Автор на публикации в периодичния печат за редица изложби за времето от 1991 до 1995г. След 1990г прави контакти и вързки с галерии извън страната и предлага творби от български автори, включително и по Интернет. Владее английски език.

www.am-bg.com/about.htm

Игор Марковски е роден на 25 май 1963 г. в Скопие, Македония. Учил е в 7-а гимназия в София. На 20 години завършва актьорско майсторство в класа на проф. Сашо Стоянов във ВИТИЗ, а след това и УНСС - управление на културата, маркетинг, реклама и PR. По разпределение 1 година работи в търговищкия театър. След това 5 сезона се изявява на сцената на "Сълза и смях". Марковски е един от основателите на радио "Витоша", където работи 7 години. Водещ е на първото телевизионно тото "5 от 35", на "Час по всичко", първото тв бинго във "Всяка неделя" и др. В дирекция "Връзки с обществеността" на ПФК ЦСКА работи от март 2000 г. След ден Марковски ще седне на стола на водещия на "Всяка неделя". Легендарната програма на БНТ възкръсва на Великден. Последният гост в студиото ще е бащата на перестройката Михаил Горбачов. Въпросите ще му задава лично Кеворк Кеворкян, Марковски ще предава питанията от зрители. Преди това на горещия стол срещу водещия ще седне тайнствена българка, емигрирала през 1946 г. Тя е много популярна в Латинска Америка, в сряда вечерта пристигна у нас от Уругвай. Името й се пази в дълбока тайна.

standartnews.mtel.net/archive/2002/05/03/faces/s3354_3.htm

афион
10-05-11, 00:31
Фамилията Марковски не стои в торба

В сложното политическо хоро между София, Белград, Скопие и Москва често пускаха академик Венко Марковски да вее байряка. Внуците му играят своето собствено хоро, но и от него тъпанът ехти надалече

ПАНО БОЙКОВ

"Смятат баща ми Миле Марковски и брат ми Игор за добрите Марковски, а мене и дядо ми Венко - за лошите" - казва Вени.
"Всъщност дядо ми беше много мек, хрисим и щедър човек. Иначе е вярно, че цели държави го преследваха, вярно е, че днес и аз си имам разправии с държавния КПД покрай Интернет."
Фамилията Марковски всъщност е псевдоним. Вениамин Миланов Тошев е истинското, рождено име на Венко Марковски. Противоречивият академик, създал македонската азбука, е хвърлен по-късно от Тито в концлагера "Голи оток", а след това е приютен от България и дълги години беше трън в очите на сърбофилстващите македонци. Псевдонимът е измислен от известния ни поет-символист Теодор Траянов.
Името на Венко Марковски отново нашумя след скандалната премиера на пиесата на Младен Сърбиновски - "Македонският Фауст", играна преди десетина дни в Охрид. Главен герой в пиесата е Фауст - Венко, който създава македонската азбука, но се противопоставя на глупашките и изкуствени антибългарски мераци в просръбския "екип" около него.

Но кой точно е Венко Марковски?

Той е роден през 1915 г. в Скопие. Следва славянска филология в СУ "Св. Климент Охридски", а през 1941 г. е арестуван заради антифашистката си поема "Бие дванайсет". Първите му, предкомунистически концлагери са "Гонда вода" и "Кръсто поле", по-късно става партизанин, междувременно сътрудничи активно на левия печат. През 48-ма Марковски, който до края на живота си е убеден идеалист-сталинист, влиза в конфликт с Тито, лежи в затвора, а от 56-до до 61-ва е заточен в лагера "Голи оток" - остров в Адриатика, където Тито е пращал вътрешните си политически противници. "Голи оток - островът на смъртта", се нарича непубликуваната още у нас книга на Марковски за страшния концлагер. Тя е издадена само в САЩ. Самият остров - пусто и каменисто място, е избран не от друг, а от известния по-късно сръбски дисидент Милован Джилас за тази човеколюбива цел... Както се казва, който няма грехове, пръв да хвърли камък...

През 1965-та Венко Марковски се преселва в България окончателно. Под личното покровителство и по поръчка на Тодор Живков пише книгата "Кръвта вода не става" - отговор на тритомната "История на македонския народ". Това е едно от най-задълбочените изследвания на македонския въпрос. Книгата е написана през 71-ва, издадена е 10 години по-късно, и целият тираж е унищожен на склад, пак по желание на Тодор Живков. "Всъщност Живков използваше Венко Марковски като скрит коз - смята Вени Марковски. - В политическата интрига на сложните отношения между София, Белград и Москва, Венко Марковски беше оръжието, което ту се вадеше, ту се скриваше." Внукът му смята, че внезапното академично звание, дадено на Венко Марковски през 1979 г., както и обявяването на академика за герой на НРБ по-късно, е в отговор на влошените отношения с Югославия. Венко Марковски живя със семейството си във вилите на ЦК в Банкя до края на живота си, под строга охрана. "Чудех се защо го охраняват така добре; но по-късно разбрах, че редица бивши концлагеристи от "Голи оток" загиват при странни обстоятелства" - признава Вени. Другият внук, Игор Марковски, казва за дядо си:

"Беше много безкористен човек. Не искаше да купува къща. Не искаше имоти. При него идваха всякакви хора за ходатайство, и той обикновено им помагаше. Няма да забравя как един важен човек от БАН дойде да плаче на дядо за апартамент - имал голямо семейство и т.н. Дядо му помогна - дадоха му петстаен апартамент - е, вярно, не в центъра, а в краен квартал. После оня донесе дамаджана с вино, кълнеше се: - Ще си туря потрета ти на стената, докато съм жив, ще е там. Същият после стана виден политик, шеф в Народното събрание, а скоро след 10 ноември пусна голяма статия срещу вече мъртвия ми дядо. Срещнах го на един коктейл и го попитах: "Как е апартаментът?" Той почервеня и запуфтя, после духна. Да е жив и здрав, няма да му кажа името, но той ще се сети, като прочете това. А и хората ще се сетят."

Синът на Венко Марковски - Миле Марковски, загива трагично при автомобилна катастрофа през 1975 година, едва на 35. Той самият е писател, автор на къси истории с неподражаем хумор. Най-интересни са произведенията му за деца. Синовете му Игор и Вени наскоро издадоха книжката "Твърдоглаво време" със собствени средства. Тези, които са познавали Миле Марковски, разказват за един жизнен и обаятелен човек, с чудесно чувство за хумор, и с безусловно бохемски нрав. В това отношение и Игор, и Вени са голяма негова противоположност. Те не просто не пият и не просто не пушат. Игор не влиза в помещение, в което се пуши, не пие дори боза. Вени не пие даже кафе - той е фен на колата. Питам ги на какво се дължи този им аскетичен облик. "Може би на факта, че в детството ни здраво ни опушваха - предполага Игор. - А може и на нещо друго". Вени не се засяга, когато му казвам, че на стари години дядо му се попрочу с доста автопародийни текстове, които вече бъкаха от откровени безсмислици. Такава беше например поемата му "Чернобил", посветена на ядрената катастрофа в СССР. "Той вече беше болен от рак, когато издадоха книгата. Направиха го, за да го зарадват, но не разбраха, че му правят мечешка услуга" - казва Вени. Е, какво, простимо е. И Александър Геров, лека му пръст, на стари години ни поразсмиваше... Затова пък странно свежо звучат някои текстове на Миле Марковски, писани преди близо 40 години:

Смея се по цял ден;
и когато ми се смее, и когато не ми се смее.
Смея се:
сутрин, обед, следобед, вечер.
Смея се и когато спя.
Но не плача, когато се смея. Има люде, които се смеят и плачат.
Ето така - плачат.
Аз всъщност се смея, за да не плача.
Миле Марковски
Игор Марковски, в момента водещ на предавания в радио "Витоша" и в "7 дни", както и Вени, в момента председател на Интернет обществото в България, не се изявяват на писателското поприще. "Дядо даже ни се сърдеше, че не пишем" - спомня си Вени. Игор е завършил ВИТИЗ и икономика, но се реализира главно като телевизионен и радио водещ. Само че изобщо не желае името му да се свързва с "Всяка неделя" на Кеворк, от която пази лоши спомени. "Искаше да сме марионетки - твърди той за популярния арменец. - Диктуваше си въпросите по телефона и в слушалката. И само Йоско Сърчаджиев разбра, че аз нарочно го имитирам в кадър, когато задавам негов въпрос. Това беше малкото ми отмъщение - пародия. Някои журналисти не усетиха този номер, и писаха, че съм се превърнал в негово копие."
Вени също не се слави с особено сговорчив нрав. Битките му с КПД по повод предстоящите ограничения на достъпа до Интернет го направиха популярен през последните седмици. В момента се съди с КПД. "Интернет е това, което ни прави свободни и ни свързва със света. И понеже тази свобода не е по вкуса на някои хора, а играят и икономически интереси, няма да се учудя, ако изходът на делото се предреши отгоре, макар че правите сме ние. - съкрушава се Вени. - Мисленето на чиновниците от КПД е замръзнало някъде в 18 век. Те ни дърпат назад."

Сложното и противоречиво име
на Венко Марковски е белязало завинаги живота на близките му. Това име и помага, и пречи, но братята твърдят, че винаги са го носели гордо. "Венко Марковски не е бил никога член на ЦК на БКП, вестниците бъркат - категоричен е Игор.- Но рангът му беше понякога като на член на Политбюро." И двамата братя смятат, че милостивата съдба е прибрала навреме дядо им, който не се е погрижил за никакъв свой личен имот по време на голямата си власт. "Казваше ни - за какво ви е къща, кола - ето държавата ви дава да ползвате. Новото време щеше да го съсипе" - смятат братята. Вени мисли, че през 86 и 87 година дядо му се е разочаровал от политическата ситуация. А още от 73 г. отношенията между него и Тодор Живков охладнели. Макар че Живков запазил до края привилегиите му, защото постъпвал така винаги дори с тези, които губели постовете си.

"Кръвта вода не става, така ли?" - питам Вени.

"Нашата не става, за другите не знам. Макар че моята любима мъдрост е друга - никога човек не трябва да се взима насериозно" - отвръща той.

Alain Delon
10-05-11, 00:35
@афион

'...Кръвта вода не става, така ли?" - питам Вени.

"Нашата не става, за другите не знам...'

ЗАПОМНИ ГО ТОА афионе!!!!

афион
10-05-11, 00:42
Статија на Венко Марковски во Македонска мисла , Октомври, 1945 година (http://www.scribd.com/doc/48368996/Statija-Na-Venko-Markovski-Vo-Make-Don-Ska-Misla-Oktomvri-1945-Godina)

афион
10-05-11, 00:42
@афион

'...Кръвта вода не става, така ли?" - питам Вени.

"Нашата не става, за другите не знам...'

ЗАПОМНИ ГО ТОА афионе!!!!

Така е делонче кога Тодор Живков дава наредби:psst:

афион
10-05-11, 00:44
http://htmlimg1.scribdassets.com/220wi5lybko8ujm/images/1-a7c53d5259/000.jpg

Еден документи објавен од Мунгос80 во кој се зборува за нешто доста интересно :)

sofmak
10-05-11, 07:40
Од кое дело е ? Ајде кога толку го знаеш Венко.

Не твърдя, че толку го знам Венко.
За Мисирков и Марковски чух, когато започнах да контактувам с македонци от Република Македония. Те за тези македонци са нещо като темели.
Лошото е това, че те са слагали темели, а после, след време са писали доста по-различни неща. От това аз стигнах до извода, че държавата се гради на не много здрави, стабилни темели. Истото го кажувам и за антибългарското, което също е вградено како темел. Защото Мисирков и Марковски поне не изкажуват антибългаризъм.
Та не знам от кое произведение на Марковски е твойот лозунг. Но той показва твоето желание македонците да стоят колко се може по-далеко от българите. А кога извадиш темел кукята веке не стои здраво на земята.

афион
10-05-11, 09:49
Венко Марковски беше максимално почитуван и ценет во Македонија , тој е и еден од авторите на македонскта азбука,како и на многу дела,исто така првата опера „ГОЦЕ„ е правена по негово текст.
Но потоа од одредени политички причини Венко се префлува во Бугарија и сето понатаму е познато.Затоа што има еден интересен фејтон за животот на Венко Марковски а со оглед на тоа дека ете незнаеш доволно за него јас ќе го постирам целиот фејтон па ќе продолжиме со разговор за животот на Венко Марковски.

Мене неговите дела ми се допаѓаат и никако темелот не се руши со тоа што Венко е познат во Македонија,ние го знаеме начинот како се градела Македонската куќа, а темелот е се подлабок.

афион
10-05-11, 10:07
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (1)
Венко Марковски, еве, неколку месеци ја бранува македонската јавност. Oдново се на преиспитување делото и животот на човекот чии стихови во годините на Втората светска војна и по неа го јакнеа македонското национално чувство и патриотизам и го зацврстуваа борбениот дух на борците во антифашистичката борба. Но, истовремено се поставуваат прашања зошто овој познат Македонец во шеесеттите години од минатиот век пребега во Бугарија и таму стана голем Бугарин.

Претседателот на МАНУ, академик Георги Старделов побара „Македонецот Венко да им се врати на Македонците“, подвлекувајќи притоа дека е направена „литературно-историска грешка што долго се провлекувала во нашата историја на литературата“. Според него, основоположник на современата македонска литература не е Кочо Рацин, туку Венко Марковски. „Несоборлив е историско - книжевниот факт дека ’Народни бигори’, и веднаш по неа ’Огинот’, се првите современи збирки-песни објавени воопшто на македонски јазик и дека, според тоа, во почетокот на сите почетоци на современата македонска поезија треба да стои името токму на Венко Марковски. Нему му принадлежи епитетот на прв поет меѓу основоположниците на современата македонска поезија. Тој факт во нашата литературна историја беше затемнет и подолго време не се земаше предвид, при што обично се имплицираа главно политички причини“, пишува академик Старделов во книгата за основоположниците на современата македонска литература.


Венко Марковски на Голи Оток помина пет години

Кој е Венко Марковски? По што остана запаметен и со што ја задолжи Македонија и македонската нација? Како дојде до неговото одродување? Околу неговото име и дело постојат повеќе контроверзии и поделени мислења. За едни е голем поет и основоположник на поновата македонска литература, вљубеник во слободата на Македонија, Македонец кој бил присилен од тогашниот комунистички режим да пребегне во Софија. За други, кои не му го оспоруваат неговиот придонес во литературата и македонската национална борба, тој бил нестабилна личност, славољубив, кариерист, додворлив и предавник на македонската кауза, човек кој згазнал врз своето национално достоинство, определувајќи се како Бугарин, негирајќи ја притоа македонската нација и јазик за што жестоко се борел во годините пред тоа.

Венко Марковски е роден во Скопје во 1915 година. Неговото вистинско име и презиме е Велјан (Венимијанин) Тошев, а псевдонимот Венко го зел како гимназијалец кога имал 13-14 години. Во 1937 година, во времето на суровиот режим на Србите во Кралска Југославија, пребегал во Бугарија, каде што завршил Филолошки факултет. Таму другарувал со познати македонски револуционери кои отворено се спротивставувале на големобугарските аспирации спрема Македонија, како што се Ангел Динев, Крсто Гермов -Шакир, Христо Калајџиевски, Митко Зафировски и други. Подоцна станал член на Македонскиот литературен кружок формиран од Никола Јонков Вапцаров, Антон Попов, Ѓорѓи Абаџиев, Михаил Сматракалев, Димитар Митрев и други.

Бунтовната поезија на Веко Марковски нема да остане незабележана од тогашната профашистичка власт на Бугарија. Неговата „Бие дванаесет“ од полицијата ќе биде протолкувана како повик за уривање на постојното државно уредување. Затоа ќе биде затворен и интерниран во концентрациониот логор за комунисти „Гонда Вода“, а оттаму во новоформираниот концлогор „Ени Ќок“, каде што ќе остане речиси две години. Од заточеништво ќе го спаси познатиот штипјанец Тодор Павлов, голем авторитет во комунистичка Бугарија, кој за цело време ќе го поддржува и ќе пишува во суперлативи за неговата поезија, споредувајќи го со познатиот бугарски поет Христо Ботев и нарекувајќи го ’нов Пушкин’.



Павлов, кој едно време ќе биде во затвор заедно со Венко, откако ќе дознае дека неговиот пријател е болен, ќе испрати писмо до тогашното Министерство за внатрешни работи на Бугарија во кое ќе го предупреди министерот оти ќе сноси голема одговорност ако дозволи во концлогорот да умре од ТБЦ така голем поет каков што е Венко Марковски. Таквото предупредување ќе даде резултат и Венко ќе биде префрлен во еден санаториум крај Софија и по шестмесечно лекување пуштен на слобода.

Во Софија нема да остане долго. Заедно со сопругата Филимена и четиригодишниот син Миле ќе се врати во Македонија и двајцата ќе им се приклучат на партизаните. Според некои тврдења, Венко станал член на Главниот штаб и учествувал во пишувањето на Манифестот. Тогаш ги напишал и познатите песни „Марш на паднатите„, „Орлите над Македонија“, „Заветот на Караорман“ и други песни со кои го јакнел борбениот дух на борците.

Венко Марковски вршел и повеќе политички функции. Бил во првиот состав на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ формиран во ноември 1943 година. Како делегат учествувал и на Првото заседание во „Св. Прохор Пчињски“ и бил избран за член на Президиумот, а бил и член на АВНОЈ.

Меѓутоа, тој набргу станал црна овца и бил непожелен за тогашните први луѓе на власта. Корените за судирот со тогашната комунистичка елита и неговата елиминација од политичката сцена до која ќе дојде подоцна можеби треба да се бараат уште во деновите кога бил во партизани. Есента 1943 година за време на првото ослободување на Кичево биле заробени Германци. Тогаш дошло до преговори за нивна размена. Бидејќи Германците немале заробени партизани, било решено да се бара ослободување на некои македонски борци кои биле во бугарските затвори. Во дискусијата кој да биде побаран за размена дошло до жесток судир меѓу Венко Марковски и Светозар Вукмановиќ – Темпо. Венко инсистирал за Германците да биде разменет Павел Шатев, а Темпо, Лазар Колишевски. До размена не дошло, но последиците од таа караница ќе ги почувствува Венко подоцна.

До нови судири ќе дојде и за време на создавањето на македонската азбука и кодификација на македонскиот литературен јазик, кога Венко нема да се согласи со некои решенија. Набргу потоа првите луѓе на власта ќе му дадат на знаење дека не е пожелен повеќе во политиката. Дури ќе го исклучат и од партијата во 1946 година. Кобна за него ќе биде една средба во Белград кога заедно со Павел Шатев и Димитар Влахов се сретнале со В’лко Червењаков и Тодор Павлов, бугарски делегати кои учествувале на Сесловенскиот конгрес. Ќе биде обвинет дека пред нив изнесувал невистини за македонското раководство. Тогаш и Павел Шатев ќе биде сменет од прв потпретседател на Президиумот на АСНОМ.

Напоредно со политичката дисквалификација ќе започне и кампања против неговото творештво. Критиките за неговите книжевни дела ќе бидат се' понегативни, а суетниот Венко, кој дотогаш бил величан како најголем македонски поет, врз чии текстови биле компонирани партизанските маршеви, не ќе може да се помири со тоа и ќе се најде во немилост.

За време на Информбирото ќе му биде зададен последниот удар. Ќе биде затворен како „предавник на македонскиот народ“. Прво ќе биде суден во 1950 година и ослободен, но затоа пак во 1955 година нема да му простат, ќе биде испратен пет години на озлогласениот Голи Оток каде што со невидена репресија беа „превоспитувани“ сите оние комунисти кои се нашле на страната на Сталин во судирот со Тито. Во пресметката со него ќе страда и неговото семејство и сите роднини и пријатели. Тогаш околу дваесетина лица биле затворени, а семејството интернирано во Кичевско.



По враќањето од Голи Оток, и натаму продолжило систематското уништување на Венко како човек и како творец. Неколку години не ги уживал ни основните граѓански права, а она што било најболно никој не сакал да ги печати неговите творби. Тие години видот се' повеќе почнал да му слабее, а македонската комунистичка власт на изненадување на многумина му издала пасош за да се лекува во странство. По операцијата, во 1966 година од Одеса директно заминал во Бугарија, каде што почина во 1988 година.

Бугарите ќе го пречекаат со раширени раце и ќе му ги дадат сите привилегии што може да му се дадат на еден човек. А тој за возврат од голем Македонец ќе се претвори во голем Бугарин. Бугарската пропаганда мошне успешно ќе го искористи во антимакедонската кампања. Тој ќе напише повеќе книги во кои ќе ја негира македонската нација и јазик. По неколку години, во Софија ќе му се приклучат и неговата сопруга Филимена и синот Миле, кој под неразјаснети околности загина во сообраќајна несреќа.

афион
10-05-11, 10:09
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (2)
http://vesnik.mk/WBStorage/Articles/A40ED57C7156CF46AFFB5C8BA4FACAB9.jpg

Македонски писатели и интелектуалци на гробот на Венко Марковски со неговата сопруга Филимена


Венко Марковски за себе како поет имал мошне високо мислење. Често велел дека тој е најдобриот ученик на познатиот пролетерски поет Мајаковски, подобар дури и од Французинот Анри Барбис. Истовремено, сметал дека тој треба да биде претседател на тогашната македонска влада наместо Лазар Колишевски.

„’Иване, треба да знаеш дека јас сум најдобриот ученик на Мајаковски. Во светот сме двајца – јас и Анри Барбис. Луѓето сметаат дека јас сум многу подобар и од Анри Барбис‘. За мене беа чудни неговите зборови, но уште почудно ми стана кога ми рече дека на чело на владата на Македонија не треба да биде Лазар Колишевски, туку тој, а претседател на Балканската федерација Георги Димитров, а не Тито. Не реагирав, зашто тогаш за мене Венко беше голем авторитет, меѓутоа од тој разговор извлеков заклучок дека има големи политички претензии. Не бев во ситуација тогаш да проценам дали тие негови амбиции одговараат на неговата политичка и интелектуална способност“, раскажува академик Иван Катарџиев, кој имал можност неколку пати да се сретне со Венко Марковски и во четири очи да разговараат.

Катарџиев со поголема група македонски студенти од Пиринска Македонија дошол во Скопје во декември 1946 година. Сите имале големи симпатии за Венко. Уште во Бугарија и' се восхитувале на неговата поезија, а особено многу била цитирана „Орлицата“, која имала големо влијание и популарност по поволните критики што ги напишал Тодор Павлов, кој, како што вели македонскиот академик, го издигнал Венко на многу висок пиедестал во очите на младите во Пиринска Македонија. Оцените на Павлов, инаку роден штипјанец, за нив биле меродавни, зашто тој бил голем авторитет и важел за најголем толкувач на марксизмот во Бугарија.

„Не помина многу време откако ние пиринските студенти стигнавме во Скопје и во почетокот на 1947 година воспоставивме контакт со Венко и речиси комплетно, еднаш или двапати, го посетивме дома и бевме многу добро пречекани. Бидејќи ме интересираше тоа што го пишува тој, а и самиот малку се занимавав со филозофија, имав неколку приватни средби со него. Се сеќавам на две кои длабоко ми се втиснати во свеста. Тоа беа средби крај Вардар. Беше пролет, а Вардар надојден и матен. Седевме на брегот, а тој гледајќи во водата како шумоли, ми велеше: ’Иване, слушај, тоа е поезијата на Вардар, поезија на Македонија. Тоа може да го сфати само човек како мене. Обичен човек не може да ја доживее и слушне таа песна, таа поезија на Вардар, да го почувствува тоа воодушевување, да разбере што говори водата движејќи се надолу’. Додека одевме крај реката, не' следеше еден постар човек, мислам дека се викаше Киро. Венко често запишуваше нешто на хартија и ако не му се допаднеше, го фрлаше, а Киро го собираше. Ми беше чудно и го прашав зошто го прави тоа. Ми рече: ’Вие не знаете каква вредност ќе има утре за нашата културна историја она што сега го пишува и го фрла Венко. Тоа што го собирам е бисер за иднината’“, раскажува академик Катарџиев.


Јас сум најдобриот ученик на Мајаковски. Во светот сме двајца - јас и Анри Барбис, му говорел Венко Марковски на Иван Катарџиев

Подоцна тие средби на Венко со студентите од Пиринска Македонија станале се' поретки, особено по објавувањето на резолуцијата на Информбирото. Само некои студенти кои пишувале поезија продолжиле да се гледаат со него и натаму. Академик Катарџиев истакнува дека од разговорите што ги водел крај Вардар и средбите што ги имал во неговата куќа стекнал впечаток дека Венко сакал да биде прва политичка личност во Македонија, со оглед на неговото значење како поет. Високите оцени на Тодор Павлов за неговата поезија направиле многу суетен човек од Венко. Тој сметал дека е врв на поезијата и во Македонија и во Бугарија.

По пребегнувањето во Софија, Венко Маркоски бил користен од Бугарија во антимакедонската пропаганда. „Во Бугарија беше употребен во политиката за асимилација на Македонците и на македонската емиграција. За време на парламентарните избори, власта на Тодор Живков го вклучи во кампањата и говорел на митинзите во повеќе градови на Пиринска Македонија. Поседувам информации за неговиот настап во Сандански, каде што пред народот тврдел дека не постои македонската нација и дека Македонците се Бугари. Истите говори ги држел и пред македонската емиграција во Бугарија“, подвлекува Катарџиев.

Она што денес е предмет на расправа за рехабилитацијата на Венко Марковски, според Катарџиев, е логичен израз на интересот на македонските интелектуалци кон поезијата и судбината на Венко, интерес што се јавил уште во годините по неговото заминување во Бугарија, но контактите со него биле тајни.

„Оваа дебата што сега се води околу него за мене е изнасилена. Имам чувство дека таа е политичка и зад неа стојат политички мотиви. Неодамна прочитав еден опширен текст од неговата сопруга Филимена во списанието ’Македонски преглед‘ на Македонскиот научен институт во Софија, во кој таа полемизира со Виолета Ачкоска и некои македонски интелектуалци. Таа таму кажува дека се чувствува како Бугарка, а творештвото на нејзиниот сопруг Венко и' припаѓало само на бугарската култура, зашто македонската нација не постоела бидејќи Македонците, според неа, биле Бугари. Да бидам искрен, немав трпение да го прочитам докрај, зашто ми заличи на пропаганда од времето на педесеттите години на минатиот век“, додава Катарџиев.


Тој посебно подвлекува дека е многу изненаден и фрустриран од она што го прочитал во весниците за тоа дека во Софија се чувале неговиот мозок и срце. „Треба да се ослободиме од предрасудите спрема Венко Марковски и спрема луѓето што дејствувале пред создавањето на македонската држава и не треба да го доведуваме во прашање нивниот однос кон македонскиот идентитет, бидејќи тој е подложен на осцилации во зависност од времето. Венко во еден дел од својот живот носи последици од тоа време. Неговото заминување и подоцнежно однесување во Бугарија треба да се оценат како врв на македонската трагедија, врв на барањето себеси, врв на конфликтот кому Македонецот му припаѓа. Секој оној што бил под влијание на ВМРО–Обединета од триесеттите години, по формирањето на македонската држава дошол во конфликт со нормирањето на македонскиот јазик. А Венко беше член на ВМРО-Обединета во годините на младоста која во почетокот немаше јасна претстава за македонскиот национален идентитет. Нејзиниот однос беше левичарски и основна цел, пред се', и' беше Македонците да си имаат сопствена држава. ВМРО–Обединета тогаш не го третираше прашањето за македонскиот јазик и нација. Со него ќе се зафати подоцна“, објаснува академик Катарџиев.

Тој притоа посочува едно писмо што го испратил Тодор Павлов до Георги Димитров, во кое го информира дека „Лазо Колишевски му забележувал и не можел да му прости на Венко Марковски што создавал азбука која поддржувала извесна врска со азбуките на Србија и на Бугарија, но истовремено да биде македонска азбука што ќе го одразува богатството и специфичноста на македонскиот јазик“. „Дали е тоа точно - не можам да тврдам. За мене тоа не е битно. Битно е следново. Венко Марковски одамна е покоен. За мене е фрапантна информацијата дека неговиот мозок и срце се конзервирани и треба да служат за некаков доказ за нечија политика. Ако сакаме да изградиме мост за надминување на самите себеси, треба да се погрижиме да го доведеме овде во Македонија. Да оставиме времето да ги оцени неговото дело и однесување. Да не правиме од Венко политички маркетинг за определени интереси, особено не сега кога сме пред избори“, подвлекува македонскиот академик.


Според него, не треба да имаме никакви дилеми во тој поглед, зашто Венко не е единствен случај. Има и други извонредни личности кои дале извонредно многу во бугарската култура, но исто така, дале многу и за македонската култура. Во интерес на надминување на постојните дилеми од нашето минато, полека треба да ги афирмираме нив во македонската јавност, притоа ослободувајќи се од политичките флоскули, смета тој.

Академик Катарџиев нагласува дека неговото размислување кон делото и животната сага на Венко Марковски може да предизвика и некои забуни со оглед на тоа што тој припаѓа на левата опција во Македонија. „Ние сме мал народ, ние создаваме интелигенција од 1944. Ние имаме многу мал број интелектуалци од претходниот период. Затоа треба да се ослободиме од политичките комплекси и делата на овие луѓе, без разлика на тоа како се определувале национално, сами да ги проучиме и процениме“, заклучува академик Катарџиев.

афион
10-05-11, 10:11
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (3)

http://www.utrinski.com.mk/WBStorage/Articles/7B6A4887A659B7499375D2867A50B004.jpg
Марковски на Кавказ во 1967 година

„Венко Марковски не треба да доживува официјална рехабилитација. Таа не е потребна. Неговото творештво самото го претставува и мислам дека тоа е доволно. Затоа што тој до 1966 година навистина целосно се залагаше за афирмација на македонскиот јазик, македонската литература и култура и македонската нација. Дури отиде со партизаните животот да го жртвува во борбата за ослободувањето на Македонија и за создавање на македонската држава. Во планина не отиде сам, туку со себе ги зеде и сопругата и детето кои можеа, исто така, да бидат жртва во таа борба. Неговата искрена преданост по 1938, па се' до 1966 година, кога замина во Бугарија, навистина беше чисто македонска и штета е тоа што некои наши раководители своевремено не се сообразија со некои негови човечки слабости и историски реалности“. Ова накусо е оцената на академик Блаже Ристовски за познатиот поет, за кого последниве месеци се зборува и се бара да се врати во учебниците како основоположник на современата македонска литература.

Според академик Ристовски, Венко чувствувал омраза спрема српските власти на Кралска Југославија, бидејќи поради нив морал да бега во Бугарија во 1937 година. Од нив бил затворен во 1934 година. Тој смета дека македонското раководство на младата македонска држава не се сообразило со реалните причини зошто тој понекогаш настапувал така и преземале чекори што на некој начин го принудиле да бега. „Јас добро го знаев. Со него одевме на литературни читања низ Македонија. Во тоа време пишував поезија. Се сеќавам, со нас членовите на Клубот на младите писатели и со Венко во Гостивар и во Прилеп дојде и Матеја Матевски. Друштвото на писателите не го милуваше Венко, па одеше со нас помладите, со студентите. Тој доаѓаше и кај мене дома. Еднаш дојде на полноќ и ја разбуди мајка ми за да му испржи јајца да каснеме со негови пријатели. Не бевме другари, бидејќи тој беше повозрасен, но бевме блиски“, раскажува академик Ристовски.



Тој вели дека го почитувал како афирмиран поет и во тоа време ги купувал сите негови збирки што биле печатени во Македонија. „Ги имав и тие што излегоа во Бугарија, така што тој тогаш беше пример за нас младите. Она што подоцна се случи со забраната на неговата драма и операта ’Гоце‘ не беше нужно за нашата култура. Премногу политика беше внесено во сето тоа. Имаше премногу лични чувства и нетрпеливости и на Венко и на неговите опоненти, наследени уште во емиграција во Бугарија. Нетрпеливоста, пред се', беше со луѓе со кои бил заедно во Македонскиот литературен кружок во Софија, во кој освен Венко и Коле Неделковски, никој друг не пишувал на македонски, бидејќи не го знаеле македонскиот јазик. Тие беа школувани во други училишта, некои во Бугарија, некои во Грција, некои во Србија и не го знаеја македонскиот јазик. Така што Венко во кружокот, не само по смртта на Коле туку и пред тоа, беше првата ѕвезда на македонското поетско небо“, објаснува академик Ристовски и додава дека за него многу ласкаво се искажале некои познати литературни критичари во тоа време. И токму тие многу поволни критики за неговата поезија го воздигнале неговото самочувство.

И неговата сопруга Филимена во тоа време била жесток поддржувач на македонската линија. Во нивниот дом во Скопје таа ги продавала и ги распространувала неговите збирки. „Нивниот дом беше центар на македонштината. Таму сите се вртеа. Јас и со Филимена се познавав добро и имав сочувствен однос кон неа кога Венко пребегна. Таа работеше во Архивот на Скопје, па често разговаравме. Меѓутоа, потоа кога отидоа во Софија, се однесуваа недолично. Венко објави фрагменти од нејзините спомени со наслов ’Немиот сведок‘, во кој беше изнесено дека таа бил нем сведок во Литературниот кружок, кој според неа бил бугарски, во кој се пишувало на бугарски јазик и дека македонскиот јазик и македонската нација не постоеле. Беше изнесено се' најгрдо. Тоа го напишаа Венко и Филимена во осумдесеттите години во зборниците што им ги печатеше Бугарија не штедејќи средства“, појаснува Ристовски.


Венко си е и ќе остане македонски поет со се' што создал во македонската литература и на македонски јазик. И никој не може да го избрише тоа, истакнува академик Блаже Ристовски

Според Ристовски, таквиот нивни однос бил нечесен, бидејќи не ја кажувале вистината. „Меѓутоа, вистина е дека Венко си е и ќе остане македонски поет со се' што создал во македонската литература и на македонски јазик. И никој не може да го избрише тоа. А она што го напиша потоа, кога се престори како Бугарин, не му служи на чест. Немам право ни да го осудувам, немам право ни да го заштитувам. Тоа е негова судбина. Со него последен пат се сретнав во Софија во 1967 година. Тројца делегати од Југославија, меѓу кои и јас, присуствуваа на Првиот конгрес на бугарската култура. Едно утро, кога стасав во Универзалната сала, гледам дека ме чекаат поголема група бугарски и македонски дејци, меѓу кои беше и Венко Марковски. Кога ме виде, истрча и ме прегрна. Седнавме да разговараме и долго се задржавме, дури не стасав на затворањето на конгресот. Почнавме да дискутираме за македонските работи. Тој цело време ме убедуваше пред сите нив дека е македонски поет, дека ќе се врати. ’Како, му велам, ќе се вратиш. Сега јас купив една твоја книга и во неа тврдиш дека Македонците се Бугари’. ’Не, ми одговори, сето тоа е печатено во Скопје’. Сепак, тој продолжи да ме убедува дека ќе си дојде, дека син му Миле се' уште е во Скопје. Дури ме замоли да отидам кај него и да го поздравам од него. Го најдов во ’Нова Македонија‘ и му го пренесов поздравот. Но, наскоро и тој отиде и, за жал, таму ја најде смртта“, раскажува македонскиот академик.

Ристовски смета дека неговата слабост за слава одиграла извесна улога тој да се однесува така. Кога отишол во Софија, Бугарите му ги дале сите почести што можат да постојат во бугарската држава и му ја дигнале славата со луксузни изданија на неговите дела какви што не се издадени досега на ниту еден поет во Македонија. „Оние, белите три тома, се прекрасни изданија гледано графички за тоа време. А во нив е исплукано се' што е македонско и во нив тој се претставува како Бугарин. Тоа е вистината“, подвлекува Ристовски.



Според него, ќе биде навреда и за едната и за другата страна ако сега во Македонија му се прави каков и да е процес на рехабилитација. „Не е нужно тоа. Пред да почине Венко, јас инсистирав надлежните органи да го замолат Лазо Колишевски да ми се дозволи да го објавам, без исклучок, целокупното македонско творештво на Венко Марковски за да се знае кој е тој, да не се зборува во Бугарија дека ваков или онаков бил македонскиот јазик, дека македонската нација била вештачка творба и дека тој и неговата сопруга Филимена се чувствувале како Бугари. Тоа беа навистина македонски стихови испеани со македонски жар. Добив одговор дека Лазо дал одобрение да можам да ги објавам, но многу доцна“, истакнува Ристовски.

Тој посебно нагласува дека творештвото на Венко Марковски до заминувањето во Бугарија е само македонско и дека во него нема ништо бугарско. Тој дури пишувал и против познатите бугарски тези со кои се негираат Македонците. „Од тоа време ние немаме побогата поетска реч од Венковата. Гледано версификаторски, немаме подобра поезија од неговата. Тој го создаваше македонскиот стих, урнекот на македонскиот стих. Кочо Рацин беше друга провиниенција. Неговиот стих не можеше да се поддржува. Рацин има специфичен народски израз, а високоуметнички стилизиран стих. За разлика од него, Венко имаше многу големо влијание на младата генерација поети во Македонија. Уште во време на војната, а и по војната. Речиси сите позначајни маршеви и химни во времето на НОБ беа на стихови од Венко Марковски. И мене ми е жал што тие денеска не се интерпретираат. Македонската радио-телевизија треба да ги искористи. Тоа е наше дело, тоа е наш дух и ни припаѓа само нам. Тие се испеани за нашата борба и за нашиот народ. Своевремено јас го поставив прашањето каде се снимките од тоа време, а надлежните од радио-телевизијата ме убедуваа дека технички не можеле да ги емитуваат. Мислам дека тоа е само политика. Тие можат да се најдат и има начин да се обноват, да се емитуваат за јавноста. Не може таа наша историја да ја отфрламе. Таа е само наша. А борбата се водеше против Бугарите. Тие кај нас беа окупатори. Тоа беше антифашистичка борба“.

„Не треба да се прави рехабилитација на поетот, борецот и човекот Венко Марковски, туку да се почитува неговото македонско творештво како наше, македонско“, заклучува академик Блаже Ристовски.

афион
10-05-11, 10:12
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (4)

„Не само што не ги споделувам, туку и категорички ги отфрлам заложбите за некакваси (апстрактна по суштина) рехабилитација на дводомниот македонски и бугарски писател Венко Марковски. Ова го чинам од проста причина што сум наполно свесен дека располагам со право на свое мислeње како литературен историчар, кој професионално веќе повеќе од половина век се занимава со проучување на подалечното и поблиското македонско културно-политичко минато.

Сите оние што умеат и сакаат да го растолкуваат правилно значењето на зборот рехабилитација ќе се сетат дека станува збор за воспоставување, т.е. враќање на изгубените права, односно враќање во поранешна состојба и враќање на добриот глас, т.е. честа! Ништо од сето ова не би можело да се оствари доколку се врзува за името на писателот Венко Марковски, кој е мошне уникатен пример и образец на национален отпадник, одметник, родоотстапник и дисидент-еретик, одречувач на се' што е македонско: национална самобитност, јазик, култура и историја, денешнина и утрешнина“, вели академик Гане Тодоровски.

Според него, не се во право сите оние што во име на некакво божемно слободоумие, наспроти коравото и фанатично едноумие на бранителите на македонската идеја, се залагаат за враќање на невиноста на предавникот Венко Марковски. „Јалови се нивните заложби и разгласи со повишен тон. Не настојувам да препознаам никакви отклони од безусловната припадност на сите веќе пројавени дискутанти и стихијни учесници во јавната дебата за Венко Марковски кај нас. Немам намера ни да им ги спомнувам имињата, иако е потребно тоа, но бездруго уште ќе се расправа кај нас за овој контроверзен автор, со чие дело (македонскиот опус) ќе треба понашироко да се запознае јавноста. Впрочем, и досега, барем во годините на речиси дведецениската самостојност и независност, за Венко Марковски се зборувало и пишувало“, подвлекува македонскиот академик.

Гане Тодоровски смета дека ова е добар повод токму сега, кога кулминира зафатот да се говори за Венко Марковски посестрано, да се каже дека е пожелно македонската денешнина да ги елаборира, особено во домените на литературната наука, дилемите и недоумиците на одделните творечки личности, кај кои процесите на двојбата биле поекстремно изразити и изразени. Животот и делото на Венко Марковски се мошне погодна илустрација за таквите примери. Венко живее и работи во две блиски и историски преплетени и културно обединети национално-етнички средини, пишува на два јазика (македонски и бугарски), па со самиот тој свој статус на билингвален автор е жив пример на дводомен писател.

„Овој термин во поново време е мошне чест во науката за литературата и подотвора врати на поразумна толеранција на многуте и честите двојства што ги имаме во европскиот и особено во словенскиот и балканскиот круг народи. Меѓутоа, за жал, Венко Марковски, како дводомник е посебно и уникатно поглавје во историјата на литературите на народите што подзадоцниле да се појават на историската сцена. Таков е поради своите неконтролирани и политички и морално и секако неприфатливи груби и невкусни негации на сопственото потекло. Таквата автодисквалификација не ни дава никакво право да му подариме прошка“, оценува академик Гане Тодоровски.

Притоа, тој потсетува дека во текот на 1981 година (првото издание) и во текот на 2003 година (второто издание) се појавила од печат Венковата антимакедонска книга „Крвта вода не бидува“, на четиристотини страници.

„Тоа е книга во која Венко Марковски го кажува или го потпишува она што други му го напишале, кое гласи: ’...Македонската нација не постои, затоа не е факт, бидејќи македонската историја, македонската литература, македонскиот јазик не постојат, затоа не се ни извесни и признаени факти во светот. За науката Македонија е географски термин, а Македонците се Бугари‘.



Не апелирам ниту, пак, ги повикувам Венковите лобисти во Република Македонија да ја почитуваат оваа книга претрупана со гневни и груби негации на македонството. Меѓутоа, должен сум да предупредам дека незнаењето не оправдува никого. Оттука, заложниците за рехабилитација на родоотстапникот Венко Марковски нека се подзамислат дали е ред да ги убедуваме своите потомци да ги слават антихероите?“, предупредува нашиот познат историчар на македонската литература.

Академик Гане Тодоровски животната врвица на Венко Марковски ја нарекува душогубица, според името на кичевското село Душогубица. „Душогубица е збор што го нема во Речникот на македонскиот јазик; тој е име на село во западна Македонија, во регионот на Кичевско, над селото Извор, токму на свиокот на патот што води накај Ехловец, низ Јама и излегува на Бошков Мост пред Дебар. Значи, Душогубица е топоним. Легендата го објаснува овој збор (раритетен и сликовит) како асоцијација за изнемоштеност, премаленост и алипност, буквално: губење на силата при искачување по стрмнините накај селото забегано кон непристапните височини. Во контекст на Венковата судбина овој топоним станува синоним на забеганост кон височини и како патека по која се губат душата и силата“, заклучува академик Тодоровски.

Истото мислење на академик Гане Тодоровски го дели и Бошко Нацевски, кој како постојан дописник на „Нова Македонија“ од Софија во осумдесеттите години на минатиот век имаше можност да ги следи антимакедонските ставови на Венко Марковски. Тој вели дека е потребно за недоволно упатените човечкиот и творечки портрет на поетот да се претстават во вистинската светлина и димензија за дефинитивно да се растера маглата, посебно од пред очите на оние кои нештата ги гледаат со значително изместена диоптрија.

„Предлогот на неколкутемина македонски творци, меѓу кои челничи актуелниот претседател на МАНУ, академик Ѓорѓи Старделов, ’Македонецот Венко постхумно да им се врати на Македонците’, што според нивни мерила би бил потег со историски значајна димензија за македонската литература и демократија, ако се имаат предвид вистинските аспекти и димензии на случајот - е барање на неможното и илузорното. Таквото инсистирање може да се смета или како ординарен лаицизам, потпрен на некаков евтин емотивен набој, изнасилен до степен на класична театралност, или како фалинка во структурата на менталното рацио“, подвлекува Нацевски во колумната за „Утрински весник“.



Според него, Венко Марковски, едноставно, не е можно како Македонец да им се врати на Македонците. Не поради фактот што тој веќе е покоен, туку поради ноторната вистина дека како жив и во време на својот творечки зенит во бројни дела, интервјуа, јавни трибини и тестаментално ја профилирал и утврдил својата припадност кон бугарскиот род. „На 17 октомври 1979 година за софискиот весник ’Труд‘ Венко изјави: ’Роден сум во Скопје, во бугарско преродбеничко семејство... Во суштината на моето творештво секогаш била Бугарија... Моето постоење е незамисливо без Бугарија‘. Со ваквите определби Венко Марковски и не стори бог знае каков грев кон Македонците. Тој во својата нова татковина, во Бугарија, само го искористи правото на слободно декларирање на својата национална определба. Неговото помалку предавничко, а повеќе злосторничко дело кон Македонците, на чиј род, според личното декларе, му припаѓаше цели пет децении од животот, се' до заминувањето во Бугарија, е содржано токму во неговото творештво“, нагласува Нацевски.

Тој вели дека четири години пред појавата на „Крвта вода не станува“, во 1979 година во Софија, како прилог кон јубилејната прослава 1.300 години од создавањето на бугарската држава, од печат излегол „Бугарскиот епос“ на Венко Марковски „Преданија заветни“, што е, според Нацевски, демонстрација на брутално и бесрамно негирање на се' што е македонско - народ, држава, црква, историја, творештво, јазик, фолклор, култура. „Злобата на поетот во фабрикувањето памфлети на адреса од македонското национално битие на 467 страници еволуира до степен на лудило. Во втората песна на Петнаесеттото предание, поетот ги нуди и следниве тези: ’Белград ги претвора Бугарите во Македонци. Скопје кова огромни фалсификати. Од еден народ се создаваат два народа. Од еден јазик прави два јазика...‘ А по смртта на Венко, истите овие негаторски ставови за потребите на бугарската антимакедонска пропагандна машинерија, во многу пригоди, ги протураше неговата сопруга Филимена Марковска“, подвлекува Нацевски.

афион
10-05-11, 10:13
Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (5)



Бил против српски букви во македонската азбука

Венко протестирал поради тоа што не била прифатена азбуката на првата Комисија составена од најдобрите познавачи на македонскиот јазик




Првиот повидлив судир на Венко Марковски со тогашните пројугословенски партиски кадри бил за време на создавањето на македонскиот литературен јазик и азбука. За време на расправите во Првата комисија за кодификација на македонскиот јазик, тој заедно со д-р Ѓорѓи Шоптрајанов, Ѓорѓи Киселинов, Ристо Проданов и други ќе се залага јазикот на македонското централно подрачје на кој пееле тој, Кочо Рацин и Коле Неделковски да биде земен за основа на македонскиот литературен јазик и бил против обидите во азбуката да се земат некои српски букви. Комисијата дефинитивно ја утврдила азбуката, а на седницата на Президиумот на АСНОМ, Венко Марковски дал пошироко објаснување околу расправата и дилемите што ги имале.

Меѓутоа, Президиумот ја одложил конечната одлука за прифаќање на азбуката. Страхил Гигов предложил Президиумот да не зазема конечно решение за, како што објаснил, да не се отвора во јавноста широка дискусија која можела да биде штетна за македонската држава. За да се даде поголем научен авторитет на целата таа работа, предложил да се повикаат од Москва светски познатите стручњаци за славјанска филологија и најдобрите познавачи на јазиците на балкански народи: Берштејн и Державин.

Очигледно е дека тоа не бил вистинскиот мотив за одлагање на конечното решение за прифаќање на утврдената азбука, што може да се заклучи и од тоа како се одвивале настаните подоцна. Тоа најдобро може да се види и од писмото на ЦК КПМ испратено до ЦК КПЈ, потпишано од Лазар Колишевски во кое состојбата е претставена подраматично отколку што ја образложил Гигов. Во писмото навистина се бара ЦК КПЈ да помогне да дојдат советските стручњаци, но наведените причините се други.

Се тврди дека Македонија со сопствени сили не е во состојба да го реши тоа прашање како што треба и дека се појавиле разни тенденции што можеле лошо да се одразат врз политичкиот живот на македонскиот народ. „Разни елементи, кои уште не сраснале со Федеративна Југославија, би го искористиле и се обидуваат да го искористат прашањето на нашата азбука за да внесат раздвојување на нашиот народ и да го оддалечат од Федеративна Југославија“, стои во писмото. Промакедонските кадри биле тие елементи кои не сакале да биде прифатена српската азбука, меѓу кои бил и Венко.

Тогаш работата во свои раце ја зел Агитпроп на ЦК КПМ и во расправите што се воделе учествувале и партиски раководители. Во знак на протест д-р Ѓорѓи Шоптрајанов одбил да работи во Втората комисија, а Венко Марковски, иако не се согласувал со нејзиното формирање, сепак, останал да работи во неа. Како што истакнува д-р Стојан Ристески, тој категорично бил против употребата на српските букви Ѓ и Ќ и побарал неговото мислење да се издвои, но на тоа се спротивставила Лилјана Чаловска, барајќи од него по секоја цена да го брани заедничкиот став и да се покорува на дисциплината.



Втората комисија ја освоила српската кирилица плус буквата Ѕ, што наишло на реакција кај голем број интелектуалци и раководни луѓе во Македонија. Гласовите за тоа стасале и до ушите на првите луѓе на ЦК КПЈ, кои побарале веднаш во Белград да дојдат Веселинка Малинска, Блаже Конески и Венко Марковски за дефинитивно да се средело прашањето со македонската азбука. Таму ги примил Милован Ѓилас, кој според д-р Виолета Ачкоска, инсистирал на српската варијанта, на што реагирал Венко, сметајќи дека со тоа Македонците од Вардарска Македонија се оддалечуваат од оние во Егејскиот и Пиринскиот дел. Според Конески , Ѓилас оставил сами Македонците да си го решат тоа прашање. Самиот Ѓилас писмено му одговори на д-р Ристевски дека од групата што била кај него се сеќава само на Блаже Конески, дека групата дошла со готови ставови и „сите, буквално сите, ставови на Конески се прифатени“.

Подоцна била формирана трета Комисија, во која бил и Венко Марковски и која, всушност, ја утврдила денешната азбука. Д-р Стојан Ристевски, кој подолго време истражуваше како е создаден македонскиот литературен јазик, смета дека првата јазична Комисија била најквалификувана, зашто во неа од 11 члена - осуммина биле филолози со подолго работно искуство, еден поет и само еден политичар, кој бил и добар познавач на македонскиот јазик. Втората комисија била партиска. Во третата Комисија од 10 члена само тројца биле филолози, без ниеден доктор на наука, еден незавршен студент- филолог, еден поет, двајца публицисти, двајца новинари и едно воено лице. „Првата комисија се' понесла професионално, давајќи ги своите ставови во дефинитивна форма. Досега неправилно и неправедно е оцрнувана таа, препишувајќи и' го нејзе ставот на Президиумот на ЦК КПМ за барање руска помош“, смета тој.



Д-р Ристески при прибирањето изворна граѓа за создавањето на македонската азбука сакал да дојде до сите веродостојни документи и слушнал дека во тоа може да му помогне Лазар Колишевски. „Моите пријатели ме убедуваа да не одам кај Колишевски зашто знаеја што ќе му изнесам. Сепак, му се обратив со писмо, со молба, ако има некој писмен документ, освен оние со коишто јас располагам, да ми овозможи увид во него или ако знае нешто досега ненапишано во врска со тоа да ми каже. Колишевски на разговор ме повика во октомври 1985 година. На средбата беа присутни и Ристо Лазаров и Методија Петровски. Ми рече дека други документи во врска со азбуката од оние што ги имам јас нема, дури побара еден документ што го нема да му го дадам да го фотокопира. Но, усно ми го изнесе следното:

’Во врска со дефинитивното оформување на македонската азбука баравме помош, мислења од врвните лингвисти на СССР, Бугарија и Србија. Сакавме да консултираме и некои француски слависти, но тогаш тешко можевме да воспоставиме врска со нив. Со писмо се обративме до ЦК КПЈ за Берштејн и Державин, мојата сопруга Лилјана Чаловска ја пуштив во Софија кај Кирил Мирчев, кој и' беше вујко, брат на мајка и', а јас контактирав со Александар Белиќ... Со Белиќ се сретнав во Белиот двор. Разговаравме за азбуката. Тој на еден лист ми ги нацрта буквите на Крсте Мисирков. Еве ви, што има да барате други, ми рече... Како што беше голем занесот за југословенството, се појави и мислење да се земе латиницата кај нас и во Србија, па да се добие едно, југословенско писмо‘, ми рече Колишевски.

Јас му се обратив: Другар Лазо (тогаш така беше) во документацијата при зафатите во врска со македонската азбука среќавам две дијаметрално спротивни гледишта. Од 11-члената комисија деветмина цврсто стојат дека македонскиот јазик е посебен од соседните јазици, па треба да си има посебни знаци за неговите карактеристични гласови. Главен претставник на оваа мнозинска група е Венко Марковски. Блаже Конески, пак, се застапува да се земе српската азбука и како македонска, образложувајќи: ’За оваја наша работа постои големо интересуење, има многу други луѓе што се интересуват за овоа питање. И сметам, оти кај нив има мнозина кои не се сложуат со досегашните мнениа. Да се измислуат нови букви не е проста и лека работа и затова не треба да се упуштаме во това пред добро да размислиме. За да измислуваме нови букви, треба да најдеме јаки и здрави разлози оти старите букви не чинат. А старото е проверено со пракса. Ако имаме извесна навика со употребата на една азбука, а да измислуваме нови букви само за това да се нашата азбука разликуват од некоја друга азбука, това е многу слаб разлог... Ако ја земеме српската кирилица, пак нашиот јазик ќе си остане македонски... Повеќето македонски народ денеска е писмен со Вуковата азбука и ако не ги земеме тие знаци, мнозина ќе останат неписмени...‘



Вака е запишано во стенографските белешки и во други материјали. Со оглед на денешната состојба, го прашав Колишевски, дали е добро да се објави оваа документација: бидејќи предлогот на Конески не бил прифатен, по третиот ден тој ја напуштил работата во Комисијата. Лазар Колишевски се сврте кон Лазаров и кон Петровски, велејќи: ’Кога се пишува за една личност или за еден настан, треба да се пишува како што било тогаш, а не да се тргнува од денешно гледиште. На времето прва личност во македонската литература, култура и наука беше Венко Марковски, а Блаже Конески тек се појавуваше. Што станало подоцна да се каже кога ќе се пишува за подоцна, а Вие, ми се обрати мене, да ја објавите таа документација‘“, раскажува д-р Ристески

По вака изнесениот став Методија Петровски му рекол дека меѓу интелектуалните кругови постои мислење оти е добро да се објави творештвото на Венко до неговото емигрирање во Бугарија.

На тоа Колишевски рекол: „И треба да се објави, зошто вербално Венко да се напаѓа или да се брани. Неговите дела најдобро зборуваат за него, па самиот читател нека оценува што е вистина“.

Д-р Ристески вели дека луѓето што го одвраќале од средбата со Колишевски биле изненадени кога дознале што му рекол тој. Тоа било пресудно за објавувањето на неговата книга „Создавањето на современиот македонски литературен јазик“ во 1988 година, а во 2000 година и на книгата „Стенографски белешки од Првата јазична комисија“ (факсимилно).

афион
10-05-11, 10:15
Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (6)



Голи Оток го уби човекот во Венко



Пред смртта, Венко и' се исповедал на својата сестра Дока: „Јас сум Македонец, Македонија е моја земја“, тврди Виолета Ачкоска



„Правејќи анализа на сето она што го слушнавме и прочитавме за Венко Марковски, ни стана јасно како биле злоупотребени неговите човечки слабости. Еден вдахновен, ранлив, занесен поет бил сурово ставен на интригантското тркало на оние ситни медиокритетски политичарчиња на кои бог им ги скратил музите, но ѓаволот им подарил крила со децении да бидат на површината и да се снаоѓаат во сите идеолошки кијамети на Титова Југославија“, пишуваат Виолета Ачкоска и Никола Жежов во книгата „Репресијата и репресираните...“, тврдејќи дека Венко Марковски, всушност, бил присилен да замине во Бугарија.

Според нив, Марковски ја имал таа несреќна судбина да биде ставен во арсеналот на идеолошките непријатели на Комунистичката партија како припадник на групата автономисти и сепаратисти, на групата која се спротивставила на недемократските методи на владеење на сопствената партија, на групата која не го прифатила како дефинитивно југословенското решение на македонското прашање. „Тогаш започнува убивањето на Венко Марковски. Најпрво беше убиен како творец, потоа како човек и, на крајот, како Македонец. Врз него беа извршени три атентати“, подвлекуваат Ачкоска и Жежов.

Тие тврдат дека Марковски бил етикетиран како сепаратист и автономист поради залагањето за интегрално решавање на македонското прашање, односно како припадник на македонското национално крило кое било разочарано од ставот на КПЈ македонското прашање да се реши како југословенско, врз федеративен принцип, но без обединување на Македонија.

Богоја Фотев, кој инаку бил близок пријател со него, сметал дека Венко бил еден од најзаслужните за националното будење на македонскиот народ. „Со јачината на зборот во своите песни, тој придонесе во јакнењето на духот на македонските партизани во Народноослободителната борба. Беше свесен за своите вредности и беше многу суетен. Сметаше дека треба да има главен збор во создавањето на македонската азбука и македонскиот книжевен јазик. Навреден, дојде во судир со ЦК на КПМ, а како последица на тоа, бил изолиран“, вели Фотев.



Поради тоа, во 1946 година Марковски е исклучен од членството на Комунистичката партија, а како причина за исклучувањето се наведува наводното откривање партиски тајни при една средба што ја имал со бугарска делегација во Белград. Кобна за него ќе биде средбата што заедно со Павел Шатев и Димитар Влахов ја имал со В’лко Червењаков и со Тодор Павлов, кој додека бил во Бугарија, ќе пишува мошне поволни критики за неговата поезија и ќе му помогне од логорот „Ени Ќој“ да биде префрлен во санаториум крај Софија. Тогаш ќе настрада и Павел Шатев, кој ќе биде сменет од прв потпретседател на Президиумот на АСНОМ.

По исклучувањето од партијата, ќе започне хајка врз творештвото на Марковски. Според Ачкоска и Жежов, се' што ќе напишел тој ќе се оцрнело од тогашните платени критичари, нешто што најмногу ќе го погоди Марковски. Ачкоска и Жежов пишуваат дека Димитар Митрев, со кого заедно членувале во Литературниот кружок во Софија во годините пред војната, во книгата „Повоени македонски поети“ воопшто нема да го спомне Марковски, како и да не постоел.

Венко Марковски бил обвинет дека ја застапува линијата на Информбирото. Во 1950 година бил затворен, но подоцна ослободен. Во 1955 одново бил уапсен и осуден на петгодишен строг затвор и испратен на Голи Оток. Во голооточкиот затвор бил до 1961 година.

„Венко беше многу образован и постојано не' подучуваше правилно да зборуваме македонски и да одбегнуваме немакедонски зборови... Ни раскажуваше за Кочо Рацин... Ни кажа како во 1945 година бил кај Тито во врска со македонската азбука... Бев со Венко две години, му бев како син. Таму започна да ја пишува книгата ’Голи Оток, остров на смртта‘ на вреќи од цемент, оти немаше хартија и ми читаше секој ден... Никогаш не спомнал воопшто за некаква бугарштина... тоа мора да е подметнато подоцна. И од сите други Македонци кои беа таму немаше ниту еден кој бил во контакт со Венко, а да слушнал за таква работа, а јас ги познавам сите... Ретко дека постоел така учен човек. По враќањето од Голи Оток, отишол кај татко ми во Зелениково за да му пренесе поздрави од мене вели Барутовски.

Според Ачкоска и Жежов, по враќањето во Скопје, Венко го избегнувале сите познајници и бил под постојана присмотра и следен од полицијата, немал работа ниту средства за живеење. Разочаран и отфрлен, започнал да го губи и видот. Тогаш сестрата на народниот херој Борка Талески, Вера, побарала Крсте Црвенковски да помогне Венко да добие пасош за да оди на лекување во Одеса. Марковски добил пасош, иако сите знаеле дека тој повеќе нема да се врати. Тогашното македонско раководство оценило дека е подобро тој да биде прогласен за предавник отколку да остане во Македонија. Тоа и се случило по операцијата во Одеса, Марковски во 1966 година директно заминал во Бугарија.

Бугарите му дале на Венко вила и личен шофер, но, сепак, бил под постојана полициска присмотра. Во Софија, под неразјаснети околности, трагично загинал и неговиот син-единец Миле, кој цело време додека бил во Бугарија изјавувал дека е Македонец. Иако Венко јавно се декларирал дека е Бугарин, интимно тој се чувствувал како Македонец, тврдат Ачкоска и Жежов. Пред да почине, на својата сестра Дока и' се исповедал: „Јас сум Македонец, Македонија е моја земја и таа ќе живее“. По сопствена желба, Венко бил погребан на софиските гробишта, како обичен граѓанин, а не во алејата на бугарските великани.



Крсте Црвенковски во книгата „Заробена вистина“ пишува за средбата што ја имал Тито со Тодор Живков во Белград на која било разговарано и за Венко. „При оваа средба, Живков отворено го постави прашањето на Венко Марковски да му се дозволи да остане во Бугарија. Ние му бевме дозволиле на Венко да отиде да ги лекува очите во Бугарија. Тито рече: ’Еве, нека ви каже Црвенковски што мислат Македонците’. ’Немаме ништо против Венко да остане во Бугарија, ама само под еден улов – да не биде искористен во антимакедонски и антијугословенски цели’. Живков даде ветување (и се разбира при првата прилика го изневери). Јас во шега му дофрлив: ’И уште еден услов, другар Живков – ако побара да оди на друго место, во друга земја, ветете дека и вие ќе го пуштите’. ’Знам, мислите на Мао’ (негде во тоа време Венко беше напишал ода за Мао Це Тунг“, се сеќава Црвенковски.

Истовремено, тој признава дека во 1945 година на луѓето што имале поинакво мислење од Политбирото на ЦК КПМ за иднината на Македонија се гледало како на непријатели. Според него, тогаш постоела двојна власт, една на Президиумот каде што се почитувало различно мислење и друга на Политбирото на ЦК КПМ каде што секој морал да се придржува на фамозниот демократски централизам. И токму луѓето во Президиумот биле оценети како непријатели на партијата. За тоа било расправано и во ЦК летото истата година, а главен реферат поднел началникот на ОЗНА Цветко Узуновски-Абаз. „Тој подвлекува дека во Македонија постои антипартиска група. Досега таа била три лица, а сега е проширена и станала голема група. Тие имаат ставови спротивни на линијата на нашата ЦК. Заземаат ставови кои се штетни за партијата, не за државата“, Црвенкоски го цитира Цветко Узуноски. Во групата на непријатели на партијата се споменуваат десетина лица, меѓу кои Киро Глигоров, Венко Марковски, Методија Андонов-Ченто, Михајло Апостолски, Димитар Влахов. Началникот на ОЗНА посебно нагласил дека сите тие имаат факултети освен Ченто.

Заедно со Венко страдало и неговото семејство и семејството на неговата сопруга. Во 1950 година кога првпат бил уапсен со дваесетина члена на неговото поблиско семејство, целата фамилија е интернирана во Кичевско. „Од семејството на Венко Марковски, со нас беа интернирани мајката на Венко, баба Љуба, на 70 години, сопругата на Венко Филимена, синот Миле - 10 години, ќерката Љупка - 11 години, ќерката Султана - 2 години, како и родителите на Филимена Марковска, баба Кона и дедо Владо. Венко веднаш по војната ја посвои Љупка од домот на сирачиња. За време на интернирањето на Љупка и' е понудено да ја сместат во домот за сирачиња, за да не ја носат во интернација, меѓутоа детето со плачење одбило, барајќи да оди со своите“, ќе изјави Фима Џабирска-Јаниќ, која со семејството, во тоа време, исто така, била интернирано во Кичевско.

афион
10-05-11, 10:17
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (7)



Жртва на сопствените политички амбиции



Тодор Павлов во Белград побарал на Венко да се гледа со очите на партиец и политичар, а потоа со очите на литературен критичар


„Венко Марковски е жртва на своите преголеми политички амбиции. Јас не можам да го оценувам творештвото на Венко, кое сигурно е значајно, и за него можат да говорат компетентните, но во однос на неговото политичко однесување, тој не треба биде рехабилитиран. Некои негови творечки вредности треба да се преоценат, но тој политички и национално си се определи по неговото недолично заминување. Тој си остана Бугарин“. Ова накусо е ставот на д-р Новица Велјановски, кој како историчар го истражува перидот на НОВ и повоените години.

„Тој му се спротивстави на постојниот режим, но повеќе од опортунистички позиции, не од тоа што така мислеше. Во тоа време кај интелектуалното крило во македонското ослободително движење, на кое припаѓаше и тој, се појавија политичка амбиција и токму тоа крило настрада. Меѓутоа, тие што настрадаа не се однесуваа така недолично како Венко Марковски. На пример, и Методија Андонов-Ченто, исто така, беше отстранет од политичките функции и затворен, но тој си го зачува своето национално достоинство и остана доследен на своите определувања, си остана Македонец. Во случајот со Венко не е тоа. Тој откако не ги оствари своите политички амбиции, го промени своето национално битие“, подвлекува д-р Велјановски.

Според него, Венко Марковски е контроверзна личност и нема друга таква личност во македонската понова историја, поради своите политички амбиции да ја напушти својата држава и да се откаже од своето национално битие. „Пребега во едно време кога кампањата против Македонија и против македонската нација во Бугарија беше многу силна, од седумдесеттите до осумдесеттите години. Венко се вклучи во таа кампања декларирајќи се како Бугарин. За заминување во Бугарија подолго време се подготвувал. Не може некој да емигрира, а таму да нема некоја подлога каде ќе биде прифатен. Тоа е едното прашање. Второто е зошто емигрира во Бугарија? Имаше и други земји, можеше да емигрира на Запад, како што тоа го сторија дисидентите од другите социјалистички земји. Тој се определи за Бугарија, зашто таа му беше блиска, студирал таму, а имаше и пријатели и колеги-писатели, со кои веројатно се среќавал за време на студиите и по 1945 година“, нагласува македонскиот историчар.

Д-р Новица Велјановски вели дека ја познавал неговата сопруга Филимена и често разговарал со неа. Откако емигрирал Венко во 1966 година, таа и натаму останала во Македонија, работела во Архивот на град Скопје. „Таму имаше добра позиција. Не беше директор, но исто како да беше, зашто нејзиниот збор се слушаше. Тогаш дури ми беше по малку чудно нејзиното однесување, бидејќи таа за цело време го напаѓаше својот сопруг, нарекувајќи го предавник и одродник од својата мајка-татковина и нација. По неколку години, и таа замина и тогаш се виде дека тоа и' било маска, дека со нападите на Венко не провоцирала за да види што ќе кажеме. Сите нејзини сегашни изјави дека по заминувањето на Венко им била вршена тортура и им биле запленувани материјали ги примам со резерва, зашто знам дека семејството на Венко по неговото заминување не беше дискредитирано како што тврди таа. Нејзините деца дури добиваа и стипендии“, вели Велјановски.



Тој нагласува дека Венко во Бугарија го пречекале со раширени раце. Сите привилегии што може да даде една држава му биле дадени. Бил сместен во вила, на располагање имал автомобил со личен возач. Бил примен за член на Бугарската академија на науките. Му се објавувало и преобјавувало се' што ќе напишел. „Верувам дека тоа истото ќе го постигнеше ако се има предвид неговото творештво создадено овде во Македонија пред да замине и ако немаше преголеми амбиции во политиката. На нашето Народнослободително движење му требаше македонски Владимир Назор, а токму таква личност беше Венко. На движењето му беа потребни познати личности за да се омасови, а една од нив беше Венко. Неоспорно е дека тој му помогна на движењето. Се смета дека учествувал во подготвувањето на Манифестот на Главниот штаб. Колкав бил неговиот придонес не можам точно да кажам. Има еден документ во кој може да се прочита дека Кузман Јосифовски-Питу констатирал дека Манифестот е добар и прифатлив, но јазикот на кој бил напишан не бил доволно македонски, како да не го видел Венко. Во текстот има многу србизми, а Венко не употребуваше србизми, туку бугаризми. Најверојатно, во пишувањето учествувал и Светозар Вукмановиќ-Темпо“, раскажува Велјановски.

Тоа дека Венко Марковски имал големи политички амбиции може да се види и од едно искажување на Тодор Павлов за весникот „Борба“, кој во јули 1945 година изјавил: „Венко Марковски има талент, тоа мора секој да го признае, но во него ќе треба да се гледа и нешто друго, не само поет. Тој е Македонец и македонски поет, тој пишува на македонски, го афирмира и развива македонскиот јазик, придонесува за македонската култура, му дава оружје на македонскиот народ. Зборував со Зоговиќ зошто се запоставува Венко, тоа не е правилно. На Венко треба да се гледа со очите на партиец и политичар, а потоа со очите на литературен критичар“.

Во вие зборови на Павлов треба да се верува, зашто тој му беше најдобар пријател на Венко и тој го издигна на највисок пиедестал со мошне поволните критики за неговата поезија. Најверојатно, Венко му се жалел на лошиот политички третман во Македонија, па тој тоа го кажал јавно во Белград.



Претседателот на Здружението „Голи Оток“, д-р Димче Најчески, смета дека Венко Марковски немал друга алтернатива освен да бега. Во „Голооточки сведоштва“ тој го цитира образложението на комисијата, која го одбила неговото барање да му се додели „Споменица 1941“, во кое за Венко се вели: „Од почетокот ја прифати линијата на ИБ во однос на нашата земја и партија. Во 1950 година поради спроведување активности на оваа линија беше уапсен и под истрага, но по извесно време ослободен од затворот. Меѓутоа, и потоа ја продолжи својата непријателска работа... Во 1956 година повторно е уапсен и осуден на казна од 5 години строг затвор... За време на издржувањето на казната, продолжи со непријателски истапи меѓу затворениците, експонирајќи се како идеолошки непријател на изградбата на социјализмот во нашата земја... Во коментарите во врска со 22. Конгрес на КП на СССР ја осудува десталинизацијата... се згрозува во врска со отстранувањето на телото на Сталин од Мавзолејот на Ленин“.

„Што можеше друго да се очекува од Венко Марковски во оваа безизлезна за него ситуација, освен како да ја напушти татковината Македонија, зашто секое друго решение би значело смрт за него, и како личност и како поет. Тој не можеше, и да сака, да се прикаже како друг, никој не би му поверувал. Единствен излез за него беше да емигрира на ’Исток’, па откако памети тој беше свртен кон ’Исток’. Венко Марковски емигрира во Бугарија, која во тоа време беше дел од тогашниот ’Исток’“, пишува д-р Најчевски.

Според него, Венко се определил за онаа опција со која, и покрај сета апсурдност, се откажал од македонската националност и се вклопил во тогашната реалност на Бугарија, што му овозможувало да твори како интелектуалец. Таков бил неговиот избор, со сите противречности што ги носел. А, оваа определба на Марковски наишла на најтешки осуди и анатеми кај душегрижниците на македонските национални идеали, без притоа да се направи посериозен обид да се објасни сето тоа. Затоа д-р Најчески ги отфрла како неприфатливи сите оние тврдења кои причината за таков драстичен чекор на Веко Марковски ја наоѓаат во неговата амбициозност, суета и честољубивост.

„Дилемата беше судбоносна: да се биде или не. Зошто? Можеше ли Венко Марковски да остане во Македонија и да се сроди со новата стварност по годините на прогони, робија и јасно манифестирање на својата информбировска определба; да наведне глава, да се откаже од своите сфаќања, од принципите, од сето она што го сочинуваше неговиот духовен свет. Тој секогаш ќе беше презиран како информбировец и предавник.

Или да биде прогласен, пак, како предавник, предавник на својата татковина, бегалец, политички емигрант, кој се откажал од својата националност и е во служба на дневната политика на друга држава“, ја поставува Најчески дилемата пред која се исправил Венко.

Според него, емигрирањето на Венко е прифатлив чекор и во неговото движење има логика и условеност, за што најдобро сведочело неговото литературно творештво што го напишал во Бугарија во кое, смета Најчевски, имало континуитет со тоа што го создал до 1966 година пред да ја напушти Македонија.

sofmak
10-05-11, 10:17
Мене неговите дела ми се допаѓаат и никако темелот не се руши со тоа што Венко е познат во Македонија,ние го знаеме начинот како се градела Македонската куќа, а темелот е се подлабок.

Што напраивме?
Вие го почитате заради едни негови зборови, ние го почитаме заради други негови зборови, важното е да спориме, а не да гребем с веслата и да движиме лодките напред. Сега тук ке го раскинеме на части, па вие да вземете едната, ние - другата. Това не е в ред.
Ако темелот беше здрав, сега Македония да е като Чехия. Разделиха се мирно и тихо със Словакия, няма спорове за име, няма "крадене" на история. С гърците се дърляте за име, со нас се дърляте като какво се осекял еди кой си, имало славяни, нямало славяни, откога била България и хиляди подобни глупости. Пропущих фашизма:D

афион
10-05-11, 10:18
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (8)



Ако му посветеа поголемо внимание, немаше да замине

Венко го запознав како средношколец, многу работи знаеше повеќе од сите нас што се дружевме со него, вели Киро Глигоров






„Од Венко Марковски сум помлад две години. Со него се запознав во скопската машка гимназија кога од Штип дојдов во Скопје да го продолжам школувањето. Не знам зошто, можеби поради добрите оценки, ме избраа за библиотекар во гимназијата. Се запознавме кога дојде да побара една книга. Ми предложи да ја користиме библиотеката за литературни средби. Уште тогаш пишуваше поезија на македонски јазик. Меѓутоа, не беа тоа само литературни читања, зборувавме и за политика, за тоа дека Србите сакаат да не' прават јужносрбијанци и за тоа како да се спротивставиме на нивната асимилаторска политика. Во расправите што ги водевме тој беше најзабележителната личност. Ни раскажуваше за некои настани од македонското минато, работи за кои дотогаш не знаевме. Беше начитан и многу работи знаеше повеќе од сите нас“. Ова се сеќавањата на поранешниот македонски претседател Киро Глигоров за средношколските денови што ги минувал со Венко Марковски.

Глигоров истакнува дека нивните читања во библиотеката не останале незабележани од тогашната власт. Кога дознала полицијата, уапсила неколкумина, а меѓу нив бил и Венко Марковски. „Мене не ме затворија, но ме прашуваа што дискутираме на средбите во библиотеката. Им кажав дека, освен литературни читања, нема ништо друго, иако тие средби се претвораа и во политички дебати. Средношколците ги задржаа во затвор неколку дена, сите ги пуштија, зашто немаа докази“, раскажува Глигоров.

Тој објаснува дека на тие литературни средби доаѓале и комунисти за да регрутираат идни скоевци. „Не' следеа што читаме, што зборуваме, какви идеи имаме. Не знам дали Венко тогаш стана член на партијата. Не верувам, зашто тој беше доста самостојна личност и тоа не им се допаѓаше на комунистите. Инаку, беше отворен човек, тоа што го мислеше, го кажуваше јавно“, се сеќава поранешниот македонски претседател на тие далечни години.

За да не им пречи на македонските комунистички раководители во Македонија, Глигоров го испратиле во Белград веднаш по ослободувањето на Скопје. А Венко, кога патувал за Белград, често навраќал кај него. „Ќе го поканев на кафе, ручек или вечера. Ми беше многу драго да разговарам со него. Имаше широки познавања, беше сестрана личност. Ми раскажуваше за се' што се случува во Македонија. Ако беше лут на нешто, се' најлошо говореше. Таков си беше тој, што на ум - тоа на друм. Но, никогаш не му забележував за тоа. Едноставно, тој си беше темпераментен, импулсивен човек. Имаше и големи политички амбиции и често ми велеше: ’Јас прв почнав да пишувам на македонски јазик, а не сум добил ништо од тоа‘“, раскажува Глигоров.

Првиот македонски претседател смета дека е добро тоа што претседателот на МАНУ, Георги Старделов, го иницирал прашањето околу Венко Марковски и дека треба да се каже дека тој бил основоположник на современата македонска литература. „Факт е дека тој бил родоначалник на македонската современа книжевност. Тоа е вистината. Не можеме ние да го избришеме Венко од нашата историја“, заклучува Глигоров.

Тој вели дека за време на ИБ не се гледал со Венко и за неговите маки од тој период не знае ништо. „Но, знам дека Крсте Црвенковски, кој тогаш беше втор човек по Лазар Колишевски, ми говореше дека Венко е чудесен човек и ми раскажуваше дека избегал во Бугарија, затоа што бил под големо влијание на сопругата Филимена. Тврдеше дека таа го подбуцнувала против тогашното македонско раководство и постојано му велела: ’Гледаш, сите оние што беа во партизани имаат вили на Водно, а ти не доби ништо, иако имаш многу поголеми заслуги од сите нив и прв почна да пишуваш на македонски јазик’. Дали е тоа така или не, не можам да кажам, зашто тоа се лични работи. Тоа беа зборови на Црвенковски, кој жалеше многу поради тоа што Венко си замина во Бугарија“, нагласува Глигоров.

Според него, Венко се чувствувал Македонец, без разлика на тоа што по 1966 година, кога си заминал во Софија, се прогласил за Бугарин. „Зошто го направи тоа, дали од гнев, дали од политички амбиции или поради нешто друго, не можам да кажам. И Крсте Црвенковски не можеше да ги одгатне вистинските причини за неговото заминување. Еднаш дури ми рече: ’Ако ми кажеше дека сака вила, ќе му дадевме’. Тој навистина му дал пасош да се лекува, но не му рекол да замине со него во Бугарија. Му верував на Црвенковски, зашто тој беше човек со широки погледи. Ако некој во тоа време носеше некаков свеж ветер во Македонија, тоа беше Крсте. Кај него првите години по војната навраќал и Венко и често разговарал со него на разни теми, подоцна откако беше елиминиран од политиката, престанал да оди“, раскажува првиот македонски претседател.

На прашањето како го оценува однесувањето на Венко Марковски по заминувањето во Софија, што мисли за неговото определување како Бугарин и за изјавите дека македонската нација и јазик не постојат, Глигоров вели дека за таквото однесување не може да се најде никакво оправдување. „Направи голема грешка, не може никој да му го прости антимакедонското однесување. Мислам дека го искористија Бугарите за антимакедонската пропаганда која тие години беше во полн ек. Неговото пристигнување таму беше добредојдено за нив, зашто тогаш односите меѓу Југославија и Бугарија беа многу лоши, а Венко се стави во нивна служба“, подвлекува Глигоров.

Документите што се објавуваат во последниве години покажуваат дека во 1946 година ОЗНА како непријатели на партијата издвоила група од десетина лица, од кои некои членови на Президиумот на АСНОМ, сите со факултети, освен Ченто. За нив расправал и Централниот комитет на КПМ. Меѓу нив се споменуваат и имињата на Киро Глигоров и на Венко Марковски. Глигоров бил посочен како човек близок на Венко и во една анонимна информација во врска со барањето на поетот да добие „Партизанска споменица 1941“. Глигоров вели дека во тоа време интелектуалците често зборувале за македонското прашање, но никој не бил против партијата. „Како млади луѓе сметавме дека таа не прави доволно за решавање на некои прашања од национален интерес на државата. Но, тоа како да не важеше за Лазар Колишевски. Нашите забелешки не ги прифаќаше. Тој гледаше што ќе речат од Белград. Затоа што ставав такви забелешки, мене прв ме испратија во Белград. Венко беше за обединета Македонија, како и сите ние. Баравме македонското прашање да се третира интегрално за сите три дела, а не само за Вардарскиот дел на Македонија“, објаснува Глигоров и додава дека за време на ИБ за малку не настрадал и тој. „За да ме шпионира во Белград, од Скопје специјално го испратија професорот Ванчо Бурзевски да види што мислам околу судирот Тито - Сталин. Навреме насетив каква му е целта. Ако се истрчав, тогаш сигурно ќе се најдев на Голи Оток“, вели Глигоров.

Тој објаснува дека дома чува неколку книги од Венко, дека ги има стихозбирките „Народни бигори“ и „Огинот“. „Го ценев како поет, а и тој сметаше дека сум разумен човек и затоа често доаѓаше кај мене на разговор. Расправавме за се'. Многу пати се жалеше за својата состојба. Често ми велеше: ’Од Бугарија дојдов и се борев за Македонија, а овде не добив ништо. Беше незадоволен од тоа како го третираат. И јавно го кажуваше тоа. Наместо да му кажат алал ти вера, го зборуваш она што го мислиш, тие го прогласија за непријател. Да му посветеа поголемо внимание, да не беа толку сурови спрема него, сигурно немаше да си замине. Мислам дека една од причините е тоа што тој не се согласуваше со Блаже Конески, бидејќи сметал оти тој настојувал да ја прифатиме азбуката на Вук Караџиќ.

Поранешниот македонски претседател објаснува дека пред да почине, често разговарал со академикот Ѓорѓи Шоптрајанов, кој му објаснувал зошто не сакал и натаму да учествува во комисиите за кодификација на македонскиот јазик и за азбуката откако не бил прифатен предлогот на првата комисија. „Професорот Шоптрајанов и Венко имале исто мислење за азбуката. Тој говореше многу поволни зборови за Венко“, вели Глигоров.

афион
10-05-11, 10:19
Фељтон
Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (9)



Вредни се само дванаесетина песни од првите збирки

Песните „Алтана“, „Жетварите“ и други од тој фонд на „Народни бигори“ и „Огинот“ се значајни за нашата современа поезија, вели академик Милан Ѓурчинов




„Венко не може да биде прв основоположник на македонската современа поезија поради тоа што своите две стихозбирки ’Народни бигори‘ и ’Огинот‘ ги објави една година пред Рациновите ’Бели мугри‘. Рацин своите први песни на македонски јазик започнал да ги објавува уште од 1934 година во списанија од кои некои биле забранети затоа што неговите песни биле напишани на македонски. Не е битно што тие не се објавени во посебна збирка и не е важно кој издал стихозбирка прв, а кој втор. Најважен е квалитетот. А, поезијата на Венко Марковски според уметничките вредности заостанува зад поезијата на Кочо Рацин“. Ова накусo е ставот на академик Милан Ѓурчинов, еден од нашите најпознати литературни критичари.

„Во тоа време врз поставувањето на темелите на македонската нова поезија работеа цела плејада автори, а меѓу нив Кочо Рацин беше несомнено најталентиран, потоа Венко Марковски, кој напиша неколку одлични песни, Коле Неделковски, Мите Богоевски и други. Но, Рацин и Венко сигурно се најдобри наши поети од тој период, при што на Рацин му давам изразита предност. Рацин и денеска звучи неверојатно убедливо“, го образложува својот став академик Ѓурчинов.

Македонскиот академик вели дека кај Венко Марковски постојат три фази во развојот на неговата книжевност, за разлика од другите основачи на современата македонска литература, кои сите загинаа во војната. Венко се приклучил кон партизаните и станал амблем на антифашистичката борба за национално и социјално ослободување на Македонија. Бидејќи Рацин веќе не бил жив, тој тогаш останал единствен поет кој ја персонифицирал таа борба и учеството на народот во неа.

„Венко во првата фаза ги објави ’Народни бигори’ и ’Огинот’, кои се мошне значајни за почетоците на македонската современа поезија. За таа поезија имам напишано посебна статија и за поетските вредности на Венко и, притоа, избројав и таксативно ги спомнувам дванаесетина песни кои имаат несомнена и непобитна книжевно-уметничка вредност. На прво место е ’Алтана‘, па ’Жетварите‘ и други. И тој фонд од неговото творештво, според мене, треба апсолутно да биде интегриран во историјата на македонската литература, посебно во поезијата од дваесеттиот век“, вели Ѓурчинов.



Според него, проблемите со Венко настапиле подоцна, кога тој почнал да произведува огромна продукција, квантитет кој фасцинирал. Од 1938 до 1941 година, објавил 10 книги поезија. „Веќе тука се назреа неговите слабости како поет кога започна доследно и буквално да се придржува до поетиката на социјалистичкиот реализам. Тој на таа поетика остана доследен до крај на животот. Сакаше да биде соцреалистички поет, соцреализмот нему му беше образец“, нагласува Ѓурчинов.

За Венко во 1939 година во Софија Тодор Павлов напишал посебна книга во која од него направил светски поет. Го споредувал со Данте, со Хајне, Пушкин и со други познати светски поети. Таквите оцени на Павлов биле нереални и предимензионирани. А, Венко за цело време бил верен следбеник на теоријата на одразот на Тодор Павлов, кој бил еден од втемелувачите на соцреализмот. Според Ѓурчинов, од теориски и од историски аспект нема друго објаснување на она што се случило со Венко. Наместо да ја следи својата изворна инспирација, слично на Рацин, кој почнал да пишува потпирајќи се во голем степен на македонската народна песна, нешто што го има и кај него во првите стихозбирки, тој и' се додворувал на власта. „Врз база на народната песна, Венко создаде одлични песни, но она што Рацин го направи во ’Бели мугри’, стои повисоко од Венко. Ако се споредат уметничките вредности на поезија на Венко и на Рацин, според мене, Рациновите ’Бели мугри’ се апсолутно и непобитно врв на нашата поезија“, вели македонскиот литературен критичар.



Академик Ѓурчинов смета дека падот на Венко почнал уште во времето кога бил во партизаните, кога пишувал пригодна поезија, која служела за некои вонкнижевни потреби. „Во партизаните има напишано песни кои се надвор од секаков поетски контекст. За жал, тој е еден од оние балкански поети и писатели кои се уверени дека мора да одат заедно со власта, мора да ја имаат поддршката на оние што управуваат со земјата, со политиката. Ако ја немаат нивната поддршка, се чувствуваат немоќни, се чувствуваат изгубени. Тоа е една голема заблуда. Нему не му требало да се додворува никому. Венко во партизанските песни му се додворува на Тито, му пее оди на Светозар Вукмановиќ-Темпо, да не зборувам за Сталин. Според мене, недозволива е поезија која е во услуга на нешто што е чиста политика и тоа не може да даде резултати. Тој својот неоспорен талент сам си го упропасти. Тука доста придонесе и неговата природа, која беше многу суетна. Венко не дозволуваше никаква забелешка за тоа што ќе го напишеше“, објаснува академик Ѓурчинов.

Тој го поткрепува тоа со примерот кога неговиот соученик Свето Прокопиев, еден од најдобрите ученици во гимназијата во 1945 година, бил исклучен поради тоа што јавно рекол оти не се согласува дека Венко Марковски е генијален поет. Тоа било ерес зашто Венко тогаш бил идол. За него не смеело да се каже дека не е врв во поезијата. „Јас него првпат го запознав во салата на кино ’Култура‘ кога држеше предавање. Пред да почне рече: ’Јас, Венко Марковски, сум голем даб и целата македонска литература и култура се во моја сенка’. Ние знаевме што е литература уште тогаш и сфативме дека станува збор за нешто што излегува од рамките на она што може и треба да биде еден современ поет“, се сеќава македонскиот академик и додава дека Венко не еднаш изјавувал дека слободниот стих во светската поезија го создале Владимир Мајаковски, Гео Милев и тој.



Венко не се помирувал да биде втора виолина, ни на литературен ни на политички план. Останувајќи верен на доктрината на соцреализмот и неговата муза почнала да попушта, а појавата на новите поети и писатели Ацо Шопов, Славко Јаневски, Блаже Конески и други на него влијаела алармантно. „Тој не можеше да држи чекор со нив, макар што и нивната поезија во тоа време беше доста скромна, споредена со денешни мерила, но, сепак, таа беше многу повеќе отворена кон светот и поврзана со други погледи, со многу пошироки хоризонти и поголема естетска перспектива“, истакнува Ѓурчинов.

Нашиот познат литературен критичар вели дека со поетот се познавал добро зашто Венко бил подалечен роднина на неговата сопруга. Дури го именувала со „зете“ и често му велел: „Зете, внимавај што пишуваш“. „Со него главно имавме добри односи, а деновите пред тој да замине во Бугарија, го сретнав во прилично тешка состојба, едното око му беше затворено, имаше проблеми со очите. Кога го прашав каде тргнал, ми одговори дека оди на преврска во болница. При разделбата, ми рече нешто што многу ме изненади. ’Слушај, зете, разбрав дека правиш антологија на бугарската поезија за ’Нолит’. Ти мене ќе ме застапиш во неа како бугарски поет. Јас сум бугарски поет’. Не ја зедов за сериозно оваа негова изјава. Не го застапив зашто сметав дека тој тогаш беше апсолутно македонски поет“, вели Ѓурчинов.

Познатиот македонски литературен критичар посебно нагласува дека Венко во однос на неговата национална припадност имал тешки внатрешни колебања и дека тоа датирало уште од времето кога била објавена првата негова книга „Народни бигори“. Тој ни ја покажуваа збирката во која се објавени Венковите најдобри десетина песни и ни го чита предговорот во кој проф. Младенов тврди дека Венко бил поет од бугарскиот крај, дека бил македонски Бугарин, а јазикот на кој пишува бил бугарски дијалект и дека Венко е поет кој ја задолжува бугарската поезија. А, Венко сигурно знаел што напишал бугарскиот професор во предговорот на неговата книга и со тоа очигледно се согласил.

„Да се плука врз сопствениот народ, да се негира неговото постоење, неговиот јазик, неговиот идентитет, јас го сметам за крајно недостојно. На нашиот правопис тој е прв потписник. Никој не го натерал да се потпише прв. Тој документ постои. Постојат дводомни писатели во цел свет , кои имаат две татковини, кои пишуваат на различни јазици, но апсолутно несфатливо ми е да ги негираш сопствениот јазик и сопствениот корен, да го навредуваш и да фрлаш анатеми врз сопствениот народ поради некакви незадоволства. Нема друг таков пример“, заклучува академик Ѓурчинов, нагласувајќи дека Венко сам се уништил и извршил поетско самоубиство.

афион
10-05-11, 10:20
Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (10)
Венко не може да се стави пред Рацин



За некој да се прогласи прв основоположник на нашата современа литература, треба да се земат повеќе фактори, вели д-р Трајко Стаматоски




„Венко Марковски треба да се гледа на два дела, оној дел додека твори на македонски и другиот дел кој не е македонски. За мене нема дилема во тоа каков е Венко во почетокот, каков е на крајот. На крајот тој ги изневерува виталните интереси на македонскиот народ. Меѓутоа, не може на Венко да му се оспори дека првите стихозбирки на македонски јазик се негови. Тоа е факт. Меѓутоа, мене ми пречи и не можам да се согласам дека Венко е прв основоположник на современата македонска литература. Не може Венко да биде пред Кочо Рацин, во никој случај. Без оглед на тоа дека една година пред ’Бели мугри’ се издадени ’Народни бигори’ и ’Огинот’“, вели д-р Трајко Стаматоски.

Оцена на познатиот лингвист е дека Рацин е поголема поетска фигура од Венко. На Рацин му биле отворени сите напредни списанија во тогашна Југославија, тој имал контакти со напредните југословенски поети, бил канет да учествува и да расправа за разни други општествено-политички прашања. „Рацин беше покомплетна личност и не може сега да се гледа само од еден факт. Не може некој да се става пред другиот, затоа што, на пример, еден ден порано влегол во борбата од тој што направил херојски дела во истата борба. Тука не може под никакви критериуми Венко да дојде пред Рацин. Несериозно е во таа смисла да се врши кај нас некое преоценување. Како ќе бидеме сфатени кај луѓето во светот што ја проучуваат македонската литература и, воопшто, македонската борба? За да се прогласи некој основоположник на што и да е има повеќе елементи што придонесуваат“, го образложува својот став Стаматоски.

Тој вели дека Венко за кодификација на македонскиот литературен јазик имал погрешен појдовен став и постојано потенцирал: „Ние поетите ќе го правиме јазикот, не можете вие лингвистите и научниците“. „И поради таквиот негов став дојде до напуштање на првата Комисија од страна на Блаже Конески на кого не му било многу лесно да го направи тоа на три дена по ослободувањето на Скопје, кога можело секако да биде сфатено. Како што ми кажуваше, тој не се согласувал со начинот на работењето на Комисијата. Барал да се работи според определен систем и кога видел дека не се работи систематски, оценил дека е илузорно да се остани во Комисијата. Други причини немало“, подвлекува Стаматоски.



Македонскиот лингвист посебно нагласува дека сегашната азбука и правопис 90 отсто се дело на Блаже Конески. „Тоа што ние денес имаме ваков развој на јазикот, што има ваков прием, што нема ништо посериозно да се забележи на кодификацијата на јазикот значи дека тој е поставен на здрава основа, дека го поставил човек што го знаел патот поминат пред тоа, што го знаел Мисиркова добро. А, Венко не бил упатен и во Мисирков и пред Мисирков“, смета Стаматоски.

Притоа, тој ни објаснува дека Блаже Конески бил против тоа да се бараат странски стручњаци и велел дека ние самите треба да го изградиме јазикот по сопствено чувство, зашто не можат странците да го чувствуваат јазикот како ние.

„Венко беше многу суетен човек. Тој виде дека почнаа да се јавуваат луѓе со поголема силина на зборот. Да речеме се јавија веднаш по војната првите поети, да ги земеме само Блаже Конески, Славко Јаневски, Ацо Шопов. Блаже беше од првите водили, тој првите години ги напиша неговите антологиски песни ’Тешкото’, ’Везилка’ и оние други кои даваат белег на македонската литература. Едноставно, тој не можеше да го издржи тоа. А, имаше голема моќ, првите години беше член на Президиумот, член на АВНОЈ. Не знам кој тогаш од областа на литературата можеше да се мери со него со својата политичка моќ. Тој виде дека заостанува и нормално во неговите сфаќања се вршело кршење, настанувале ломови. Не можејќи да се сообрази со средината, со новите моменти, со појавата на нови луѓе се најде таму каде што се најде“, подвлекува Стаматоски.

Според него, Венко Марковски имал многу високо мислење за себе. Не можел да поднесе кога некој ќе напишел нешто убаво или, пак, ќе добиел некоја награда. „Еднаш дојде во Институтот за македонски јазик, каде што бевме Крум Тошев, кој беше директор, Благој Корубин и јас. Ни вели: ’Вие направивте српски јазик, вие сте сите Српчиња. Тогаш Тошев му одговори налутено: ’Дали си чул за Пере Тошев и дали знаеш кој е тој? Пере ми е чичко, роден брат на татко ми и може ли јас негов внук да бидам Српче. Тогаш првпат видов да се навреди Тошев, кој беше многу смирен и коректен човек. Венко не внимаваше што зборува, како ќе настапи“, раскажува Стаматоски.

Тој смета дека треба објективно да се каже за периодот кога Венко настапува како Македонец, да се претстави сето она што го напишал на македонски, меѓутоа, според него, не може да се рехабилитира човек што плукал врз нас, Македонците, врз македонската нација и јазик. „Тогаш на што ќе личиме пред другите, пред светот“, заклучува Стаматоски.



Писателот Јован Павловски вели дека тие што го иницираат прашањето за исправување некаква неправда спрема Венко Марковски, всушност, чукаат на отворена врата, зашто никој не му го оспорува на поетот она што тој го напишал на македонски јазик и дека сите го сметаат за еден од основоположниците на современата македонска литература. Тој, притоа, ни го цитира она што е напишани за Венко во енциклопедискиот именик за личности од Македонија, објавен во 2002 година, во кој е определен како еден од основоположниците на современата македонска литература и каде што децидно стои дека неговите стихозбирки „Народни бигори“ и „Огинот“, отпечатени во 1938 година, се првите книги со стихови издадени на македонски јазик.

Меѓутоа, во енциклопедискиот именик тој се определува и како трагична личност на македонската култура и литература. „Со својата поезија, со активното учество во работата на трите комисии за нострификација на македонскиот литературен јазик (1944-1945), Марковски беше се вградил себеси во самиот врв на значајни личности на новото, современо македонско опстојување. Со низата свои судири со општеството и личната драма околу својата народносна припадност, особено по неговото дефинитивно заминување во Бугарија, каде што се декларира како Бугарин, а седум дена пред својата смрт во интервјуто за Бугарската ТВ, со изјавата дека македонскиот народ не постои, дека не постои и македонскиот јазик, што тој го создал по директива на Бугарската комунистичка партија, која била под силно влијание на Коминтерната, ја откри својата незрела и човечка и литературна натура“, вели писателот Јован Павловски.



За тоа дека Венко бил многу суетен и не можел да се помири некој поет да биде пред него пишува и Михаил Сматракалев со кого заедно членувале во Македонскиот литературен кружок во Софија. Во еден запис за едно литературно читање во Народниот театар во Скопје во првата година по ослободувањето, на кое се собрал многу народ, Сматракалев ќе запише: „Читавме: Ѓорѓи Абаџиев, Стефан Аврамов, Венко Марковски и јас. Мислам оти имаше уште еден-двајца од Вардарците... Јас ја читав ’Песна за моите реки’ и други стихотворби. Приемот од публиката беше многу добар и јас привлеков најголемо внимание. Ми направија големи овации и неколкупати ме повикуваа на бис. Но, тоа не му се допадна на Венко Марковски и тој ми рече оти успехот се должи на јазикот, т.е. сум читал на бугарски, а не на македонски, јазикот на кој читаше тој. ’Ова е од јазикот’, ми повтори неколкупати.. Јас му одговорив: ’А, бе, Венко, не завидувај ми на успехот. Јас не сум поет, поетот си ти, јас немам претензии. Но, тие стихови сум ги напишал од срце’“, пишува Сматракалев.

„На Венко никако не му се допаѓаше таа интимност и таквото признание од слушателите. Тој не признаваше друг поет освен себе. Многупати за Вапцаров ќе ми речеше оти е ’талент, ама не се разви’“, пишува Сматракалев во записот од литературното читање.

афион
10-05-11, 10:20
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (11)



Вујко ми не пребега, туку беше протеран

Неговото заминување во Бугарија било договорено меѓу Тито и Живков, тврди Бранислава Бојчин, внука од сестра на Венко




Венко Марковски не пребегал во Бугарија, туку бил протеран по договорот што бил постигнат меѓу Тито и Тодор Живков во Белград, на кој присуствувал и Крсте Црвенковски. Тој никогаш не отишол да ги лекува очите во Одеса, туку директно бил испратен во Софија. Ова го тврди внуката од неговата најмала сестра, Бранислава Бојчин.

„Еднаш кај нас дома дојде Крсте Црвенковски заедно со Илија Џувалековски, кој е вујко на мојот сопруг. Маж ми, кој инаку е архитект, подготвуваше некаков проект и кај нас во дневната соба гледаа една макета. Во истата соба имавме портрет на Венко што му го нацртал некој затвореник во логорот ’Ени Ќој’ во 1942 година во Бугарија. Нормално, на сите не им кажувавме кој е, зашто се плашевме од реперкусии. За неупатените кога ќе прашаа, им велевме дека е прилепски трговец, роднина на маж ми. Знаете какви времиња беа тогаш, секој близок на Венко беше непријател на државата. Кога влезе Крсте и кога го виде портретот, ни се сврте и ни вели: ’Што бара Венко овде‘. Не знаеше дека сум негова внука. Се сеќавам, син ми се обиде да не' извади од ситуација велејќи му: ’Не, тоа е вујко на татко ми’. Тогаш Крсте му се обрати со зборовите: ’Море, немој да ми кажуваш, ова е Венко, јас го познавав многу добро’. Портретот навистина беше успешен и секој што го познаваше вујко ми веднаш знаеше дека е тој. Тој портрет го зеде син ми во Холандија. Архитект е и таму живее“, раскажува 68-годишната Бојчин, која мошне добро се сеќава на патилата на својот вујко Венко и на целото семејство.



Таа вели дека тогаш Крсте Црвенковски им раскажал оти во 1964 година во Белград, за време на една средба на Тито и Тодор Живков, на која го викнале и него, се договарале што да прават со Венко. Тито сметал дека му прави проблеми и дека е подобро да го тргне од Југославија, зашто за него се интересирале и од Обединетите нации. Предложиле три варијанти: да се испрати во Кина, во Советскиот Сојуз или, пак, во Бугарија. На крајот решиле да го испратат во Софија.

„Не е точно она што се пишува дека тој морал да замине во странство на операција поради тоа што видот нагло му се влошувал. Тоа е приказна за мали деца. Вујко ми навистина имаше слаб вид, носеше очила, имаше диоптрија плус четири, како што имам и јас сега, но никогаш не се оперира. Документите за да замине во странство ги средил Крсте Црвенковски, а д-р Миовски, очен лекар, напишал лажна потврда дека на Венко многу му се влошува видот и мора итно да се оперира во странство. Тој воопшто не отишол во Одеса на операција, туку директно заминал за Бугарија и тоа една година порано, во почетокот на 1965 година, а не во 1966 како што тврдат. Неговиот престој во Софија извесен период бил тајна, а потоа јавно се кажало дека пребегал“, раскажува неговата внука.



Венко Марковски припаѓа на познато семејство, во кое сите завршувале факултети. Неговата најстара сестра Параскева е родена во 1902 година и има завршено Економски факултет. Таа била полиглот, една од клучните личности во фамилијата која ги насочувала помладите што да прават во животот . Она ги упатувала другите две сестри, Вера и Дока, и братот Венко да ги читаат руските класици и да учат странски јазици. Големата љубов спрема Македонија на Венко му ја всадила Параскева, која била интелигентна и многу убава жена. Како млада била член на ВМРО до 1925 година, се' до доаѓањето на чело на организација на Иван Михајлов. Таа не се согласувала со македонското прашање и физичките ликвидации што ги вршел врз македонски напредни револуционери поради што ја исклучиле од организација. Имало наредба да ја убијат, но ја спасил нејзиниот свршеник, д-р Боздов, кој беше прв декан на Медицинскиот факултет на Скопје. Тогаш таа расчистила со ВМРО.

„Мајка ми Дока и тетка ми Вера зборуваа само француски, а вујко ми Венко и тетка ми Параскева повеќе јазици. Вера беше родена во 1904 година, мајка ми во 1914 година, а девет месеци подоцна Венко. Ние сите живеевме како една фамилија во две куќи, една до друга, зад тогашната Женска гимназија, трите сестри во едната, а Венко со семејството во другата“, раскажува Бранислава Бојчин, очигледно револтирана од неправдата што му е нанесена на нејзиниот вујко и од тоа што денес некои кажуваат многу невистини за него.



Таа нагласува дека тој бил добар човек по природа, секогаш насмеан, без оглед на се' што му се случувало нему и на семејството. „Кога го следеа него, не' следеа и нас, ме следеа и мене. За време на Информбирото во 1948 година, не беше затворен поради тоа што се определил за ИБ, туку поради ’Тома Горин‘, роман во стихови, во кој го величеше Сталин. Иако бев мала, добро се сеќавам дека го криеја со мајка ми во нашата куќа под една штица, врз која беа моите играчки. Јас не сум го прочитала. Ракописот е во Архивот на Македонија, меѓутоа ги нема првите 126 страници. Не знаеја да објаснат каде исчезнале. Тогаш сите ги уапсија. Во затвор беа неговата сопруга Филимена, нејзиниот брат, татко и мајка. Мајка ми ја затворија малку подоцна. Сите беа во заедничкиот затвор, а мајка ми и вујко ми во канцери. Во затвор ги држеа шест месеци, без да ги судат“, раскажува Бранислава Бочин.



Зошто биле пуштени таа не може да објасни, но добро се сеќава на еден настан пред да ги пушат. Дома заѕвонил телефонот, а во собата немало никој, освен тетка и' Параскева, која била неподвижна и тешко болна од рак, пред умирање. Крај телефонот се нашла таа и ја кренала слушалката, а од другата страна и' се обратил многу љубезен глас кој и рекол: „Красиваја маја дјевочка“. Веднаш телефонот и' го подала на тетка и' Параскева, која знаела руски.

„Кога ја прашав кој беше на телефонот, ми рече дека се јавил лично Сталин и и' рекол дека Тито нема сили да му се спротивстави на Венка и на другите и ќе ги пуштат. Навистина утредента ги пуштија. Дали беше навистина Сталин не знам“, раскажува внуката Бранислава

Вечерта кога вујко и' Венко си дошол дома, се собрале многумина глумци од театарот каде што работел како драматург, дошле и поети и ликовни уметници. „Подоцна ја напиша и драмата ’Гоце’, а Кирил Македонски напиша опера за неа. Во тој период вујко ми се дружеше со Кирил Македонски и писателот Душко Наневски. Тогаш ги напиша ’Современи парадокси‘. Се сеќавам на првите стихови, ’На белом двору црни орао граче у Југославији озакоњена пљачка’. За тоа дело го судеа во 1956 година, јануари или февруари, во старата зграда на Окружниот суд. Го судеа петмина судии, претседаваше Боро Доганџиски, а адвокатот Панта Поленак му беше доделен да го брани по службена должност. Обвинител беше Панта Марина“, раскажува Бојчин.

Првиот ден имаше протести на студенти, но брзо беа растурени. На обвинителна клупа беа вујко ми Венко, Кирил Македонски и Душко Наневски, кој тогаш беше студент. Секој доби различна казна. Вујко ми го пратија на Голи Оток, Кирил Македонски одлежа 2-3 години, не се сеќавам точно колку, а Душко Нанески од големи тепачки и малтретирања добил епилепсија. Со него не сум имала контакти, но знаев од мајка ми дека имал сериозни последици од тепањето во затворот“, додава Бранислава Бојчин.

афион
10-05-11, 10:23
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (12)
Го понижија, мереше жито на пазарчето во Ѓорче



Баба ми Љуба препека за него, чекаше да се врати од Голи Оток, па да си умре, раскажува внуката на Венко



Венко се вратил од Голи Оток во 1961 година. Одлежал точно пет години, до последен ден. Од пустиот каменест остров имал право да се јавува само еднаш месечно, и тоа со писмо на мало ливче хартија со дванаесет реда. Не смеел да пишува од другата страна. На ливчето кое го добивала неговата сопруга Филимена најчесто пишувал поезија. „Додека беше на Голи Оток, мајка ми отиде двапати да си го посети братот. Од една таква посета се врати многу разочарана и депримирана. Ни кажуваше дека на неговата глава забележала длабока рана долга околу 12 сантиметри. Најверојатно бил тепан. Со вујко ми не можела да разговара зашто за цело време до нив стоел полицаец.

Кога се вратил Венко од Голи Оток, не контактирал со никого. Три години му биле укинати сите граѓански права. За да го понижат, го вработиле на пазарчето во Ѓорче Петров да мери жито на големо. Работата ја прифатил и таму останал до 1964 година. Неговата внука вели дека нему повеќето проблеми му ги создавал Лазар Колишевски отколку Тито.

„Баба ми Љуба препека додека не се врати од Голи Оток.

Беше многу мирна жена, синот на Венко, Миле, беше на неа. Откако го затворија, пропуши. Никому не му се жалеше. Чекаше да се врати, па да си умре. Кога си дојде во 1961 година, многу му се израдува. Потоа почна да одбива храна, престана да јаде и почина наредната година. На мајка ми во една прилика и' се исповедала: ’Одбивам да јадам, зашто претчувствувам дека Венко повторно нешто ќе го снајде, не можам да издржам уште една таква несреќа’. А, дедо Милан почина многу рано, од инфаркт кога дознал дека Бугарите го затвориле вујко ми во ’Ени Ќој’“, додава неговата внука.

Таа објаснува дека Венко ништо не говорел за Голи Оток. Само еднаш прозборел, а за тоа виновна била таа. „Бев на втора година на Правниот факултет, подготвував уставно право. Учев од една огромна книга на Ѓорѓевиќ, многу тешка за учење. Ќе почнев да ја читам, ќе се изнервирав и ќе ја фрлев во едно ќоше, па пак ќе ја земев. И така неколкупати. Кога еднаш ја фрлив, влезе вујко ми и ми вели: ’Што ти е виновна книгата’. ’Многу е тешка и голема, не можам да ја научам’ , му се пожалив. ’Слушај, ми вели, сега си рекла и никогаш повеќе да не те чујам. А, знаеш што значи да ти ја отвораат устата и да ти викаат: ’Сакаш да пееш Венјамине, ајде пеј’ и да ти плукаат во уста“, раскажува Бранислава Бојчин.



Тоа се случило првите месеци откако се вратил, а потоа занемел. Кај нив никој не доаѓал, ниту, пак, тој одел некаде. А, пред да го осудат, навраќале Бранко Варошлија и композиторот Властимир Николовски. „Кога Властимир Николовски еднаш замина од дома, му реков на вујко ми: ’Каков музичар е тој кога седнува на клавирот и лактите ги потпира на клавијатурата. Како тогаш тој создава музика’. Тогаш налутено ми се обрати: ’Ти да молчиш, тој има задача, па затоа доаѓа тука и внимавај што зборуваш пред него’. Знаеше дека Властимир Николовски го кодоши“, вели таа.

Семејството Бојчин и Филимена, сопругата на Венко, денес немаат никакви контакти. Ги влошиле односите по една нејзина изјава дека вујко и' Венко одел кај Вера Талеска, сопругата на Властимир Николовски, за таа да го моли Крсте Црвенковски да му дадат задграничен пасош да избега во странство и дека нивната ќерка Султана била малтретирана во Македонија. „Ниту тогаш имаше задгранични пасоши ниту, пак, вујко ми Венко молел да му дадат пасош. Се знае која беше Вера Талеска. Нејзин брат беше Благој Талески, претседател на тогашното Собрание на Македонија. ’Ако не знаеш, молчи, немој да измислуваш’, и' реков. Изјавуваше дека вујко ми Венко спасил некој бугарски адвокат од затвор во Бугарија. Не е точно. Од затвор е спасен од Петре Богданов-Кочко и од Кузман Јосифовски-Питу, кои заедно со Филимена и Миле ги префрлиле во партизани“, подвлекува неговата внука.

Венко бил бунтовен, отворен и вистината ја кажувал в очи, но за дипломатија не го бидувало, па затоа настрадал, смета неговата внука. Ја прашуваме зошто нејзиниот вујко откако отишол во Софија се декларирал како Бугарин и постојано пишувал антимакедонски книги. „Тие што го критикуваат нека се стават во неговата кожа, не дај боже да им го убијат детето, па да видам како ќе се однесуваат, дали нема да пишуваат нешто по порачка. Сите тие работи ги напиша по смртта на синот Миле. Некои овде денес за ситни пари се продаваат, а не да ти убијат дете. Се знаат неговите национални чувства. Тој си беше Македонец. За него беа главни Егеј, Пирин и Вардар“, вели таа и ни ги рецитира познати стихови на Венко: „Да сетиш Егеј да те гали/да знаеш Вардар како дише/да видиш ноќ на свети скали/под сводот Пирин што ги виши/О, нема ли да бидеш горд“.



Вујко и' Венко не бил вмровец, но бил член на ТМРО. Бил добар пријател со Мирослав Крлежа. Се запознале кога имал 15-16 години кога во Скопје се изведувале некои драми на хрватскиот писател. Кога дошол во Скопје, Крлежа побарал да се види со авторот на песната „Жетварите“. Се запознале во хотел „Турист“ и оттогаш станале големи пријатели. Во тоа време Венко го затвориле како член на ТМРО и го суделе, а Крлежа го обезбедил и платил да го брани Анте Павелиќ, тогаш најдобриот адвокат од Хрватска, кој издејствувал ослободителна пресуда за сите членови на ТМРО што биле судени. Венко Марковски со помош на Крлежа пребегал за Бугарија во 1927 година, преку Хрватска и Австрија. Со него за цело време биле во контакт. И додека го следеле за време на Информбирото, и во месеците кога бил под истраги. Венко бил уапсен во Загреб кај Мирослав Крлежа додека подготвувале некаков лексикон.



Со заминувањето на Венко на Голи Оток, не завршиле и маките на неговите најблиски. Власта се свртела и кон неговото семејство. „Јас имав 16 години, а син му Миле 17. Двајцата не' повика Мито Хаџивасилев-Јасмин во Министерството за образование. Истапи многу лошо, некултурно, простачки, силеџиски. Ни рече: ’Вие сте државни непријатели и нема да ви дозволам да учите во гимназија која го носи името на Јосип Броз Тито. Миле, кој по природа беше многу мирен и неконфликтен, ја прифати одлуката без никаков поговор, за разлика од мене, која сум импулсивна и тврдоглава, и тогаш му се спротивставив на Јасмин. Му велам: ’Зошто да не се запишам во ’Јосип Броз Тито’, сите оценки ми се петки, немам ниту една четворка, а таму учат повторувачи’. Ми одговори: ’Ти си внука на оној гад Венко Марковски, крвта не е вода’. И натаму останав на своето и се запишав во гимназијата ’Јосип Броз Тито’. Никој не ми направи никаков проблем, веројатно директорот се' уште немаше добиено директива како со мене да постапува ако се обидам да се запишам. Миле се потчини на наредбата и се запиша во гимназијата ’Цветан Димов’. Тогаш си реков, готово е, нема да ми прават повеќе проблеми. Но, не беше така. Првиот ден кога отидов на училиште, ме пречека на скалите човек од Министерството и ми врачи решение дека сум исклучена од седми клас гимназија. Со решението ми беше забранет пристап во просториите на гимназијата поради, како што стоеше во него, антидржавно дејствување. Па, така, морав да го продолжам школувањето во ’Цветан Димов‘. Со нас тогаш се дружеше и Иван Тулевски, денес познат психијатар. Поради нас и тој настрада, го исклучија и него од младинската организација, чиј претседател беше. По гимназијата се запишав на Правен факултет, положив адвокатски испит. Но, тогаш беа затворени сите врати за мене. Судија не можев да бидам, не бев подобна, не ми дадоа дозвола да отворам ниту адвокатска канцеларија“, раскажува Бранислава Бојчин.

Таа вели дека тие години биле опколени од агенти. Ќе одела на училиште и често некој удбаш без причина ќе и' ја проверувал чантата само за да ја малтретира. Ги малтретирале две години - 1956 и 1957 година. Потоа престанале.

афион
10-05-11, 10:25
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (13)

http://www.utrinski.com.mk/WBStorage/Articles/B96070FD82E5094BAAB3C3DFDB279019.jpg
Миле Марковски со синот Вени

Миле беше убиен од бугарските тајни служби



Кога првпат го посети мајка ми Дока во Софија, вујко ми Венко побарал да му донесе шише вода од Вардар, грутка земја и гранче дрво. Оттогаш таа секогаш кога одеше таму, му носеше вода, земја и гранче дрво. По смртта на син му Миле, ме замоли да му однесам земја од гробот на мајка му, баба ми Љуба, раскажувала внуката на Венко Марковски, Бранислава Бојчин. Таа е убедена дека нејзиниот братучед Миле бил убиен од бугарските тајни служби, кои тврди дека му ја наместиле сообраќајката.

„Го погребаа на 14 април 1975 година, истиот ден кога беше роден. Имаше само 35 години. Страшната вест лично ни ја кажа вујко ми. Кога се јави на телефон, дома бев само јас. Тој толку многу плачеше што не можев да го разберам што ми говори. Постојано повторуваше: ’Миле загина, Миле загина, доаѓајте веднаш’. Тогаш се јавив кај Петре Прличко за да и' кажам на мајка ми, која беше на ручек кај него. Сите заедно тргнавме за Софија. И јас како многумина во почетокот мислев дека била обична сообраќајна несреќа, но ми стана чудно како реагираше мајка ми кога претставникот на ЦК на Бугарија сакаше да и' изрази сочувство. Таа му се заврти и му рече: ’Какво сочувство, тргнете ми се од пред очи, вие го убивте детето’. Многу потресна беше сликата кога вујко ми Венко, пред да го погребат, му ја прочита на Миле прошталната песна. Се сеќавам на зборовите: ’Синко мој, на денешен ден те даде земјата, на денешен ден те зеде’. На крајот заврши со зборовите: ’Падна како политичка жртва’. Вистината за смртта на Миле ја дознав од Дејан Крцун, брат на Слободан Пенезиќ-Крцун, кој за време на Информбирото беше пребеган во Бугарија и работеше како професор по естетика на Софискиот универзитет. Стоеше крај мене и тивко, за да не чуе некој друг, ми рече дека братучед ми бил убиен, а сообраќајката му ја наместила бугарската полиција“, се сеќава Бојчин.



Таа тврди дека Миле бил убиен не поради тоа што им згрешил на Бугарите, туку поради нејзиниот вујко Венко. Миле бил тивок човек, за политика не расправал, со никого не се карал. Пророчицата Ванѓа го предупредувала два месеца пред трагедијата дека ќе го убијат. Меѓутоа, тој не и' поверувал, зашто сметал дека пророштвата се несериозна работа, за разлика од неговиот татко Венко, кој сакал да му ја претскажуваат иднината. ’Ванѓа беше и на погребот на Миле. Додека стоев со брат ми и со мајка ми, некој зад мене ми рече: ’Браниславо, тргни се, направи ми место’. Кога се свртев, гледам, ми зборува Ванѓа. Ја знаев од весниците. Да бидам искрена, се преплашив и си велев од каде го знае моето име. § направив место меѓу мене и брат ми и таа цело време на погребот беше со нас“, вели Бојчин и додава дека Венко и Ванѓа станале пријатели кога тој еднаш отишол кај неа за да му гледа.

„Вујко ми Венко по погребот се чувствуваше ужасно. Додека седевме во дневната соба во Банки, дремна дваесетина минути, немаше спиено подолго време и штом се пробуди ни вели: ’Го сонував Миле. Ми рече, те чув кога ја читаше песната’. Тоа што му рекол ’те чув’ за него значеше многу“, се сеќава неговата внука.

Според неа, Миле не заминал во Бугарија од политички причини. Тој бил прифатен од сите во Македонија, бил добар шахист, одел на повеќе шаховски натпревари низ Југославија, бил републички првак. Имал и добра работа, бил уредник на едно списание. „Тој во Софија отиде да го лекува постариот син кој имаше проблеми со ногата, па требаше итно да се оперира. Сметаше дека таму има подобри лекари. А и татко му имаше врски да му помогне. Откако го оперирале синот, сакаше да се врати. По протерувањето на вујко ми, навистина првите две години имаше закани преку телефон дека ќе го убијат, но по интервенцијата на мојот сопруг тие престанаа. За тоа дека требало да оди во Детроит за да биде бугарски конзул не сум слушнала“, објаснува Бојчин.


Мозокот и срцето на Венко Марковски неговата сопруга Филимена ги чувала дома до пред шест години, а потоа ги предала во музејот во Софија

Внуката на Венко вели дека вујко и' знаел дека тајните служби на Бугарија го следат на секој чекор. Тој знаел дека е прислушуван и секогаш кога требало да си кажат некои важни работи, разговарале во дворот. Имал радио во дневната соба и постојано го слушал Радио Скопје. Никој не смеел да му ја промени станицата. Бил голем навивач за Вардар. Најчесто во Софија го посетувала мајка и' Дока, која била многу приврзана кон него, а и тој кон неа. Починал од рак на желудникот, а последните два месеца од животот била крај него. И умрел на нејзините раце.

„На погребот на вујко ми отидоа брат ми и сестра ми. Јас не се осмелив да отидам, затоа што по погребот на Миле на работа имав големи проблеми. Бев државен советник во Уставен суд, а кога се вратив, ме викнаа на сослушување: Димитар Стојчев-Цуце, во кого вујко ми Венко имаше голема доверба, а тој работеше против него, Боро Доганџиски, кој го судеше, и Асен Групче. За време на сослушувањето, Стојчев дури предложи да се откажам дека сум внука на Венко. Веднаш го замолче Асен Групче со зборовите: ’Доста со тие глупости. Како ти текна ова да го кажеш’. И Доганџиски го осудуваше моето одење на погребот на Миле и тогаш ми рече: ’Друг пат ќе си ги преброиш копчињата на палтото, па потоа ќе преземаш дејства’. Стојчев продолжи да ме испрашува и да инсистира да му кажам што ми рекол Венко. А што може да ми каже човек на кого синот му лежи во мртовечки сандак“, се сеќава на тие тешки моменти Бојчин.



Венко е погребан на Градските гробишта во Софија, не му е изграден ниту обичен споменик. Кога неговата внука Бранислава отишла последен пат за да му запали свеќа, имало само еден дрвен крст со неговото име. Тоа страшно ја погодило. Вели, за да се види колку навистина Бугарите го почитуваат поетот, за кого тврдат дека е нивни, доволно е да се отиде и да се види неговиот гроб и местото каде што почива.

„Кога почина вујко ми, по барање на Филимена се извадени неговото срце и мозок и се ставено во тегли со формалин. Мајка ми тогаш барала брат и' да го погребат според сите христијански обичаи, но Филимена не се согласила. И тогаш таа се испокарала со Филимена, со која престанала да зборува. Познатата пророчица Ванѓа неколку пати и' се јавувала на Филимена, и' се јавуваше и на мајка ми, инсистирајќи да ги погребат неговиот мозок и срце, посебно мозокот, да за да можела да комуницира со вујко ми Венко. Каква е таа комуникација не знам, но тоа се зборови на Ванѓа. Но, Филимена пак не се согласила, а мозокот и срцето до пред пет-шест години во тегла ги чувала дома“, нагласува Бојчин.

Од семејството на Венко Марковски денес во Софија живеат постариот син на Миле, Игор, кој работи како новинар, а има завршено Драмска академија. Помалиот Вени, кого го крстиле по името на дедо му, своевремено беше прв човек на Асоцијацијата за Интернет во Бугарија, а сега се наоѓа во Њујорк, каде што е оженет за Американка. Нивната мајка не се премажила, најважно и' било да ги изведе синовите на вистинскиот пат. Сопругата на Венко, Филимена, живее во истата вила што им ја доделиле тогашните бугарски власти. Ќерката Султана е со мајка си, никогаш не се омажила. Додека биле во Македонија, таа завршила Музичка академија во Белград, а подоцна магистрирала во Москва. Работи како музички педагог.

На потесното семејство на Венко му припаѓа и Љубинка, но таа не е негова родена ќерка. Додека бил во партизани, за време на борбите, в раце му починал еден борец - Србин од Косово, и притоа му оставил аманет да го чува неговото девојче. Така ја посвоил Љубинка, ја пораснал и ја школувал. Завршила француска филологија и се омажила за познатиот македонски новинар Никола Солдатов. Подоцна се развеле и се премажила. Денес живее во Париз.

афион
10-05-11, 10:29
Фељтон

Вистините и контроверзиите за Венко Марковски (14)


Венко Марковски снимен на Калемегдан во Белград во годините пред војната

Жртва на власта, но и на својата суета



Контроверзиите и поделеноста околу Венко Марковски остануваат и натаму. По многуте искажувања на познати македонски интелектуалци, негови современици, кои што го познавале лично поетот, се добива впечаток дека имаат спротивни мислења за неговото дело и однесување кои одат од една во друга крајност.

За едни тој е предавник на македонската кауза, човек кој плукал врз сопствениот народ и ги негирал македонската нација и јазик и затоа никогаш не треба да му се прости , за други тој е прв основоположник на македонската современа книжевност и заслужна личност од македонското минато, кон која треба да се исправат неправдите и да се врати во учебниците за младите генерации да знаат за него, без разлика што последните години од животот тој станал Бугарин.

Меѓутоа, во сите овие расправи за Венко Марковски остана докрај нејасно и без одговор прашањето, зошто токму сега се настојува побугарениот поет на голема врата да им се врати на Македонците кога од сите страни се' понагласено се негираат македонската нација, јазик и идентитет, посебно од државата во којашто замина пред дваесетина години? Зошто токму од највисоко ниво, од првиот човек на МАНУ, се бара да се исправат, според него, неправдите кон поетот и се настојува на јавноста да и' се каже дека тој бил прв меѓу основоположниците на македонската современа литература.

Сите оние кои на еден или на друг начин го кажаа своето мислење за поетот со несомнена дарба, кои го бранеа или напаѓаа, се согласуваат дека тој е еден од неколкутемина македонски поети пред војната кои своите стихови ги пишувал на македонски јазик и дека поради тоа треба да го заземе заслуженото место на еден од основоположниците на македонското современо литературно творештво. Кај сите нив нема никакви дилеми дека со првите песни Венко Марковски придонесе за зацврстување на македонскиот национален идентитет и за време на Народноослободителната војна беше нашиот Владимир Назор. Неоспорен факт е дека заедно со сопругата и синот отиде во партизани, а неговите стихови го јакнеа борбениот дух и патриотизам на борците. Пееше за АСНОМ , но и за Тито и Темпо, и врз негови стихови беа компонирани партизанските маршеви. Тој вршеше и клучни политички функции - беше член на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ, член на неговиот Президиум, а беше избран и за член на АВНОЈ. За сите нив неговото дело и живот од тој период не се спорни. Меѓутоа, различни се мислењата за неговото подоцнежно однесување и за причините Венко да ги предаде сопствениот род и нација.

Што е тоа што така силно повлијаело основоположникот на македонската современа литература, поетот кој беше величан за време на НОБ, да падне толку многу ниско и да згази врз своето национално достоинство, да плука врз сопствениот народ за чие опстојување се борел страсно со перо и пушка. Некои сметаат дека Венко Марковски интимно никогаш немал расчистено со својата национална припадност и таа дилема постојано го следела во целиот живот, теза којашто нема некоја реална основа, зашто поетот никогаш такви дилеми не манифестирал пред да биде обележан од комунистите како црна овца.

Најблиску до вистината се оние кои тврдат дека причините за таквото негово однесување треба да се бараат истовремено во суровото однесување на тогашната комунистичка власт кон него која не ја сфатила драмата што ја преживувал поетот кој сметал дека не му е дадено она што го заслужувал, но и во неговиот непостојан карактер и голема суетност. Луѓето што го познавале добро тврдат дека Венко Марковски имал мошне високо мислење за себе, а неговата суетност почнала силно да се потхранува уште во годините кога ги издал првите стихозбирки „Народни бигори“ и „Огинот“, во кои, според литературните критичари, се поместени најдобрите негови песни кои заслужено треба да се вградат во темелите на современата македонска литература.



По нивното отпечатување во Софија, Тодор Павлов, Македонец од Штип, кој во времето на комунизмот бил еден од најистакнатите интелектуалци во Бугарија, говори во суперлативи за стховите на Венко. Го споредува со најголемите светски поети и тврди дека е роден новиот Пушкин. Такво претерано величање на Венко ќе му ја определи неговата натамошна поетска и животна судбина. За себе ќе мисли дека е најдобриот поет на балканските простори, ќе се споредува со познатиот пролетерски поет Владимир Мајаковски, и тоа јавно ќе го кажува. Тој нема да признава друга поетската величина освен сопствената.

Високото мислење за себе и за сопствената поезија кај него ќе роди и големи политички амбиции. Сметајќи дека како поет дал најмногу за македонската литература и јазик и за афирмацијата на македонската нација и борба, интимно мислел дека треба да биде дури и првата политичка личност во Македонија. Тие негови нереални политички амбиции, наводно, ќе ги потхранува сопругата Филимена, која постојано ќе го потсетува на наводните неправди што му се прават од „неписмените“ комунисти кои имаат многу помали заслуги, а имале многу повеќе од него.

Логично, тоа ќе доведе до судир со првите луѓе на партијата кои не покажале доволно разбирање и повеќе флексибилност за нереалните желби на поетот. Напротив, по секој негов неразумен чекор го казнувале, а нетактичкиот Венко, на кого очигледно дипломатијата и приспособливоста на новите услови нема да му биде добра страна, не ќе може да се снајде во тешките денови на Информбирото, кога се доведувала во прашање иднината на државата. Во поетските творби ќе го напаѓа Тито, а ќе го велича Сталин, нешто што во тоа време претставувало најголема ерес и за што се губеле глави. За една своја книга, која деновиве беше обелоденета во јавноста, ќе се најде пред суд, ќе биде осуден на петгодишна робија и испратен на Голи Оток, островото каде што завршувале сите оние кои во тие судбоносни години не мислеле како партијата и Тито.



Истовремено, Венко ќе почне да паѓа се' подлабоко и како поет и како човек, а власта ќе биде немилосрдна кон него и неговите роднини и пријатели. По враќањето од Голи Оток, власта ќе го понижи до тој степен што ќе го испрати да мери жито на пазарчето во Ѓорче Петров. Веројатно, најмногу од се' ќе го погоди кога поетите, луѓето од неговата бранша ќе почнат да го игнорираат и да го отфрлаат, а литературните критичари се' почесто ќе ги критикуваат неговите нови дела.

Но, дали сето тоа што го преживувал во судирите со првите луѓе на партијата и на државата, кои барале да ја наведне главата и да се однесува онака како што сакале тие, и игнорирањето од луѓето од неговата поетска тајфа е доволна причина да се откаже од своето национално битие, да плука врз сопствениот народ и да ги негира македонската нација и јазик во чие создавање се вградил и самиот тој? Дали тоа го оправдува фактот што се ставил во служба на Софија и се вклучил во жестоката антимакедонска кампања и бил нивно силно оружје против се' што е македонско?

Во нашето поновото минато има многумина македонски дејци кои биле, исто така, сурово казнувани од истата комунистичка власт, но ниту еден не се одрекол од сопствениот род и не се ставил во служба на пропагандите против сопствениот народ. Неговата суетност и самобендисаност, неговите преголеми книжевни и политички амбиции, потхранувани од неговиот животен сопатник и неправдите што му биле нанесени во времето на едноумието, кога важел единствено законот на Комунистичката партијата, не може да биде доволно оправдување за она што Венко го изјавуваше и пишуваше по заминувањето во Софија.

Сепак, и покрај сите гревови што ги направи Венко Марковски кон сопствениот род, не треба да се има никакви дилеми околу неговото творештво напишано на македонски јазик. Тој треба да си го заземе вистинското место што го заслужува како еден од основоположниците на современата македонската литература и сите негови дела треба да и' бидат достапни на македонската јавност за да знае кој е тој и за што пеел. Меѓутоа, истовремено, треба да биде запознаена и со делата што ги создавал во Софија, во кои негира се' што е македонско.

(Крај)

афион
10-05-11, 10:31
Се надевам дека некој од вас ќе ги прочита овие документи,сведоштва и дискусии за животот на ВЕНКО МАРКОВСКИ и ќе видите дека не е се така црно и бело.

дуле узунов
10-05-11, 11:41
http://liternet.bg/publish8/ves_veselinov/chernobil.jpg

Атомен реактор се взривил.
Пламнал атомни гнезда.
Земен сън разбил на Чернобил,
сън на ядрени ядра.

Ледено мълчание звъни:
вика мъртвите пръстта.
Жъртвите облъчват светлини
в живо царство на смъртта.

Из ефира ходи страшна вест.
Тътне ТАСС, Москва гърми.
Сбира испитни съветска свест.
Реактивен взрив дими.

ЧЕРНОБИЛ (http://liternet.bg/publish8/ves_veselinov/chernobil.htm)

Нема нужда от коментар... за умрелите или добро или ништо. Во случаjот - по добро ништо.

афион
10-05-11, 13:45
http://liternet.bg/publish8/ves_veselinov/chernobil.jpg

Атомен реактор се взривил.
Пламнал атомни гнезда.
Земен сън разбил на Чернобил,
сън на ядрени ядра.

Ледено мълчание звъни:
вика мъртвите пръстта.
Жъртвите облъчват светлини
в живо царство на смъртта.

Из ефира ходи страшна вест.
Тътне ТАСС, Москва гърми.
Сбира испитни съветска свест.
Реактивен взрив дими.

ЧЕРНОБИЛ (http://liternet.bg/publish8/ves_veselinov/chernobil.htm)

Нема нужда от коментар... за умрелите или добро или ништо. Во случаjот - по добро ништо.

Чоли затоа ти покажав еден фејтон.А јас за Венко имам само добри критики.Колку добри песни има.
Ајде ќе објавам една многу добра статија. гледам дека малку знаете за Венко.

Miroslav
10-05-11, 13:46
Виж, Марковски, ти си наш човек. Партията уважава твоето творчество и всичко, което си направил за Македония, но не може да преглътне... та дори и когато става въпрос за големия Венкo. Имаш и големи грехове, и големи заслуги. Защо продължаваш по старому? От теб се иска открита самокритика за цялостното ти поведение и за вредите, които си нанесъл на партията, на Македония и на социализма. Придобиваш статут на държавен поет с всичките привилегии: автомобил, шофьор...
Младен Сърбиновски. Македонският Фауст.

афион
10-05-11, 13:47
Меракот

Поминав вчера на пладне
крај ваш`та куќа голема,
по таа силна жештина
да си го смирам срцето!

Грозна ме треска тресеше,
Гоздано – кадро пишано,
Гроздано – фиданбојлија,
Гроздано – жива изгоро!

Меракот, моме м`изпече,
окото, моме, м`изтече,
срцето ми се парчоса,
снагата ми се прекина!

Кажи ми, моме убаво,
моме ле итро – врагово,
зошто ми моме не кажа,
да чекам зошто м`излага? –

„Еј гиди, младо – зелено,
низ пенџер што ти намигнав,
малце ли ти од мене
сред тоа пусто пладниште?“

афион
10-05-11, 13:48
Султана

- За кого цвети в бело ти лице
трендафил росен катмерен?
Кому ја чуваш, пролетна птицо,
рамната снага мермерна?

Смола ти коси, чија ли рака
галено ќе ги милуе?
Чие ли срце, пламена мака,
в очи ти црни ќе гаси! –

Султано, да би луснала, мори,
в поглед ми срце истече,
Султано, изгор – цвет да се сториш
окото што ми одвлече!

Кој ли ти срмен закопча елек
и сокри гради пламени?
Кој ли ти алтан целива чело
и пие устни румени? –

„Не лудуј лудо, лудо по мене,
не губи млади денови
трендафил в лице скоро ќе свене,
в срце ќе влезат јадови.“

афион
10-05-11, 13:48
Алтана

Кој не ја видел Алтана?
Кому не памет свртела,
Алтана – алтан на грло,
Алтана – жива приказна!

Една е мома Алтана,
на лице – пупка трендафил,
на снага – стројна калина,
на мерак – огин разгорен!

Седи ли – гори земјата,
Гледа ли – рани отвара,
Мине ли – лунја планинска,
Пее ли – мртви скорива?

Кога се Алтан родила,
Три пати зора зорила,
Три пати светот се менил,
Три пати рајот с`отворил.

Пролет и била постела,
горска ја срна доила,
ангели песни пеале,
над неа солнце греало!

Кој не ја видел Алтана?
Кому не срце однела? –
Женети венец фрлаат,
Ергени горат за неа.

афион
10-05-11, 13:48
Изгора

- Зошто ми, моме, намигна,
намигна, дури, запали,
запали, сиот изгоре,
изгоре, рани зададе?

Зошто ме така погледна,
погледна, луто прониза
со тие очи – филџани,
со тие стрели отровни?

Нели си, мори, разбрала,
оти сум веќе посвршен,
посвршен, комај оженет,
за таа Вела убава?

Да би те Господ проколнал
со тешка ула на глава,
со живи рани по снага,
та што ме вака измести?

- Туѓинче ли си некое
набргу овде дојдено,
ил моме бујно-улаво,
досега дома држано? –

„Не колни, лудо-трештено,
не ќе ти Господ поможе,
фанати му са раците,
земена му е силата.

Туѓинче не сум некое,
набргу овде дојдено,
ни моме бујно-улаво,
досега дома држано,

тук, море, блиско комшиче,
без мајка, море без татко,
без мило – пусто сираче,
со триста рани на срце:

Првите рани меракот
со анџар ми ги зададе
на тие луди години,
младоста кога развива.

Вторите рани мајка ми
со смртта ми ги отвори,
пред да ме стаса животот
со среќа да ме огрее.

Третите, море, народот,
везден што пишти крај мене,
исушен како ставелка
од својте „браќа“ – тирани.

Првите, море, згинаа,
штом друго солнце м`огреа;
вторите одвај минаа
со триста грдни тежини.

Третите, море, ал немат,
од се се, леле по-лути:
ни дното им се навоѓа,
ни крајот им се сврзуе.

афион
10-05-11, 13:49
Мајка

Коца ми рано станала,
од темни зори никои,
петлите пред да пропеат,
сина си да го испрати.

По-рано Мише преварил,
мајка си не ја дочекал,
излегол право отишол
при своите верни другари.

Не ли го Коца посака –
на спанје не го затече,
изтрча в гора зелена
у лице сета менета.

Се збрала страшна дружина,
се млади како фидани,
се лични како пишани,
се силни како арслани.

Со тие капи на страна,
со тие гунји ресачки,
со тие пушки берданки,
со тие бомби на појас!

Долго ми Коца стоеше,
горе ми доле гледаше,
дал ќе го Миша познае
у таа руба комитска.

Кога го, море, догледа
Сред таа бујна дружина,
Триста и солнца блеснаа,
Од радост силна извика:

- Застани, синко, почекај,
два збора да ти нарачам
уште еднаш да те прегрнам
и да ти дадам благослов.

Ако од врагот с`изплашиш
на ваа страшна маштина,
арам ти било млекото,
што сум те синко, доила.

Ако се, леле, предадеш,
проклонат да си довекот,
нигде да немаш гробнина
на ваа земја широка.

Со гради, синко, кинисај
јунашка борба да водиш
крваво ропство д`исфрлиш,
народот да го избавиш.

„Ејгиди стара мајчице,
за това ли ме чуваше
за това ли ме гледаше
низ тие гори зелени?

Носам ле глава ајдушка
на вие страшни раменја,
а срце силно – немирно
у вие гради јунашки.

Ќе чуеш утре задутре
од ваа мајко дружина,
син ти ни, бабо, загина
за народ и за слобода.

Ни солза, мајко, не пуштај
пред тие лоши тирани,
на жалот биди по-јунак,
се живо да ти заблази.

А сега, мајко, проштевај,
дај да ти рака целивам,
а ти ме ела прегрни,
прегрни веќе изпрати.“

Сите ги Коца прегрна,
прегрна со ред избаци,
а кога доде при него
од радост солзи зарони.

Дружина пушки нарами,
ајдушки песни екнаа;
зашуми гора борова –
јунаци чека на гости.

афион
10-05-11, 13:55
ЗА ПРВ ПАТ ЕПОСOT ОД ВЕНКО МАРКОВСКИ

„Робии“ од Венко Марковски

„Робии“
македонски епос

Заробен во концентрационот логор Ени-Ќој во текот на 1942 година, младиот поет Венко Марковски го пишува македонскиот еп „Робии“. Задоен со идеите на комунизмот, со идеите за рамноправност на сите балкански народи, како и со надежта за конечното ослободување на Македонија од сите ропства, тој го ткае епот во осмерец, во духот на народната македонска епска песна.
На почетокот, со бавен ритам, стариот дедо Каме (цврст како камен), ги повикува своите внуци за да им го остави својот завет пред смртта. Ги бара пушката мартинка, палата змиичка и пиштолот чарклија уште еднаш да ги погали и да ги остави во наследство: на Васил пушката, на Огнен пиштолот, на Илија палата, а на внуката Невена – срцето, и приказните од минатото кои ќе ги раскаже и кои таа треба да ги зачува и прераскаже на своите деца и внуци.
Епот е поделен на четири дела, на четири робии, во кои почнувајќи од турското ропство и ајдутското движење, преку расцепувањето на Македонија и состојбата на Македонците во Грција, па српското господарење и Втората светска војна со бугарските фашисти – е прераскажана целата понова историја на македонскиот народ. Многу љубов кон татковината, многу патриотизам, болка заради постојаните ропства во минатото, но и голема надеж во иднината се проткаени во целиот еп.

Прва робија

Каме со раскажувањето започнува од својата младост, кога на 16 години единствен род му е планината заштитничка, зашто од мал бил сирак. Рано созреан, се почувствувал како на крстопат, кој пат да го одбере? Дали да се школува и ожени, да се смири како домаќин в село, или да го следи патот на татка си и да им се придружи на комитите. Младиот и ведар овчар Стојан се чуди што Каме е нерасположен и го прашува за неговите грижи, на што овој му одговара:

„Подигна Каме клепките,
в очи му солза назреа,
издиши гради, разниша,
почна ко старец да реди:
- Стојане, братко, Стојане,
не можам веќе да сеам
младост по карпи змијарник.
Утре ќе слезам на село
при Спира – чорбаџијата,
ќе му фрлам стадото.
Тешко е братко, Стојане,
мило да немаш крај себе,
сакам на книга да учам,
в очи ми солнце да влезе,
мракој ми душа затнале,
ко лисја капат денови,
в гора мени промени,
одново лист ќе потера,
а мојте братко, младини
не ќе ги видам никога. – “

Стојан го одвраќа од намерата, зашто иако премногу млад, Каме е тој што ги собира помладите во гората, им раскажува јуначки приказни и тој е оној што треба да ја направи четата.
Сепак, Каме одлучува да се обиде да ја побара чорбаџиската ќерка Љуба, во која бил љубен, за жена и да учи и работи. Но, чорбаџијата Спиро, кој се дружи со турските аги и во ништо не е поразличен од нив, го исмева и брка од куќата, а на ќерка си и вели:

„ – Дејгиди кучко погана,
куќа ми, кучко, поцрне.
Ајдук ли либе заљуби,
в ошто се, кажи, заслепе?
Дали во голи рамења,
дали во пусти опинци,
или во стапот овчарски?
Да не те веќе затечам
не ќе те село собере. –“

По ова, на Каме не му преостанува друго, освен да оди во гората и да им се приклучи на ајдуците. Отишол во четата на Петре војвода каде бил најмлад, но најпламен. Тука е опишано како се создавани јунаците уште од колевка, уште кога мајките им ги пееле јуначките песни:

„ - Нани ми чедо, заспи ми,
порасни јунак на мајка,
еднаш те мајка родила,
еднаш те сакам да умреш.
Ако ли глава наведеш,
чедо, пред турци јадачи,
камен да синко залулам
сега в твојава колевка.
Јунашка крв ти предавам
носена чедо в зандани,
срце ти в гради насадив,
срце на земја јунашка,
бори се, сине, бори се,
тлеат и гаснат домови,
в окови капат младини,
а пусти-изгор невести,
ко гламји од жал црнеат...
Расни ми, сине, порасни... – “

Се калел Каме ајдутинот со години низ македонските планини, кога имал 20 главата на бегот Сулејман на колец му ја набиле, кога имал 26 се појавил Гоце војвода во Македонија. Со особена љубов е прикажан Гоце Делчев во епот, неговото појавување, влијанието врз народот, итрината (кога преправен се шетал меѓу Турците), неговата храброст, неговите совети да не се брза со востанието. Прикажани се и акциите на гемиџиите, смртта на Гоце и самото Илинденско востание во кое Каме е еден од војводите.
Чувставата на Каме по смртта на Гоце се опишани преку градацијата во стиховите:

„ Прва му кама забија,
кога го овчар пратиа
и го од златно видело
еднаш за навек тргнаа.
Втора му кама удрија
кога ја Спиро продаде
Љуба во село далечно
на човек в двојни години.
Трета му кама душманот
забоде в срце длабоко
кога го Делче прониза.

Првата кама извади
дружина кога поведе,
втората кама заглувна
кога се фрли на борба
третата кој ќе истргне?
Рака му слаба нејака
но очи молскат јаросно
и срце врие, стануе
за страшна лута одмазда.

Остана сирак гората,
остана сирак народот,
најголем сирак борбата
спротиву свети Илија.“

Во текот на востанието, борбата не е само против Турците, туку и против чорбаџиите – Македонци, што му дава ново светло на востанието, една револуционерна нотка. Стојан, пријателот на Каме, го убива чорбаџијата Спиро и нему главата му ја наденува на кол – зашто и тој е крвопиец исто како и поробувачите. Воедно, се осветува во името на пријателот, што не ја дал ќерка си Љуба на сиромашниот овчар, туку ја омажил за двојно постар богат чорбаџија.
Илинденците се горди на својот успех, на Крушевската република, на слободата што ја извојувале. Но, за жал, радоста кратко трае, а осветата на Турците е жестока и крвава. Толку страшна, што народот од страв веќе не сакал ни врата да му отвори на војводата Каме за да го засолни.

Втора робија

За да го опише второто ропство, случувањата во Егејска Македонија, поетот го носи внукот на Каме, Васил, таму на печалба. Во откорнатиот, грчкиот дел, Македонецот посакува да верува во заедничка борба со обесправените Грци за поубава заедничка иднина, но:

„Тлееја Македонците
и на грб нејак влечеа
крвава двојна робија:
едната како славјани,
со јазик туѓ и негрчки,
другата како аргати
што сакат да прегледаат,
да видат бел ден радосен,
заедно со народите
на Балкан братски здружен
во една федерациа.
Првата по е крвава,
потешка и поужасна.
Не можеш болка да кажеш,
на мајкин роден јазик свој
песните што ти пеале
над тиха лулка шарена,
не можеш да ги запееш,
дедовци што ти шепнеле
на скут во ропски години
не можеш да го повториш.
И сума друзи работи
на срце што ти легнале
да не можеш да искажеш,
а сал да збираш и тлееш,
од ден на ден да црнееш,
до дека јазик свој роден
не зарѓа не занеме
и прво млеко цицано
од топли гради мајкини
во отров не се преврти.
Тешко е, мачно, страшно е
В твоата земја таткова
дека за прв пат солнцето
со радост те огреало,
дека за прв пат ваздувот
со мирис благ те запоил,
дека за прв пат земјата
со слаба нога нејака
си ја згазил и проодил –
да тлееш и да гаснееш,
како на црна туѓина,
и да те враг, нов сајбиа,
земјата што ја заграбил,
напреки гледа секога.
Да трпнеш и да мрзнееш,
кога те викне при него
за нешто да те запраша.
Да немаш сила да кажеш,
од кај си што си каков си,
на негов јазик да плеткаш,
да криеш род и роднини,
да ти е мачно и тешко,
кога ти рече в очите
оти не си македонец.
И твојата земја убава
со друго име пред тебе
да ја крсти, прекрстуе,
коските свети народни
паднати за слободата,
од гробот да ги скорива,
по сокак да ги разфрла,
и со нив да се подбива,
а ти да гледаш со очи
да гледаш и да црвееш
и нити збор да не можеш
да кажеш, да му одвратиш.
Да гледаш глава ајдушка
што туку ја одрамиле
и да те прашат: Тој ли е? –
А ти пред нив да не смееш
ни две-три солзи да капнеш.
Да гледаш тело синово
ко камен фрлен крај патот,
гроб да му утре не знаеш,
со цвеќе да го покриеш,
со солзи да го полееш,
да гледаш а да не можеш,
да писнеш и да прозбориш
на последната раздела.
Ни мртов да го прегрнеш,
ни студен да го избациш
и жално да го запрашаш
кај паднал, каде загинал.

Тешко е, мачно, страшно е
туѓинец да си, гост да си,
в својата земја таткова.“

Покрај силниот патриотизам и неприфаќањето на злата судбина на Македонците во Грција, во овој дел Марковски повеќе се задржува на социјалниот момент. Васил работи во фурна од утро до мрак, газдата, со насмевка на лицето го експлоатира и само ветува дека ќе му плати за трудот. Кога го повикуваат да отслужи двегодишен воен рок, тој заминува, а газдата му испратил само двапати пари што му должел. По враќањето, тој не му ги дава преостанатите пари, а не сака ни да го вработи, зашто тој е „букоглав Македонец што потајно ја рие државата“.
Во следните стихови на епот премногу е потенциран комунистичкиот ентузијазам кој го зафатил поетот читајќи ги актуелните книги. Со почетокот на војната во Грција и режимот на Метаксас, повторно Македонците биле најзагрозени. Васил, главниот лик во овој дел на робиите запаѓа в затвор и таму го запознава Лазо Каровски. Тој бил осознаен, напреден, начитан Македонец, преку кого Марковски всушност ги изразува своите ставови. Во тие зборови нема многу поезија, туку е повеќе дидактички, поучен:

- Нација сме или не?
..................................
- Нема три Македонии,
една е Македонија,
и таа Македонија,
досега разделуена
од империалистите,
има свој јазик, обичаи,
економска поврзаност,
историја, територија,
ги има петте белега,
и денес се оформуе
в нова и млада нација.
Думата на Партиата
до триес и четвртата
верна е и отворена.
Националното прашање
има едно решение:
и това е – сталинското.
Не се ли арно разбере,
фактите утре сурови
по глава ќе не зачукат.“

По излегувањето од затвор, Лазо Каровски загинува, а Васил го исполнува заветот на дедо Каме и ја грабнува пушката.
Само овој дел од епот – втората робија, е напишана подоцна, односно 1944 година, што е и забележливо токму во редовите што беа погоре потенцирани, каде Марковски малку пренасилено

Трета робија

За тоа време, внуката Невена ја омажиле во Скопје за печалбар, но набрзо останала млада вдовица со синчето Орде. Доаѓаат стројници кај неа за повторно да ја омажат, но таа му останува верна на својот љубен Цветко. Во ужасни услови, таа едвај успева да се прехрани себеси и детето, а го прима и дедо Каме кај себе. А Скопје...

„А Скопје што ли да каже?
Кому да му се истуши?
Лазич се в него распашал
како во дворој таткови.
Некога в стари времиња
во Скопје Душан царуел,
та сега сакаат правина,
та сега закон исправат.
Кој смее да им одрече?
Силата им е в раците,
влегоа, земја стопија,
бргу ја кумој крштеват,
не била Македонија,
а била Јужна Србија.“


Сиромаштијата и експлоататорскиот однос на чорбаџиите не се ништо поинакви ниту во овој дел на Македонија. Од тие причини, синот Орде е принуден да го напушти школувањето и да почне да работи во скопскиот монопол, да аргатува по незнајни друмови. Тој се вљубува во убавата аргатка Стана, Невена се радува на нивната љубов. Но, по бунтот на аргатите, откако џандарите ги истураат пендреците врз нивните грбови, Орде полека се опоравува, но Стана полека умира. Потоа Орде заминува на фронт каде храбро загинува.

Четврта робија

Во овој дел главен лик е Панче, синот на Илија, внукот на Каме војвода. Тој е од Струмица и на почетокот разговара со Пирин кој многу се смрштил од постојаните ропства. Тој прашува:

„- Ах, кај се мојте другари,
робио нова болгарска,
кажи ми, кај ги поштоме? –“

Панче е воспитан во духот на минатото:

„ Киниса низ Беласица,
раскопал стари спомени,
сака да види некога
војската на Самоила
кај борба лута водела
и била в бој заробена,
заробена и ослепена
сака да види, да знае,
од каде толку жестокост
најде во себе Васили,
да фрли по војниците.
Страшен е, грозен споменот,
на секој стоте по еден
едноок војник оставен,
за да ја назад заведат
војската на цар Самоил.“

Панче израснува во храбар и строен младич. Заљубува богата девојка, Дена, чија мајка ја подучува да си најде подобра прилика. Тој заминува во Скопје да учи „ука голема“ – филологија, но и читал многу, тогаш актуелни книги како: „Капиталот“, „Борбата на марксизмот“, но и „За македонцките работи“ од Мисирков и „Зборникот“ од Миладиновци – и повторно барајќи ги „петте белега што ја прават нацијата“...

„Над градот е омарнина,
по кеот мрака паднала,
преку мост тропат копита,
а Вардар лудо забрзал,
галеби бели покренал
а в соба тесна таванска
Панче со млади студенти
лист по лист вртат зборници.
Стојан над речник работи,
Никола над историја
а Панче над граматика.
Сите се како часовник,
за сон им време не стига,
одат по стари огништа,
дума по дума собират,
седат на селски трапези,
песна по песна бележат,
сите се бујни, пргави,
се млади, се Македонци...

На време Рацин излезе.
Како што лице огрева
на млада мома убава
кога ја либе пресретна,
така им лице огреа
Рацин со „Белите мугри“.

Молкнаа усти погани,
стариот Белич занема
над книги празни, глупави
за јазик и наречја.
Никола Вулич побесне
в својата археологија
Во „Зора“ Бадев подиве,
Софија не го собира,
лута го змија жегнала.
А расна, вријат младите...
Ко што се бура надига,
чајките кога прелетат,
така се млади надигат
за свое свето огниште.
Пролетна струа народна
вее по Македонија.
Која ли рака, кажи ми,
ќе може да ја позапре
која ли сила варварска
ќе може да ја изгаси?
Побледне Белград посиве,
Софија стана мртовец,
Атина в јарот онеме...“

Панче се вљубува во студентката Вера, но тогаш започнува војната, бомбардирањето на Белград, а бугарските фашисти ја окупираат Македонија. Во текот на војната тие двајцата се заробени и донесени пред суд, каде Панче ќе има можност да ги каже своите прогресивни идеи пред да биде погубен:

„Да, верно е, се бориме
денес за Југославија
но не за довчерашната,
црвите што ја гризеа,
потиснатите народи
в турма вечна што гниеја,
а великашите – големци
за превласт и за господство
помеѓу што се гложеа.

Лага е да сме Болгари,
и Срби да сме, лага е,
Македонци сме, народ сме,
а денес веќе нација... –“

Епот завршува борбено, со надеж дека конечно Македонија ќе биде слободна по сите овие нејзини ропства.

Марковски преку приказната за едно македонско семејство – семејството на војводата Каме и неговите храбри внуци и внука, ја раскажал приказната на Македонија, навлегувајќи во сите историски детали и факти, споменувајќи ги сите позначајни настани и историски личности. Почнувајќи од предилинденскиот период, преку востанието, распарчувањето на Македонија, страдањата во Егејска Македонија, српското окупација, бугарската фашистичка окупација – стигнува до крајот, до конечната борба – до создавањето на нацијата и државата (која е на повидок).
Токму зашто е напишан во духот на македонската народна песна, епот лесно се чита, а ритамот на осмерецот постојано татни како да повикува на борба.


Една прекрасна книга која е реткост некој да ја прочита но е вистинско богатство за животот и творештвото на Венко Марковски.

sofmak
10-05-11, 14:15
- Нација сме или не?
..................................
- Нема три Македонии,
една е Македонија,
и таа Македонија,
досега разделуена
од империалистите,
има свој јазик, обичаи,
економска поврзаност,
историја, територија,
ги има петте белега,
и денес се оформуе
в нова и млада нација.
Думата на Партиата
до триес и четвртата
верна е и отворена.
Националното прашање
има едно решение:
и това е – сталинското.
Не се ли арно разбере,
фактите утре сурови
по глава ќе не зачукат.“

...
„Да, верно е, се бориме
денес за Југославија
но не за довчерашната,
црвите што ја гризеа,
потиснатите народи
в турма вечна што гниеја,
а великашите – големци
за превласт и за господство
помеѓу што се гложеа.

Лага е да сме Болгари,
и Срби да сме, лага е,
Македонци сме, народ сме,
а денес веќе нација... –“




Човек, пак те питам, ти читаш ли какво ни нудиш или просто така пълниш редовете?:)
Една Македония, разделена от империалистите. :)На борба да освободиме поробените делове!:hoho:
Думата на Партията 1934! Сталинското решение!
Бориме се днес за Югославия!
Лага е да сме Българи!
Да не се сърдиш, ако случайно някой те праша: Ама ти верно си македонец?

Miroslav
10-05-11, 14:16
Афион, ти си по-зле от тези българи които те обеждават че си българин. Те поне спорят с теб, ти спориш с мъртвец. Човекът ясно се е определил като българин и е казал какво мисли за вас, "На България без жал делехме небосвода.". Как по-ясно е трябвало да го напише за да го разбереш? Чевека е намерил истината, си знаеш "твоята" истина. Ако иска на леля му внучката да пише флейтони, това неможе да промени самосъзнанието му. Ако на сестра ти внучката каже че си бил обеден българин, макар да не си го показвал, такъв ли ще си? Човек е такъв какъвто се чувства, а Венко Марковски се е чувствал българин до смърта си и е починал като български писател в София. Всичко е черно и бяло, колкото и да ти се иска да не е така. Ама на вас във флейтоните ви е силата. Само ми загуби времето да ги чета тия разкази (не че прочетох всичко). Спорет тоя било така, според ония било вака. Май сте объркали Венко Марковски с Осама Бин Ладен. Писателят не се е криел по пещерите за да се предполага какво е мислил и правил според хора които са го срещали, оставил е книги и ако искаш да разбереш кой е Венко Марковски чети тях, не някакви безполезни флейтони. Това заглавие е най-гнусното в целия текст "Вредни се само дванаесетина песни од првите збирки". Да ти е честито македонското творчество. Може да отвориш и тема за Димитър Талев и там да постнеш още малко флейтони, виж как хубаво ти се получава. Много ми е важно да знам какво мислели другите за писателя, та да не е всичко толкова черно и бяло.

афион
10-05-11, 14:21
Jасно ми е која ви е целта,ама кога се правите паметни на нешто што прв пат го гледате е тогаш сте за жалење.

Заробен во концентрационот логор Ени-Ќој во текот на 1942 година, младиот поет Венко Марковски го пишува македонскиот еп „Робии“.

Значи ти го сакаш само ВЕНКО „од крвта не е вода„ а од овој венко се срамиш.

Софмак ако твојот прадедо ти кажеше зошто се откажа од идеалот и од него ти би се срамел.

СЕ ЗА БУГАРШТИНАТА И ПО ЦЕНА НА ПЛУКАЊЕ НА ИСТИОТ АВТОР КОЈ ВО ПОЧЕТОКОТ ГО ВЕЛИЧИТЕ.

Добро знаела службата што прави,не за џабе го убиваат синот на Венко , пораката била јасна , и тие знаеле за овие текстови за овој епос.

афион
10-05-11, 14:23
Афион, ти си по-зле от тези българи които те обеждават че си българин. Те поне спорят с теб, ти спориш с мъртвец. Човекът ясно се е определил като българин и е казал какво мисли за вас, "На България без жал делехме небосвода.". Как по-ясно е трябвало да го напише за да го разбереш? Чевека е намерил истината, си знаеш "твоята" истина. Ако иска на леля му внучката да пише флейтони, това неможе да промени самосъзнанието му. Ако на сестра ти внучката каже че си бил обеден българин, макар да не си го показвал, такъв ли ще си? Човек е такъв какъвто се чувства, а Венко Марковски се е чувствал българин до смърта си и е починал като български писател в София. Всичко е черно и бяло, колкото и да ти се иска да не е така. Ама на вас във флейтоните ви е силата. Само ми загуби времето да ги чета тия разкази (не че прочетох всичко). Спорет тоя било така, според ония било вака. Май сте объркали Венко Марковски с Осама Бин Ладен. Писателят не се е криел по пещерите за да се предполага какво е мислил и правил според хора които са го срещали, оставил е книги и ако искаш да разбереш кой е Венко Марковски чети тях, не някакви безполезни флейтони. Това заглавие е най-гнусното в целия текст "Вредни се само дванаесетина песни од првите збирки". Да ти е честито македонското творчество. Може да отвориш и тема за Димитър Талев и там да постнеш още малко флейтони, виж как хубаво ти се получава. Много ми е важно да знам какво мислели другите за писателя, та да не е всичко толкова черно и бяло.

Абре немој до толку жити се.
А да кажеше какво мислат бугарските тајни служби, тодор живков и бугарските писатели за Венко Марковски па да ја видиме и другата страна.

А почита моја кон авторот ти со нишо нема да ја смениш.

ЧИТАЈ ГО ЕПОСОТ НА ВЕНКО Е.

sofmak
10-05-11, 14:33
Значи ти го сакаш само ВЕНКО „од крвта не е вода„ а од овој венко се срамиш.



Защо да се срамам от (Венко) Марковски? Не се срамам. И от Мисирков не се срамам. Съжалявам, че не ме разбираш за темелите. Защото една държава не може да е плод на Партия. Партия означава част. Когато няма повече Партия, когато няма повече Югославия шчо ке праиме?
Темелите трябва да не са повързани с такива временни неща.
Да се върнем на борбата со окупаторот. Държавата се роди в борбата срещу окупатора. А ако България изчезне как ще обяснявате на децата защо я има Македония? България да не би да я има, защото се борела срещу турци?

Miroslav
10-05-11, 14:34
Афионе, ето ти малко анализи защото виждам че си падаш по такива неща.

Miroslav
10-05-11, 14:35
ПОКАЯНИЕТО “КРЪВТА ВОДА НЕ СТАВА...”

В ръцете на читателя след повече от три десетилетия “домашен арест” е книга с трудно определима жанрова характеристика, написана от един необичаен, дори някак си неправдоподобен български поет. Този поет е Венко Марковски – творецът, когото неговият земляк от друга епоха и друго поколение, днешният македонски писател, драматург и публицист Младен Сърбиновски метафорично нарече “Македонския Фауст”. Не е лесна за обяснение, преди всичко за днешните млади хора в България и Македония, и съдбата на тази книга с наглед обикновеното, но пределно точно заглавие “Кръвта вода не става”. Защо в България, пък макар и преди промените през 1989 г., не е излязла книга, която няма идеологически прегрешения, а същевременно е написана с много ерудиция и полемична страст? Книга, която разобличава неверни, арогантни, лъжливи антибългарски и антинаучни конструкции, твърдения, заклинания... Книга, написана с неподправено патриотично чувство, от един, в края на краищата, дълбоко вярващ в комунистическата идея поет и мислител!
“Кръвта вода не става” е дело на поет, обявен, при това съвсем основателно, за революционен. Поет, който е носител на най-високата държавна награда на Народна република България – Димитровската (1969 г.), който е избран за академик от Българската академия на науките и е удостоен от всемогъщата партия-държава с честта на два пъти да види издадени свои “Избрани произведения” – през 1975 г. в два тома (с предговор от акад. Пантелей Зарев), а през 1985 – в четири обемисти и представителни книги голям формат с общ обем над хиляда и петстотин страници. И, в крайна сметка, написаната от такъв тачен от властта автор книга не се среща с читателя! Още повече, че “Кръвта вода не става...” е написана още през 1971 по поръка на самия Тодор Живков, който в интерес на истината имаше относително обективен поглед по т.нар. македонски въпрос.
Книгата е издадена едва през 1981 г. (!) от издателството на БАН. Какво обаче означава “издадена”, след като фактически тя е само отпечатана без да се появи по книжарниците. Нещо повече, тази книга дори не е пусната сред партийните структури и среди “за служебно ползване” (имаше през онази епоха и такива исторически изследвания), а тиражът й е претопен. Пожалените бройки са раздадени на членовете на Политбюро, известно количество е оставено на самия Марковски. И толкова! Както много пъти в историята на България при т.нар. реален социализъм, една книга изведнъж се е оказала неудобна, неподходяща за масовия читател, въобще проблем! Решен в духа на познатите за онази епоха решения, ако си позволим да перифразираме друг израз: “Няма книга, няма проблем”! Тиражът е претопен, разбира се, без да се дават особени обяснения. Сигурно и без думи е трябвало да се разбере, че това става в името на “добросъседството”, “социалистическия интернационализъм” и тем подобни клишета на онази за щастие отминала епоха.
И все пак защо? Нали приблизително по същото време редица български историци публикуват научни монографии, в които подходът не е по-различен? Пак по онова време в българските вестници излизаха статии, които категорично се противопоставяха на опитите да бъде грабена българската история – като се започне от Светите братя Кирил и Методий и се стигне до кощунствения “превод” на Вапцаров на “родния” му “македонски jазик”. Очевидно някой е сметнал, и този някой няма как да не е самият Живков, че истината дори и казвана с могъщия глас на Венко Марковски, може да стои заключена до по-необходими времена.

Кой всъщност е Венко Марковски? Съществена част от българската интелигенция през седемдесетте-осемдесетте години на ХХ в. имаше противоречиво, повече или по-малко резервирано отношение към този български поет. Не мога да не спомена, че силата на неговия талант по начало е признавана от всички. Мнението, че неговото перо притежава мощ, близка до онази на Иван Вазов и на големите епически поети на други народи се споделя както от корифея на т.нар. социалистически реализъм акад. Пантелей Зарев, така и от творци, които ни най-малко не са близки на Марковски, нито пък са почитатели на поезията му. По силата на всемогъщите по онова време политико-идеологически схеми Венко Марковски влиза в неопределимия по своите параметри и нюанси кръг на “партийните поети” от рода на Христо Радевски и Георги Джагаров. От друга страна, колкото и да влиза в този “кръг”, все пак в известен смисъл Венко Марковски е и извън него! Защото почти няма да го видим в тогавашните школски учебници, много рядко в характерните за онова време “художествени сценарии” за бележити дати, партийни празници и всевъзможни “културно-масови мероприятия”. Но пък няма селище, в което поетът да не е рецитирал лично своята поезия. Обяснението е просто – най-съкровения дял от творчеството на иначе щедро признатия поет много често е неудобна тема! Македония, една от най-трагични теми в българската народна съдба и нашата литература от 1878 г. насам, буди гузни съвести и, което е много по-лошо - слугински рефлекси у българската комунистическа олигархия. Фалшивият демон на “великобългарския национализъм”, изграждан десетилетия наред от същите тези среди, е по-силен от зова на истината.

В годините след 10 ноември 1989 г. с рухването на комунистическите илюзии и кумири Венко Марковски сякаш е на път да бъде забравен. Ако студент филолог се докосне до творбите му, колкото и рядко да става това, то няма да е заради темата Македония или въобще заради силно застъпената при Марковски историческа и историко-философска тема. Вероятно причината ще бъде класическият стих, сонетните венци и т.н., и то в теми от рода на “Сонетът в българската поезия” или нещо подобно. Нещо повече, навярно мнозинството от представителите на днешните и бъдещите нови “вълни” в българската поезия, ако имат някаква представа за поета и творчеството му, тя е обща, повърхностна, едностранчива. В Македония нещата пък са още по-объркани, защото там поетът Марковски е преминал целия път от “Осанна!” до “Разпни го!”, дамгосван е с тежки думи (и не само с думи!), осъждан на забвение...

Вениамин Миланов Тошев (5 март 1915 – 7 януари 1988), останал в българската литература с псевдонима Венко Марковски, е роден в Скопие в жестокото време на Първата Световна война. Както можем да научим от академичния “Речник на българската литература” (София, 1977, том ІІ), поетът “... произхожда от пролетарско семейство”. Семейство му, независимо от това как ще бъде определено, произлиза от будния стар български град Велес. Големият познавач на македонските българи Коста Църнушанов с право пише за “железния български дух” на фамилията, за по-голямата сестра Параскева (свързана с ВМРО), за контакта на едва дванадесет годишното момче със скритите по тавани и мазета книги на Вазов, Славейков, Яворов, Кирил Христов... Със сборника на мъчениците на българщината братя Миладинови, а и със самите живи народни песни, които бъдещият поет неуморно събира и записва.

Венко Марковски израства като българско чедо (използвам тази дума, молейки читателя да се освободи от милозливото й на пръв поглед звучене!), независимо от това, че заедно със своите връстници трябва да учи в сръбски училища. И ако използвам може би вече анахроничната дума “чедо”, то е защото ми се иска да подчертая влиянието именно на семейната среда, рода, махалата - “тайната България”, която в онази зловеща за Македония епоха продължава да съществува и е възможно да съществува единствено по такъв начин. Защото в “Южна Сърбия”, както безцеремонно и директно е наречена Македония от сръбските завоеватели, за официалните власти българи категорично няма! Българите, възприемани именно като българи (и като нищо друго!) от всички възможни чужди владетели, пътешественици, кръстоносци, нашественици, мисионери, журналисти, езиковеди, фолклористи, приятели и врагове (и то в продължение на повече от хиляда години!), категорично и безцеремонно са обявени за “сърби”. Не за неопределени “южни славяни”, нито дори за “македонци”, както е съветвал съвсем доскоро “демиургът” на македонизма Стоян Новакович... Родената “в грях” насилническа държава Югославия именно по отношение на Македония се представя за “законна” наследница на митичното за сръбския шовинизъм “Душаново царство” от средата на ХІV в. Онова, което кралска Югославия все пак (или все още...) не може да си позволи спрямо хървати и словенци (да ги превръща в сърби), спрямо македонските българи прилага с чудовищно насилие и кръв, с безпрецедентна по своите мащаби и методи псевдонаучна пропаганда.

В онези зловещи десетилетия окупационните власти на кралска Югославия безпощадно преследват всяка проява на българско самосъзнание в древната българска земя Македония. Личният бунт на младия Венко събужда подозренията на властите и през 1937 г., след като известно време се крие в Белград, той пристига в мечтаната от детството България. Или, както обичат да казват понякога дори и днес по-възрастните хора в Македония, в “Стара България”. Все пак тези хора, които за съжаление с течение на годините си отиват, възприемат своята родна земя като част от България, чувстват я като жива плът от плътта на Майка България. Тук, макар и може би не съвсем на място, ще припомня малко познатия, но показателен факт - известният паметник в центъра на старата българска столица Велико Търново е наречен “Майка България” именно от войничета от Македония, служещи в местния гарнизон през 1941-1944 г.

Още с идването си в София, младият поет е забелязан от македонската българска емиграция, а в любимото й списание “Илюстрация Илинден” са отпечатани негови стихове – те са написани както на родния му диалект, така и на литературен български език. Отзивите за творбите на Венко Марковски са ласкави, искрени, добронамерени и убедително поощряват неговия несъмнен талант – “Нова струя в българската поезия”, “Великденски дар от родината” и т.н. Особено високо е отличена творбата “Акорди на вечността. Данте Алигиери” (сонетен венец). Не някой друг, а Теодор Траянов (може би най-именитият наш поет през тридесетте години на ХХ в.!) отбелязва, че “...сонетният венец на младия Венко Марковски е наистина едно голямо поетическо постижение...” Този успешен дебют е последван от първата книга на младия поет, “Народни бигори” (1938 г.), чийто предговор е написан от акад. Стефан Младенов. Нека за момент дадем думата на големия учен- той обръща внимание на обстоятелство, че след цели две десетилетия жестока окупация “... българското открай време Скопие ни дава един поет, който пише еднакво свободно и на своя роден южно-скопско-велешки говор, и на общобългарския литературен език.”

И някак изведнъж, отново трудно обяснимо за нас, младият българин, надеждата на своите земляци в България, името, посрещнато радушно от българската литературна критика, попада в клопката на македонизма. Както споделя самия Венко Марковски, той сам изпитва върху себе си “... експеримента как от българин се прави македонец. От Скопие дойдох българин, в София станах македонец...” Нещо повече, от 1941 г. нататък той сам убеждава стотици, а чрез творчеството си и хиляди македонски българи, че не са българи... Естествено, той заедно с много тогавашни български комунисти бичува “великобългарския империализъм”, “българската буржоазия” и т.н., и т.н. На такива позиции е Венко Марковски в лагера “Еникьой”, където е изпратен като опасен за сигурността на държавата комунистически функционер. Войнстващ македонист е и по време на участието си в комунистическата въоръжена съпротива през 1943-1945 г., както и когато се включва в изграждането на новата югославска република Македония. Години по-късно Венко Марковски има доблестта да търси покаяние и да сподели с горчивина:

От един народ създадохме ний два народа. От език един направихме езика два.
В името на истината бранехме заблуди. Стар ярем разбивахме. Ковехме нов хомот.
На България без жал делехме небосвода. Хвърляхме позор на майка с майчински слова...
(“Предания заветни”, песен втора)

Катарзисът на завръщането към корените е труден, противоречив, мъчителен. Независимо, че в Скопие е имал високо обществено положение, че е можел да има още по-високо в перспектива, творецът започва да излиза от хипнозата на лъжата. Успехът на “черната магия” на македонизма се е оказал временен. Истинският интелектуалец, пък бил той и комунист (в творчеството си до степен на религиозна екзалтация), дълбоко в себе си не може да приеме бруталния дух, който “... в Повардарието владей”. Преследванията, арестите и изтезанията над невинни хора, обвинявани от новата власт, че са “бугараши” и, разбира се, “фашисти”; насилието над истината за исторически събития, процеси, личности... Просветлението за поета настъпва именно чрез словото, езика, азбуката... Диктатът над майчиния език, над нашите букви от страна на емисарите на Белград, срамните сцени около буквите разпръсват мъглата на измамата. Буквата “Ъ” (ер голяма), за която Марковски се бори в комисията, изработваща “македонска азбука”, е отхвърлена от ... ЦК на Югославската комунистическа партия! Не от учени, от езиковеди и писатели, а от партийни комисари, които дори не са “македонци”. Постепенно творецът изпада в изолация, смелите му сатирични стихове срещу новоизлюпените македонски партийни величия му навличат гнева и отмъщението на режима. Верен на комунистическите си разбирания и идеализъм, Марковски не приема разрива на Тито със Сталин, на Югославия с СССР и другите комунистически държави. Сред тях е и България, което за поета без съмнение е извънредно важно! Съден през 1956 г. от своите доскорошни “другари”, поетът е изпратен за пет години в печално известния концлагер Голи Оток – зловещо място, което страдалците от времената на Титова Югославия смятат за по-голям ад от хитлеристкия лагер “Дахау”. И това не е преувеличение, защото е било споделено с поета от сърбин, преживял десетина години по-рано ада на “Дахау”. Самият Марковски пише:

Тази нявгашна земя на чест – сега е стреха на позор нечуван и невиждан геноцид.

Години по-късно в престижната мемоарна серия на Колумбийския унверситет в Ню Йорк са публикувани спомените на Венко Марковски за Голи Оток – “Островът на смъртта”, с което той изненадва неприятно управляващите не само в Македония, но и в самата България. И все пак, дори и след тези “прегрешения” пред югославския македонски режим Марковски е можел да възстанови високото си обществено положение. Младен Сърбиновски в споменатата по-горе своя пиеса е пресъздал този момент от биографията на поета в една оригинална сцена - срещата на Марковски с Лазар Колишевски. Със свойственото на своята каста “бащинско” високомерие партийният ръководител заявява:

“... Виж, Марковски, ти си наш човек (...). Партията уважава твоето творчество и всичко, което си направил за Македония, но не може да преглътне... та дори и когато става въпрос за големия Венко (...) Имаш и големи грехове, и големи заслуги. Защо продължаваш по старому? (...) От теб се иска открита самокритика за цялостното ти поведение и за вредите, които си нанесъл на партията, на Македония и на социализма (...) Придобиваш статут на държавен поет с всичките привилегии: автомобил, шофьор....”

(Младен Сърбиновски. Македонският Фауст. София, изд. “Труд”, 1997)

Венко Марковски обаче устоява на изкушението, макар то със сигурност е можело да го превърне в “патриарх” на македонската литература, още повече, че преди лагера (а дори и когато го заклеймяват като “предател”, “враг” и т.н.) стиховете му владеят сърцата и умовете на младежта. Както докладва на Колишевски една от героините в същата пиеса (“Активистката”) “... не можем да отвикнем младите от неговите песни (...), за тях той се е превърнал в мит...” Но убедеността на властниците, че поетът сам ще разруши мита за себе си и ще поеме отново в “правилната посока” удрят на камък. Слава Богу, Венко Марковски успява да намери убежище отново в България, а по-нататъшният му житейски път, неговите творчески успехи или провали чакат своите изследователи.


Към висините пътят с тръне е покрит.
Голготата се храни с мъки и ридания.
Ликът на истината е с лъжи обвит.

Така започва едно стихотворение на Венко Марковски в книгата “Истината е жестока” (1968).

“Кръвта вода не става” показва Венко Марковски именно в стихията му на борец за истината. Повод за написването на книгата е излизането на тритомната т.нар. “Историjа на македонскиот народ” (Скопие, 1969). Вероятно някой би запитал дали въобще е уместно днес да се издава книга, която е реакция на нещо, излязло от печат преди повече от три десетилетия? Все пак нали вече сме в ХХІ век?! При това т.нар. “Историjа на македонскиот народ” не е шедьовър на историографията, не е дори някакво интересно, увлекателно, предизвикващо дискусии съчинение. Малко ли примери за подобни спорни книги имаме днес, и то буквално на всяка сергия на софийския площад “Славейков”... Нищо подобно, става дума за един скучноват, бездарно написан, пропит от долнопробна пропаганда обзор с претенции за история. Защото въпросната “Историjа”, мъдрувана години наред от мастити академици, посредствени местни научни “величия”, заслужили партийни деятели и бивши партизани наистина е жалка в своите претенции да открива “историската вистина”, безскрупулно манипулирайки фактите.

За съжаление през изминалите повече от три десетилетия македонската историческа наука, да не говорим пък за официозната пропаганда, не са отишли много далеч от заветната “Историjа...” Не че няма изключения, напротив – в Македония, а и сред македоно-българската емиграция в чужбина все по-ясно изпъкват гласове в защита на истината. Интелектуалци и хора от всякакви възрасти и съсловия мислят и действат в името на общия произход, история и съдба на хората от днешните две държави България и Македония. И, разбира се, за общото ни бъдеще! Раждащото се в Македония, както и у нас, гражданско общество се нуждае от много и много неща, но преди всичко от истината, защото нейният лик действително все още “... е с лъжи обвит”. През последните десетина години бяха правени различни опити за създаване на легално българско движение в Македония, на дружества за българо-македонско приятелство и т.н., много страсти се разгоряха – нека припомним само трънливия път на Сдружението “Радко”. В крайна сметка, през пролетта на 2002 г. в Скопие, макар и при пълна медийна изолация най-накрая бе регистрирано “Сдружение на българите в Македония”. При всичките възможни пречки (за съжаление, не само в Македония, но и заради безхаберието на софийските бюрократи), все пак от две години в Македония човек може да си купи водещите български всекидневници “Труд” и “24 часа”, както и още няколко седмични вестници и списания (няколко години преди това, макар и в скромни мащаби, това важеше единствено за вече несъществуващия в-к “Континент”) – нещо, което по-рано никой не е можел и да си представи... Пак през последните десет години следването в българските университети стана много популярно в Македония.

Естествено, няма езикова и етнопсихологическа бариера, българското висше образование (поне засега...) е на безспорно високо, европейско равнище. Надали това може да бъде обяснено само с “бугарска пропаганда”, ниски такси и тем подобни, както ехидно подмятат отделни журналисти в Скопие. Имал съм и имам студенти от Македония, които са споделяли и с колегите си от България, и с близките им по съдба българчета от Бесарабия, а и със самия мен онова, което без съмнение е най-важното – тук, в България, те просто не се чувстват в чужбина! И най-вече заради това тези млади хора не се смущават да декларират, че са от български произход. Друга наистина “жива връзка” в българо-македонското сближение е приемането на българско гражданство - както казват в Македония, “държавянство”. Само през 2001 г. близо две хиляди души получиха български паспорти, и то понякога при типични чиновнически пречки, неразбиране, изнервящо протакане в сроковете. Хиляди други чакат българските “пасоши” (паспорти), тъй че тенденцията е ясна. Прав е Венко Марковски, че наистина кръвта вода не става.

Разбира се, би било хубаво “Кръвта вода не става” да ни припомняше какво се е писало някога, когато политическите идеи, културата, образованието, целият живот край Вардар са били дирижирани от Белград, от кралския режим или от Съюза на югославските комунисти. Когато в Скопие са управлявали щедро платени родоотстъпници, кариеристи или, както го е казал в една поема самият поет, “македонски постогонци...” Но въпреки, че вече едно десетилетие република Македония е независима книгата на Венко Марковски, за съжаление, остава актуална. В македонските медии, официални документи и изявления, особено в учебниците по история и литература са “на въоръжение” абсолютно същите псевдоисторически постановки, антибългарски конструкции, нелепи лъжи!
Нека хвърлим поглед към самата книга. Само един поглед, тъй като тя, както всяка книга, преди всичко трябва да бъде прочетена. И най-вече – да бъде препрочитана, особено от онези, които дълго време са живели със заблуди. “Истината умира, когато за нея се борят нечестни хора” – пише Марковски, “... пътят към истината е покрит с колебания (...) други ще стигнат до върха, откъдето ще видят пропастта, към която са вървели.”

След емоционален и историко-философски осмислен увод Венко Марковски се спира на основните тези, застъпени от авторите на “Историjата...” Първият голям въпрос безспорно е: била ли е някога Македония държавно-етническа или национално обособена общност? Отговаряйки, авторът показва солидна начетеност, познаване на средновековни и модерни извори, летописи, документи. За честния и непредубеден наблюдател, независимо от нация, религия, социално-политически възгледи, симпатия или антипатия към българите и България, винаги е било ясно, че Македония е географска област, в която доминира българско население – такава, каквито са Добруджа, Мизия (Северна България), Тракия. Разбира се със своите особености, каквито имат и другите български краища.

Следва друг важен въпрос: Имат ли българите от Македония своя собствена история? В тази глава В. Марковски прави обширен преглед на историята на днешна Македония през призмата на общобългарското минало, като в някои случаи изказва своето мнение по частно-научни въпроси. Без да е историк по образование, с този обзор поетът не само показва дълбоко познаване на материята, но и оборва конструкциите на съчинителите на “Историjата на македонскиот народ”. Критиката на Марковски е аргументирана и безпощадна. Нейните най-ярки акценти са по повод на мястото и ролята на Куберовите (пра)българи, същността на “македонските словени”, т. нар. “Самуилова држава”, поп Богомил и неговото учение, ролята на Българската екзархия в Македония, същността и високите цели на Вътрешната македоно-одринска революционна организация, Илинденско-Преображенското въстание (1903 г.), езикът на българите в Македония... Изкушавам се все пак да спомена някои нови проучвания, които не само потвърждават размислите на Марковски, но и разширяват знанията ни. През 1996 г. от издадената в Скопие книга на проф. Иван Микулчич “Средновековни градови и твърдини во Македониjа” стана ясно, че “словените” се заселват масово във Вардарска Македония едва през ІХ в. С други думи, когато тук се установява властта на Първото българско царство. Какво излиза? Първо, че ролята на Куберовите българи е много по-значителна, отколкото се предполагаше по-рано; второ, че населяването на днешна Македония от славяно-българския елемент е било възможно благодарение на самата българска държава! Същата държава, която според скопските капацитети била “завладяла”, едва ли не поробила измислените от нея “македонски словени”.
Година по-късно сръбският византолог Сърджан Пириватрич (книгата му “Самуиловата държава” излезе и в превод на български през 2000 г.) още веднъж убедително показа, че царството на Самуил е българско. Разбира се, С. Пириватрич не е първият (нито последният) сериозен учен, който не е съгласен с несъстоятелните тези на историците от Скопие. Не е даже толкова важно и обстоятелството, че авторът е сърбин, че книгата му е получила одобрението на колегите му от Византоложкия институт при Сръбската академия на науките и изкуствата в Белград – емоцията остава на заден план пред сериозния, обективен анализ на историческите свидетелства. Както виждаме, изводът на Марковски, че българите от Македония имат история, която е неразделна част от общата българска история, не е нито негово, нито българско увлечение. Не е и “политика”, както обичат да казват мнозина в Македония, когато се опитват да избягат от разговори за общата ни история. Защото в истината няма никаква “политика”!

Третата глава на книгата, най-голямата по обем, е под мотото “България е крива, че е жива”. Това обобщение, направено в духа на народната песенна традиция, синтезира в себе си както анализите и размислите за миналото, така и “личната история” на човека, интелектуалеца и българина Венко Марковски. Четвъртата глава е посветена на българския език като майчин език на македонските българи, като тук авторът е потърсил съдействие от Института по български език при БАН. Ще си позволя да се спра съвсем накратко върху тези две глави заедно, доколкото те са в своеобразно вътрешно единство. Разказът на автора понякога се прелива от едната в другата глава, и това е съвсем разбираемо. Така или иначе, тук е сърцевината на цялата книга, защото Венко Марковски съчетава анализа на факти и документи със спомените си на участник във важни, нерядко на практика непознати за широката публика събития. Това обаче не е поглед на мемоарист в обичайния смисъл на думата, а на човек, който осъзнава логиката на историческите процеси, който знае, че борбата за миналото е и борба за бъдещето. Няма да е пресилено, ако се каже, че тези глави сами по себе си притежават ценното достойнство на исторически извор. Това се отнася преди всичко за днешните и бъдещите изследователи на историята на Македония след Втората Световна война, на съвременната македонска култура и литература. В България проучванията на тази проблематика се броят на пръсти, в Македония пък почти напълно се базират на личната интерпретацията на онези, които в най-голяма степен са служили на Белград. От друга страна, тук Марковски проследява не само проявите и процесите на фалшифицирането на историята на македонските българи, на “зомбирането” на няколко поколения с лъжливи внушения (същото, което малко по-горе си позволих да нарека “черната магия” на македонизма), но е и своеобразен обзор на тайната и явната история на българофобията в Сърбия, в кралска и Титова Югославия.



Полемичната страст на автора е разбираема. Не би и могло да бъде иначе, когато става дума за наглите лъжи на хора като Михайло Апостолски или Блаже Конески. Както основателно отбелязва Марковски, именно техните писания са показателни “... за облика на хората в редакцията на така наречената “Историjа на македонскиот народ.” Бих добавил, и на онези, които продължават да повтарят същите неистини и днес. Изкушавам се да продължа мисълта на Марковски - ако такъв през 1969 (и до 1991 г.) е обликът на “скопските историчари” и литературни “корифеи”, ако от М. Апостолски, Б. Конески, Б. Митровски, Т. Ристовски, Ст. Антоляк и т.н. надали е можело да се очаква друго поведение, то не е ли крайно време приемниците им на университетски катедри, във вестници, радио и телевизия да скъсат с насилието над истината? Още повече, че “на четири очи” такива колеги нерядко говорят по съвършено друг начин. За жалост това важи дори и за църквата в Македония, чиито свещенослужители няма как да не знаят Божията заповед “Не лъжи!” Днешният македонизъм вече не е “революционен”, а преди всичко е въпрос на удобство, понякога на издигана в култ “непоносимост към истината”, маскирана с общокултурна и европейска фразеология. В крайна сметка обаче дори и така удобният конформизъм би трябвало да не е безграничен...

Разбира се, не навсякъде Венко Марковски е прав, нито пък е безупречен. Наистина, в критиката си към македонистките фалшификации, при излагането на факти, аргументи и научни становища той е безкомпромисен. Не е така обаче, когато стигнем до идеологията. Става дума за онези страници, в които неведнъж авторът говори за БКП, за “вожда и учителя” на българските комунисти Георги Димитров, за Съветския съюз и т.н., и т.н. Тук ние, хората от други поколения и от все пак друго време трябва да проумеем нещо извънредно важно – ако Венко Марковски е критичен към себе си, ако честно и безпощадно признава собствените си заблуди и грехове, то той не е склонен да признае, може би дори не желае да проумее вината на т.нар. световно комунистическо движение и особено на контролирания от Сталин Коминтерн.



Венко Марковски така и не приема до края на живота си, че за неговата присъда на “Голи оток” роля изиграва и криворазбрания “интернационализъм”. Когато поетът предупреждава писмено Георги Димитров за насаждащия се в Македония антибългаризъм, “вождът” изпраща писмото чрез Сталин до Тито. Погрешната политика на Съветския съюз и ВКП(б) по отношение на т.нар. “македонски въпрос” се сблъсква с идеалите на комуниста Марковски и резултатът от тази битка не е в полза на поета.

Все пак добрите думи за Тодор Живков са разбираеми – с личната му намеса през 60-е години на Марковски е дадено политческо убежище в България, независимо от нежеланието на тогавашния външен министър Башев. На практика с решението си Живков осигурява възможност на поета да продължи да твори от 1965 до края на живота си (1988 г.). Защото след като се връща в Скопие от “Голи оток” Венко Марковски няма право да публикува; близките му са преследвани да се откажат от него чрез “Държавен вестник”; всеки който се изказва по какъвто и да е повод за него бива привикван от тайните служби (печално известната югославска УДБ-а), за да дава обяснения...

На съвременния читател тезата, че е възможно някой да вярва на партията си повече, отколкото на здравия разум може би звучи непонятно, но спомнете си, че на времето имаше една знаменита, даже знаменателна в абсурдността си идеологема, че Партията (с главно “П”) “... е права, когато съгреши дори...” (Хр. Радевски). За една категория леви интелектуалци, към която без съмнение принадлежи и Венко Марковски, това е императив. И то сакрален императив, сходен с отношението на религиозните мистици към “посланията свише”... Дори и да не разбираме този тип вяра, дори той да провокира у нас емоционален бунт срещу подобен начин на мислене, в случая трябва да се съобразим с него. Иначе няма да разберем нито Венко Марковски, нито Никола Йонков Вапцаров, нито много други, които в своето живо време са били живи хора. И които, както всички живи хора, грешат, в някои случаи много сериозно.

След идването на Венко Марковски в България, той и творчеството му се превръщат в част от глобалната битка между Запада и Изтока и по-специално в отношенията между България и Югославия. Името му се споменава в срещите на най-високо равнище между Тодор Живкор, Леонид Брежнев и Йосип Броз Тито.

Венко Марковски или “Македонския Фауст”. Фауст, който в крайна сметка се е опълчил срещу могъщия Мефистофел на лъжата и е надделял! Защото българската кръв вода не става... Или, както пише в края на книгата си авторът: “Тази кръв е съвест и история (...) Старият класичен окупатор безмилостно ограбваше България, но кръвта не можеше да й ограби той. Безмилостно опожаряваха България, но кръвта не може да се опожари. Мощта на тази кръв е истината.”

Доц. д-р Пламен ПАВЛОВ
преподавател в Историческия факултет
на Великотърновския университет
"Св.св. Кирил и Методий"
председател на Държавната агенция
за българите в чужбина (1998-2002)

Miroslav
10-05-11, 14:44
Абре немој до толку жити се.
А да кажеше какво мислат бугарските тајни служби, тодор живков и бугарските писатели за Венко Марковски па да ја видиме и другата страна.

А почита моја кон авторот ти со нишо нема да ја смениш.

ЧИТАЈ ГО ЕПОСОТ НА ВЕНКО Е.

От къде да знам какво мислят българските тайни служби за Венко Марковски, не са споделили с мен. Пък и не ме интересува. Каквото и да мислят, те си го мислят не го мисли Марковски. Само знам, че писателят идва в България много преди да дойде на власт Тодор Живков. И се научи да пишеш имената на хората с главни букви (това показва грамотност), дори да не ги харесваш.

ПРОЧЕТИ КНИГАТА "КРЪВТА ВОДА НЕ СТАВА" НА ВЕНКО МАРКОВСКИ Е.

афион
10-05-11, 15:04
Таа книга е позната, кажи ти епос дали ти е познат.

афион
10-05-11, 15:06
A сега само за убавото бугарско друштво :

Под личното покровителство и по поръчка на Тодор Живков пише книгата "Кръвта вода не става" - отговор на тритомната "История на македонския народ".

Со поголеми букви и со боја.За да видиш поубаво.И тоа од бугарска страна е текстот , не е од квази новинари од скопје:cool:

дуле узунов
10-05-11, 15:08
Чоли затоа ти покажав еден фејтон.А јас за Венко имам само добри критики.Колку добри песни има.
Ајде ќе објавам една многу добра статија. гледам дека малку знаете за Венко.

Показах ти последнат му творба, кога веке е болен (старческа деменциjа). Мечешка услуга му направиле роднините кои са му направили овоj "подарок" со отпечатването на таа работа.

дуле узунов
10-05-11, 15:10
Со поголеми букви и со боја.За да видиш поубаво.И тоа од бугарска страна е текстот , не е од квази новинари од скопје:cool:

Да, порачкова е книгата. И сепак - требе да се признае што е маjсторски написана. И Микеланджело и Леонардо са рисували по порачка. Тоа не ги прави мизерни или кичозни сликари.

Miroslav
10-05-11, 15:45
Со поголеми букви и со боја.За да видиш поубаво.И тоа од бугарска страна е текстот , не е од квази новинари од скопје:cool:

Я го копирай целия пасаж, защото в текста аз не прочетох такова нещо. Казано е , че книгата е поръчана от Тодор Живков, но не и че е под негово покровителство. Та тя дори не е издадена.

афион
10-05-11, 15:57
Во комунистичко време книги по порачка :)
Ме интересира дали сте полнолетни, ои изгледа нешто слабо со логиката стоите :)

Miroslav
10-05-11, 16:48
Во комунистичко време книги по порачка :)
Ме интересира дали сте полнолетни, ои изгледа нешто слабо со логиката стоите :)

Господин пълнолетен, какво ти говори това че книгата не е издадена? Поръчана от Тодор Живков може да значи много неща. Може да значи, че му е казано да напише книга за това какво мисли за тази "история" от 3 тома. Но явно Тодор Живков не му е казвал какво точно да пише, защото иначе книгата щеше да бъде издадена. Има ли логика? Ако Тито кажеше на някой Юго писател да напише някаква книга, по точно определени тема и начин, възможно ли е било тази книга да не бъде издадена?

афион
10-05-11, 16:53
През 1965-та Венко Марковски се преселва в България окончателно. Под личното покровителство и по поръчка на Тодор Живков пише книгата "Кръвта вода не става" - отговор на тритомната "История на македонския народ". Това е едно от най-задълбочените изследвания на македонския въпрос. Книгата е написана през 71-ва, издадена е 10 години по-късно, и целият тираж е унищожен на склад, пак по желание на Тодор Живков. "Всъщност Живков използваше Венко Марковски като скрит коз - смята Вени Марковски. - В политическата интрига на сложните отношения между София, Белград и Москва, Венко Марковски беше оръжието, което ту се вадеше, ту се скриваше." Внукът му смята, че внезапното академично звание, дадено на Венко Марковски през 1979 г., както и обявяването на академика за герой на НРБ по-късно, е в отговор на влошените отношения с Югославия. Венко Марковски живя със семейството си във вилите на ЦК в Банкя до края на живота си, под строга охрана. "Чудех се защо го охраняват така добре; но по-късно разбрах, че редица бивши концлагеристи от "Голи оток" загиват при странни обстоятелства" - признава Вени.

дуле узунов
10-05-11, 18:22
Во комунистичко време книги по порачка :)
Ме интересира дали сте полнолетни, ои изгледа нешто слабо со логиката стоите :)

Па баш по комунистическо време целото изкуство беше правено по порачка на партиjата. Секи беше длажен да се соочува со "правата линиjа на партиjата". Отклонениjа не се допуштаа.
И сепак изгледа целиот тираж на "Крвта..." не е бил уништожен. Останали са некои отпечатоци, инаку отдека ке го има овоj:

Кръвта вода не става (http://books.google.bg/books?id=EHxqxk8U-akC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false)

афион
10-05-11, 18:30
Прашај го Вени Марковски .

sofmak
10-05-11, 19:01
Прашај го Вени Марковски .

Не знам кого пращаш да праша Вени (и какво да го праша), но баш внукот Вени обнародва "Крвта вода не става". Да не се загуби, това, кое писал дедо му.

афион
10-05-11, 19:05
Затоа што тоа е уметничко дело , нека го види јавноста и таа нека суди.

sofmak
10-05-11, 19:10
Затоа што тоа е уметничко дело , нека го види јавноста и таа нека суди.

Точно. Нека читат и кажат.

афион
14-05-11, 02:01
ПАТРИОТ

на Зафира и на Спира

На овој тажен век
сал еден видов кот...
От бубакј е по-мек -
се вика патриот...
За народ душа бере,
а народ вечно дере,
и в гради сал се бие,
и свето лице крие
опретано у крв!
И пости секој пос,
и оди гол и бос,
и нема празник тој
до олтар да не стој...
Со радос свеки пали,
от срце мртви жали
и ропски Бога слуша
низ вера чисти душа
и лази како црв!

За борец мине стар...
На јунак носи крв...
А крепи секој цар
И сегде тој е прв:
и солзи кога рони,
и народ кога гони.
A пушка штом ке пукне,
у црна тој ке шукне
от страв за живот мил.

И станал божјак цел...
И здрав е како дрен...
Oт довлет побелел
и затрал лен и плен.
Тој гори в мака жива
за пара снага свива,
а златни кукји има
и сува пара зима…
И уше кај не бил!..

И е от чесен сој
И скромен мегју свој...
И ведне глава, знам,
до земња oт црн „срам“
A чека клет от пладне
со душа! мрак да падне,
да згрее машки гради
крај фидан жени млади
от ситe тој нај-прв!

Ha овој тажен век
сал еден видов кот...
Oт бубакј е по-мек -
се вика патриот...
Тој носи божја душа,
a тоне в грев до гуша,
и в гради caл ce чука,
и в шеги народ клукa,
и плива цел у крв!..

stinger
14-05-11, 19:24
Колко силно и супер точно са описани нещата и фактите такива каквито са в книгата "Кръвта вода не става" .


Стингер на други места да си пишуваш шовинистички пораки - Афион

афион
14-05-11, 20:17
Стингер „Крвта не е вода „ видовме дека е по порачка на Тодор Живков нешто друго од Венко знаеш :)

Han Solo
14-05-11, 21:19
Стингер „Крвта не е вода „ видовме дека е по порачка на Тодор Живков нешто друго од Венко знаеш :)

Тук "Кръвта вода не става" не е доказ, защото била поръчана от Живков,
а на темата за "фашистичка Бугария", поръчаните от комунистите реферати и доклади са мноооого важен доказ! :nemiseveruva:
Ех, афионе, афионе, ние тук ядем доматите с колците! :nemiseveruva:

афион
14-05-11, 21:39
А на темата за пријателство си пуштаме музика :)

Ти бре и официјалните ваши документи од 1940 година за комунистички ги прикажуваш :)

Ајде не спамирај оти ќе забришам во темата.

Biljana_Gjorbunarska
30-06-11, 19:49
http://img851.imageshack.us/img851/5498/venko.png

Чоли, кой е тоя Хуно Скит?

Biljana_Gjorbunarska
30-06-11, 19:58
Още от Марковски, април 1938

http://img691.imageshack.us/img691/3875/venko1.png

афион
30-06-11, 22:09
Фала ти за материјалот. Супер е.

афион
18-08-11, 20:02
D0-QeGh8Qkg

Biljana_Gjorbunarska
19-08-11, 08:21
Тоа е многу интересно. Секой да го слушне!!!

Misla
19-08-11, 13:52
Venko M. (http://www.freeimagehosting.net/image.php?8621b98683.jpg)


Венко Марковски (http://217.16.70.245/?pBroj=2100&stID=70379&pR=24)

pgnDKFsWaCQ

stinger
19-08-11, 17:19
0iYrEQ-SmLY

LrqN1Oq6d9Q

pgnDKFsWaCQ

0drUWIj34Aw

ouIx1AO-B9g

Kurosawa
20-08-11, 03:51
Интервју на Миленко со Д-р Горазд Росоклија, извонреден македонски научник, член на МАНУ, со светско реноме и заслужено место на престижниот Columbia University во ЊуЈорк, Америка.

Тој е внук од сестра на Венко Марковски, што го објаснува кон крајот на 2-то и почетокот на 3-то видео.

Погледајте ги и слушнете ги сите делови од интервјуто за да видите каков македонски патриот е овој човек.

Исто така, според неговата струка и професија има некои интересни работи да каже за тие што сакаат да го промениме нашето македонско име, како и за менталните способности и карактерот на луѓе како Љубчо Георгиевски и сличните на него.

CfSxsgh0RRw

064EppsJWqs

SVd7iqvkt5E

QgPqiNAQZLc

IpOc2EIUoLY

Biljana_Gjorbunarska
28-08-11, 11:45
От книгата на Ленче Андоновска узнавам за тая книга от Венко марковски, издадена в Прилеп през 1941 г.

http://htmlimg1.scribdassets.com/x48er5mrkvnj8b/images/32-a20ec88800.jpg

Некой знае ли повече?
Дали е издадена от фашистичкиот окупатор или ....?

ПиринМК
28-08-11, 13:06
Във връзка с "македонския въпрос" е и Решение 518 от 30 май 1977 г. на Секретариата на ЦК и в изпълнение на Решение №445 на ПБ на ЦК на БКП, относно безвъзмездно прехвърляне на Венко Марковски - жилището, в което живее на ул. "Оборище" №1... Сметва се за целесъобразно: стойността на апартамента в размер на 26 588,43 лв. да се изплати от касата на ЦК на БКП под формата на безвъзмездна помощ - стойността на имуществото /което, както се досещате, не е принадлежало на поета академик/ в размер на 9874 лв. да се изплати от УБО при ДС/."
Дванадесет години по-рано: "Протокол "Б" №9 от 7.7.65 г. на Секретариата на ЦК отпуска на Венко Марковски от касата на посолството на НРБ - Москва - 500 рубли. 3000 лв. му се отпускат за закупуване на 1500 000 динара от Държавния резерв, които да му се предадат безвъзмездно.
Списък на разпределението на апартаментите в блок №533 на правоимащи
От Съюза на българските писатели на В. Марковски да се отпуснат по 300 лв. месечно, като чуждестранен гост /подписали М Григоров, присъствали Б. Българанов, Н. Папазов и Ив. Пръмов).

ПиринМК
28-08-11, 13:08
Продължава "уреждането" и на македонския въпрос. Според Решение "Б" №9 от 9.10.1975 г. на Секретариата на ЦК на БКП: "...се решава да се предаде безвъзмездно имуществото, предадено от УБО при ДС, за обзавеждането жилищата на... т.2 Миле Марковски - 7 861,41 лв. /Б.Велчев, П. Кирацов, Ив. Пръмов - подписали/. Седем години по-рано, на 29. 5.1968 г. с Решение "А" №454 на Секретариата се уреждат за сметка на ЦК на БКП задълженията на Миле Марковски - син на Венко Марковски, и на А. Марковска - снаха. Сумата е 6681 нови динари.. подписал е Борис Велчев.

ПиринМК
28-08-11, 13:13
През 1965-та Венко Марковски се преселва в България окончателно. Под личното покровителство и по поръчка на Тодор Живков пише книгата "Кръвта вода не става" - отговор на тритомната "История на македонския народ". Това е едно от най-задълбочените изследвания на македонския въпрос. Книгата е написана през 71-ва, издадена е 10 години по-късно, и целият тираж е унищожен на склад, пак по желание на Тодор Живков. "Всъщност Живков използваше Венко Марковски като скрит коз - смята Вени Марковски. - В политическата интрига на сложните отношения между София, Белград и Москва, Венко Марковски беше оръжието, което ту се вадеше, ту се скриваше." Внукът му смята, че внезапното академично звание, дадено на Венко Марковски през 1979 г., както и обявяването на академика за герой на НРБ по-късно, е в отговор на влошените отношения с Югославия. Венко Марковски живя със семейството си във вилите на ЦК в Банкя до края на живота си, под строга охрана. "Чудех се защо го охраняват така добре; но по-късно разбрах, че редица бивши концлагеристи от "Голи оток" загиват при странни обстоятелства" - признава Вени. Другият внук, Игор Марковски, казва за дядо си:

ПиринМК
28-08-11, 13:22
В-к "Демокрация" от 22 февруари 1992г. Брой 45 (621)

Вдовицата на Венко Марковски живее в луксозна държавна вила и се заканва да даде под съд община Банкя

На 180 кв.м. срещу 10 стотинки /по курса 2003 г./ месечен наем живее вдовицата на видния пролетарски поет Венко Марковски

И в Банкя, както навсякъде в София, жилищната площ не достига, повече от 700 семейства са картотекирани като крайно нуждаещи се. Същевременно съществуват истински оазиси на разкоша. Разкош за някои, разбира се.

Улица “Ропотамо” в известна степен се явява съперник на боянската “Секвоя”. Особено респектира карето от 20 декара с вили на бившето УБО, строени през 1961 г.

Палати за отмора и творчески занимания след усилена държавническа работа тук са получили синдикалният лидер Дюлгеров, академиците Сава Гановски, Георги Джагаров, Панталей Зарев и покойният Венко Марковски.

Вилите на Джагаров, Гановски и Зарев след 10 ноември са стопанисвани от БОДК и до днес стоят неизползвани. А останалите две – на Дюлгеров и Марковски, са предадени на общинския съвет на Банкя. В “дюлгеровата” вила вече е настанена фирма, която плаща на общината 120 хил. лева. Но във “вилата на Марковски” 180 кв.м. разгъната площ плюс луксозен гараж, стая за прислуга и около 2 декара двор, продължава да живее единствено вдовицата на “писателя” срещу месечен наем от 100 (сто) лв. Нещо повече, г-жа Марковска се е заканила, че ще даде под съд общинарите, ако направят опит да и увеличат наема, и ако общината все пак спечели, писателшата ще излезе от вилата само мъртва.

Трогателно наистина. Възрастната жена не може да живее на улицата, след като е прехвърлила апартамент от 120 кв.м. (ул. “Оборище” - София) на дъщеря си. Не може да отиде и при своя внук, известния журналист Игор Марковски, също с напълно задоволени жилищни нужди, нито като Вечната Багряна да наеме стая в старчески дом.

Казват навикът бил втората природа на човека. Т.е. страшни са свикналите да получават. Но трябва ли общинската власт да бъде глезеща ги майчица, а мащеха за други?

pr4
28-08-11, 17:11
От книгата на Ленче Андоновска узнавам за тая книга от Венко марковски, издадена в Прилеп през 1941 г.

....

Некой знае ли повече?
Дали е издадена от фашистичкиот окупатор или ....?

"В началото на април 1941 г. в Македония са сформирани местните Български акционни комитети и чак след тях населението посреша с цветя българските войски. През май, същата, 1941 г. Конески от Благойе Лямевич е станал Благой Конев. С една по-голяма група младежи той се е записал в Софийския университет, където се запознава и с други студенти от Македония. (29)

Докато по това време книжарница "Просвета" в Прилеп (собственост на баща и син Поповски) публикува поемата "Гоце" от Венко Марковски на велешки диалект..."
от тук (http://www.kroraina.com/knigi/dd/dd_2.html)

Ако може да се вярва на автора, изглежда, че действието по издаването на поемата е по време на или след началото на гнасната фашистичка окупация.

Но интересно е, че не мога да я намеря никъде. Някой дали има линк към поемата?

афион
28-08-11, 17:12
Йас йа имам :)

pr4
28-08-11, 17:14
Йас йа имам :)

Кай си бе пич?:)
Дай линк, ти се молам.

афион
28-08-11, 17:17
Е тоа малку ке почекащ.Таа книга не е за секой , прво треба да се сака авторот за да смеея да йа прочитащ.:) Кога ке порасните ке йа добиете.

Biljana_Gjorbunarska
28-08-11, 17:19
Защо да трябва да се сака авторот?
Аз чета и Ангел Динев, ако и да не го сакам.

Па и Андрей го читам.

pr4
28-08-11, 17:21
Е тоа малку ке почекащ.Таа книга не е за секой , прво треба да се сака авторот за да смеея да йа прочитащ.:) Кога ке порасните ке йа добиете.
Нели не зборуваме за "Легенда за Гоце Делчев", а за поемата "Гоце".

П.С. Шо праиш, кай се изгуби? И зощо пишиш со татарски букви?

TATAP
28-08-11, 17:21
Защо да трябва да се сака авторот?
Аз чета и Ангел Динев, ако и да не го сакам.

Па и Андрей го читам.

Aаа,с Андрей си се сакате!:D

афион
28-08-11, 17:26
Йс светот го разбирам како поле за културен натпревар помегу народите.

п.с.
Секой може да йа найде поемата Гоце , :) .

п.с.с.
Бугари одете во софиските централни гробищта и видете го гробот на Венко , просто е срамно каков гроб има овой голем поет.

stinger
28-08-11, 17:26
Е тоа малку ке почекащ.Таа книга не е за секой , прво треба да се сака авторот за да смеея да йа прочитащ.:) Кога ке порасните ке йа добиете.

Това е пложително дето родните букви ползваш само малко ш и щ оттренирай че тъпо се получава !!!

pr4
28-08-11, 17:31
Йс светот го разбирам како поле за културен натпревар помегу народите.

п.с.
Секой може да йа найде поемата Гоце , :) .

п.с.с.
Бугари одете во софиските централни гробищта и видете го гробот на Венко , просто е срамно каков гроб има овой голем поет.

тц, тц, тц. сакаш да си играме? нема па!:hoho:

Biljana_Gjorbunarska
28-08-11, 17:31
Македонската илинденска азбука е гордост за секой македонец.

афион
28-08-11, 17:32
Щлем оди замарай друг , ова со буквите е малку за да ми е интересно. Йас не плукам по ващиот йазик. Йас го почитувам ващиот йазик .

Но тоа не ме прави помал Македонец.Битолчаните се познати космополити, а тоа не е за тебе .

афион
28-08-11, 17:34
тц, тц, тц. сакаш да си играме? нема па!:hoho:

Единствено може да йа добие Билйана и тоа во оригинал. Другите се втора лига.

Biljana_Gjorbunarska
28-08-11, 17:34
Наистина, Афионе, щ си е щ, а си има и друга буква ш. Цъкни до нея. При мене е отляво на щ.

Biljana_Gjorbunarska
28-08-11, 17:36
Единствено може да йа добие Билйана и тоа во оригинал. Другите се втора лига.

Благодаря. Днеска разглеждах песните на Коле Неделковски, издадени през 1946 г. Интересен е предговора от Митко Зографски /абе това сте имали някаква мода тогава Лазар - Лазо, Димитар - Митко, Блаже, Алексо и т.н./

pr4
28-08-11, 17:38
Единствено може да йа добие Билйана и тоа во оригинал. Другите се втора лига.
Ми добро.:( Ама пази, ке мора да се тепате со Андрей:D

афион
28-08-11, 17:39
прч ти незнаеш ништо за билана :) Ние сме стари другари.

stinger
28-08-11, 17:42
Ш и Щ са различни букви с различно звучене момко айде да ги научиш първо и тогава пак пробвай и Ю и Я и Ъ и Ь оттренирай и ела пак

pr4
28-08-11, 17:42
прч ти незнаеш ништо за билана :) Ние сме стари другари.
Бе не знам, верно. Ама гледам я по-маж од некои овде, бе лута Бугарка бе!:D

афион
28-08-11, 17:45
За шлемот.


ь щ я й ,ъ

И шо со буквите ?
Ти реков оди на друг да му досадуваш.

афион
28-08-11, 17:46
НЕ Е БУГАРКА ТУКУ БОЛГАРКА :)

pr4
28-08-11, 17:48
НЕ Е БУГАРКА ТУКУ БОЛГАРКА :)

Ти сега и телефонниот й нумер ке ми дадеш уще малко:D

stinger
28-08-11, 17:57
За шлемот.


ь щ я й ,ъ

И шо со буквите ?
Ти реков оди на друг да му досадуваш.

Научи се къде и как се поставят при изписване на думите а не само да ги лепваш тук и там за украса без ред и без да съблюдаваш елементарни граматически правила !!!

афион
28-08-11, 18:03
Научи се къде и как се поставят при изписване на думите а не само да ги лепваш тук и там за украса без ред и без да съблюдаваш елементарни граматически правила !!!

Ич не ме боли што ти мислиш.

афион
28-08-11, 18:03
Ти сега и телефонниот й нумер ке ми дадеш уще малко:D

Можам да ти го кажам градот , другото е твое :)

stinger
28-08-11, 18:08
Ич не ме боли што ти мислиш.

Не ме интересува кво те боли и кво не а ти казах когато използваш родните букви да ги използваш по предназначение а не да си чешеш крастата ясно ли е !!!

Biljana_Gjorbunarska
28-08-11, 19:15
НЕ Е БУГАРКА ТУКУ БОЛГАРКА :)
Що пък болгарка?

Или нямаш Ъ?

ПС - Или пък си чел на алл.бг какво съм писала за БОЛГАРИТЕ от Македония.

афион
29-08-11, 17:03
Не ме интересува кво те боли и кво не а ти казах когато използваш родните букви да ги използваш по предназначение а не да си чешеш крастата ясно ли е !!!

Шлем оди шетај.

Научи прво како пишувал Климент со „Ѕ„:D:psst:

афион
29-08-11, 17:03
Що пък болгарка?

Или нямаш Ъ?

ПС - Или пък си чел на алл.бг какво съм писала за БОЛГАРИТЕ от Македония.

Според радко нема блгари има болгари :)

Biljana_Gjorbunarska
29-08-11, 17:16
Според радко нема блгари има болгари :)
Знаев дека си читал на алл.бг.

афион
29-08-11, 17:21
Не бре , отворив тема за радко , инаку не читав на алл.бг , бев во Бугарија со еден наш заеднички пријател.

pr4
29-08-11, 17:37
Не бре , отворив тема за радко , инаку не читав на алл.бг , бев во Бугарија со еден наш заеднички пријател.

Ай на темата за приятелството да разкажеш малку пойше.:)

афион
29-08-11, 17:49
Напишано :)

Biljana_Gjorbunarska
29-08-11, 18:28
Не бре , отворив тема за радко , инаку не читав на алл.бг , бев во Бугарија со еден наш заеднички пријател.

Сеќавам се на двајца. Пиши на ПП кој е.

афион
11-11-11, 01:03
Крстопатите на Венко Марковски- книга
Марковски непосредно пред втората светска војна го споредувале со Шекспир, Гете и Лермонтов. Бил во највисоките структури на комунистичката власт во Македонија, но му врти грб на Тито, поминува 5 години на Голи Оток, а во Бугарија го негира македонскиот идентитет и јазикот.



Книгата „Крстопатите на Венко Марковски“ на дипломатот Виктор Габер е промовирана денеска во Скопје.

Во биографското дело со поднаслов „Поетот, јазикот и политиката“ се испечатени ново откриени песни и драми на Марковски кои ги напишал на возраст од 14 до 20 години.

Марковски кого критичарите во периодот непосредно пред втората светска војна го споредувале со Шекспир, Гете и Лермонтов, пишувал, како што рече лингвистот Трајко Стаматовски, на современ македонски јазик од централните подрачја.

Венко Марковски бил во највисоките структури на комунистичката власт во Македонија, но му врти грб на Тито, поминува 5 години на Голи Оток за своја поема и на крај заминува во Бугарија каде целосно го негира македонскиот идентитет и јазикот.

Но авторите на денешната промоција истакнаа дека токму делата на Марковски биле пишувани на македонски јазик

maria66
15-11-11, 19:07
„Јас сум Македонец, Македонија е моја земја и таа ќе живее“. - последните зборови на Венко Марковски

Предполагам, че човека който може да свидетелства за последните зборови на Венко Марковски е съпругата му. Пряко тя свидетелства нещо друго -

http://www.youtube.com/watch?v=D0-QeGh8Qkg&feature=related

афион
15-11-11, 19:35
Немој жити се , нека оди нека се покрие оваа жена. Послем тоа што го видов во каква состојба се гробовите на Венко и на неговиот син , искрено не ни мислам дека оваа жена има мозок.

maria66
15-11-11, 20:11
Немој жити се , нека оди нека се покрие оваа жена. Послем тоа што го видов во каква состојба се гробовите на Венко и на неговиот син , искрено не ни мислам дека оваа жена има мозок.

Верно г-гата Ачкоска има мозок а тая е неудобна щото е жива, помни и говори. :nemiseveruva:
ПС ма нема везе че е съпругата която заедно с него и детето им за разлика от днешните Ви борци е била в шумата и се е борела с окупаторОТ:D

maria66
15-11-11, 20:16
ИЗВЪН ТЕМАТА Уважаеми ходатайствай ми:molitva: пред твоя колега итрия ПеЮ не Яворов да прочете въпроса ми на съответната тема въпроси към администрацията Па и ако може да ми отговори:hoho:

афион
15-11-11, 20:22
Знаеш , има многу мудреци , ама со нив муабетот е онака колку да се речи дека дискутираме.
А да кажеше нешто за гробовите на Великанот и синот? Или ќе правиме муабет за времето во јапонија.

maria66
15-11-11, 20:34
Знаеш , има многу мудреци , ама со нив муабетот е онака колку да се речи дека дискутираме.
А да кажеше нешто за гробовите на Великанот и синот? Или ќе правиме муабет за времето во јапонија.

Ма не аз не съм мудрец, а съм обикновенна съпруга и майка на деца и знам че на мен няма да ми стиска да грабна детето си и да пукам с пушка из шумите па било и то срущу страшен, жолт и инороден окупатор. Па и както виждам за благодарност искрено не ни мислам дека оваа жена има мозок:hoho:
Та Уважаеми любимата на жолтите IP-та фраза - двоен аршин във всичко - история, философия па и модераторство:dosaden:
ПС ще ходатайстваш ли пък както виждаш аз съм съгласна с теб - луда е

афион
15-11-11, 20:48
Немаш потреба да се инаетиш , убаво ти напишав дека жената треба да си го преиспита својот однос кон гробните места на својот син и на великанот на македонскот и бугарско творештво Венко Марковски.
А ти ако ми го најдеш гробниот споменик на Венко ќе те частам вечера во Софија.

maria66
15-11-11, 20:55
:sram:Уважаеми както се досещаш няма как да не се инатя ...нали се сещаш откъде ми е корена ... па от там все са инатлии За вечерята приемам. А щях да забравя ще взема и мъжа си ще си допаднете:psst: Той ако знаеш как се жалва че се инатя:hoho:

Alain Delon
15-11-11, 21:01
@afion
"..Та Уважаеми любимата на жолтите IP-та фраза - двоен аршин във всичко - история, философия па и модераторство
ПС ще ходатайстваш ли пък както виждаш аз съм съгласна с теб - луда е

Auuuuu,NI NE SAKAM DA SUM VO "VOJNA" SO TAA GOSPOZA!!!!Jaaaaka,TAA E KATO OMNIPOTENTNATA VISTINA...I E S "IZVADENA SABLJA"...Losho ve cheka...Ako ne ja pratite brzo "na odmor",ke berete jadove...

афион
15-11-11, 21:10
:sram:Уважаеми както се досещаш няма как да не се инатя ...нали се сещаш откъде ми е корена ... па от там все са инатлии За вечерята приемам. А щях да забравя ще взема и мъжа си ще си допаднете:psst: Той ако знаеш как се жалва че се инатя:hoho:

:sarkazam:
Секако , ама во спротива ти плаќаш.

maria66
15-11-11, 21:26
:sarkazam:
Секако , ама во спротива ти плаќаш.

Ма неможе аз да плащам - мъжа ми плаща:D аз съм Дама пък било и инатлива.

афион
15-11-11, 21:46
@afion
"..Та Уважаеми любимата на жолтите IP-та фраза - двоен аршин във всичко - история, философия па и модераторство
ПС ще ходатайстваш ли пък както виждаш аз съм съгласна с теб - луда е

Auuuuu,NI NE SAKAM DA SUM VO "VOJNA" SO TAA GOSPOZA!!!!Jaaaaka,TAA E KATO OMNIPOTENTNATA VISTINA...I E S "IZVADENA SABLJA"...Losho ve cheka...Ako ne ja pratite brzo "na odmor",ke berete jadove...

Немам причини за загриженост , доволно сум сигурен во своите идеали.

афион
15-11-11, 21:48
Ма неможе аз да плащам - мъжа ми плаща:D аз съм Дама пък било и инатлива.

Е добро де , ајде фамилијарно тогаш , ако изгубиш плаќа твојот сопруг , ако победиш ќе платам јас.

Thinker
15-11-11, 21:48
D0-QeGh8Qkg


Гледайте убаво, приятели!

афион
15-11-11, 21:48
Абре јас сум гледал пред тебе :)

maria66
15-11-11, 21:50
Е добро де , ајде фамилијарно тогаш , ако изгубиш плаќа твојот сопруг , ако победиш ќе платам јас.

Диил я сум все на печалба:D

афион
15-11-11, 21:56
А јас сум секогаш во право.

Сега само за тебе и убавото друштво.

http://a7.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash4/302223_294386907251267_100000398806163_1055915_132 8543483_n.jpg

Каде е гробот на Венко Марковски , ќе ми кажи некој?

Thinker
15-11-11, 21:57
HxaM5B6nHZY


fQ2F8be8X74


lluuW-QqGEc


v9r45y-jYwQ

Biljana_Gjorbunarska
15-11-11, 21:58
А јас сум секогаш во право.



Афионуле, ти се мислиш за мене? Йас сум секогаш во право! Ти не си!!!

За Ванчо Георгиев/ски/ уште чекам обяснуване!!!

афион
15-11-11, 22:01
Си мислам за тебе , а Ванчо се изнасмеа за твоите ставови. А за сепаратистите ,секогаш и во секое време , и каде сакаш.

maria66
15-11-11, 22:04
А јас сум секогаш во право.

Сега само за тебе и убавото друштво.

http://a7.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash4/302223_294386907251267_100000398806163_1055915_132 8543483_n.jpg

Каде е гробот на Венко Марковски , ќе ми кажи некој?

http://www.utrinski.com.mk/WBStorage/Articles/A40ED57C7156CF46AFFB5C8BA4FACAB9.jpg


Думи на внука му Вени "Да завърша с пътеписа на багдадския летописец, който посетил волжските българи "Те [българите] са странно племе. Като видят, че някой е умен и работите му идват отръки, те казват "Тогова подобава да служи на Бога", след което го обесват на първото дърво." http://www.veni.com/hora/hora-g.html#shopov "

Biljana_Gjorbunarska
15-11-11, 22:09
Си мислам за тебе , а Ванчо се изнасмеа за твоите ставови. А за сепаратистите ,секогаш и во секое време , и каде сакаш.

Айде бе, изнасмеал се. пред се и преди му е исто?

Повикай го Ванчо да го уништам.
За политичките сепаратисти или за националните?

Оти националните ви се от КПЙ па наваму!

Покажи некой национален сепаратист пред пезолуцията на Коиминтерна од 1934 г.

Сматракалев си придава важност с неговата 1932г.
Просто тогава не е бил станал етничк. Лъже. Ама дай да видиме друг!

афион
15-11-11, 23:12
:lol2::lol2::lol2:Айде бе, изнасмеал се. пред се и преди му е исто?

Повикай го Ванчо да го уништам.
За политичките сепаратисти или за националните?

Оти националните ви се от КПЙ па наваму!

Покажи некой национален сепаратист пред пезолуцията на Коиминтерна од 1934 г.

Сматракалев си придава важност с неговата 1932г.
Просто тогава не е бил станал етничк. Лъже. Ама дай да видиме друг!

:hihi::hihi::hihi:

легенда си , ова не е хит на денот туку за 2011 година :)

НИТУ ЕДЕН ИСТОРИЧАР ОД БУГАРИЈА НЕ СОБРА СИЛА ДА ГО ДЕМАНТИРА ВАНЧО А ТИ ЌЕ ГО УНИШТИШ.

афион
15-11-11, 23:14
http://www.utrinski.com.mk/WBStorage/Articles/A40ED57C7156CF46AFFB5C8BA4FACAB9.jpg


Думи на внука му Вени "Да завърша с пътеписа на багдадския летописец, който посетил волжските българи "Те [българите] са странно племе. Като видят, че някой е умен и работите му идват отръки, те казват "Тогова подобава да служи на Бога", след което го обесват на първото дърво." http://www.veni.com/hora/hora-g.html#shopov "

:molitva:
Ало Софија , Битола на линија , дали вие разбирате македонски јазик?

КАЖИ КАДЕ Е ГРОБОТ НА ВЕНКО МАРКОВСКИ.

Или треба да го викниш сопругот за да потврди дека ми си борџ еден ручек во Софија :sarkazam:

Делонче , дај друго дете , од марија 66 толку , сега ќе почни да се губи.

Итар Пејо
16-11-11, 01:33
Афион,

Што си се загрижил толку за тој гроб?

Ајде нека ги покажат новите антологии на бугарската поезија и нека го најдат таму. Гробот е небитен. Нека покажат колку го ценат она што тој бил - поет. Да видиме кое му е местото во бугарската литература. Умре Живков и нема веќе скапи изданија на Венковите бљувотарии и потпросечна декламаторска поезија од тој период. Беше искористен за тоа што требаше. Филимена може да си продолжи да јаде г...а, ама и да потсети која беше улогата на Венко во се што се случуваше овде од 1938 до 1947/48. Во чиј генералштаб беше, за што се бореше, во какви комисии за кој и каков јазик, на каков јазик тој пишуваше, какви почести имаше по војната. Филимена не е Венко. Таа може да си лае. Ние за тоа што направи добро Венко ќе му благодариме, за поганштиите... ќе ги паметиме и ќе го ставиме таму каде треба. Битен е придонесот. Со она првото му успеало да биде дел од нас, од нашето минато. Она второто не му успеало. Џабе сакал самиот да си се негира себе си и својот придонес. Само си се покакал самиот врз глава, да се изразам попросто, да сфатат овие возљубениве кои гакаат кога ќе чујат дека некој зборува против Македонија, Македонците, македонскиот јазик...

Ајде, покажете некоја понова антологија и покажете дали го има.

Thinker
16-11-11, 03:04
Филимена не е Венко.


Баша така! Венко е ова:

От един народ създадохме ний два народа. От език един направихме езика два.

В името на истината бранехме заблуди. Стар ярем разбивахме. Ковехме нов хомот.

На България без жал делехме небосвода. Хвърляхме позор на майка с майчински слова...

(„Предания заветни“, песен втора)


Кръвта вода не става
http://veni.com/venko.html

Итар Пејо
16-11-11, 11:49
Thinker,

доцниш со тоа. А го прочита тоа што го стави? Автобиографско, не? За себе си си пишува. Кај ќе му оди душата?

По однос на ова:
Ајде, покажете некоја понова антологија и покажете дали го има.

ќе кажеш нешто?

stinger
16-11-11, 20:27
Thinker,

доцниш со тоа. А го прочита тоа што го стави? Автобиографско, не? За себе си си пишува. Кај ќе му оди душата?

По однос на ова:

ќе кажеш нешто?

Аха какви зборови само ...... доцниш ....... колко прав е бил Венко ех сърбизация на Jазичеца кво да праиш ама на вас май ви харесва тва е некъв синдром треа се изследва !!!

Kurosawa
17-11-11, 00:15
Еве што му направија на Венкота ненормалните наследници на азијатските орди.
Ај што го убија и него и син му, туку и во смртта не го оставија на да почива во мир, туку му ги извадија срцето и мозокот за да ги чуваат во тегли со формалин.

http://i44.tinypic.com/muk0uq.png

Христијаните и сите нормални луѓе велат: "Господе прости им не знаат што прават"

Alain Delon
17-11-11, 00:18
@moderatori

"..Еве што му направија на Венкота ненормалните наследници на азијатските орди..."

Hehehe,dali vi teknuva deka toa e za ban...A inako ovoj "samuraj" me nasmeva...dobro deka acko ne stapil vo Japonija(pa oti ja nemalo seuste,na ostrovite nejzini)...
DALI VI TEKNUVA DEKA VASATA "SPECIALNA" OMRAZA KON BLGARIJA SAMO POKAZUVA SPECIALEN TRETMAN I.....STRAF OD VISTINATA...

Kurosawa
17-11-11, 00:37
Ако ти ја одобруваш постапката на човек да му се извади срцето и мозокот и да му се чуваат во тегли во некое депо заради којзнае какви монструозни причини, тогаш не знам што се буниш?

Кога се откри дека се тоа органи на Венко Марковски излезе еден од вашите "учени" и рече дека е тоа: СТАР БУГАРСКИ ОБИЧАЈ.

За такви обичаи ние овде не знаеме, ниту сме ги правеле, што значи = ВАШИТЕ ПРЕТЦИ ОД АЗИЈА.

Што не е јасно, и што има јас да бидам баниран поради ВАШИТЕ ненормални обичаи?

Alain Delon
17-11-11, 00:41
@japonec

"..Ако ти ја одобруваш постапката на човек да му се извади срцето и мозокот и да му се чуваат во тегли во некое депо заради којзнае какви монструозни причини, тогаш не знам што се буниш?..."

Prashaj go afion DA TI OBJASNI OTI GO NAPRAVILE TOA!!!!!!!!!!Afion e specialist po Venko...NE MI PISUVAJ GLUPOSTI DEKA MU GO IZVADILE MOZUKOT OTI TOA BILO "OBICHAJ"..Ili toa go procete vo "utrinski vesTnik"...Maloumshtina...

NE TI TEKNUVA DEKA SITE VI PRERODBENICI BILI "aziati"...moron...

Kurosawa
17-11-11, 00:55
@japonec

"..Ако ти ја одобруваш постапката на човек да му се извади срцето и мозокот и да му се чуваат во тегли во некое депо заради којзнае какви монструозни причини, тогаш не знам што се буниш?..."

Prashaj go afion DA TI OBJASNI OTI GO NAPRAVILE TOA!!!!!!!!!!Afion e specialist po Venko...NE MI PISUVAJ GLUPOSTI DEKA MU GO IZVADILE MOZUKOT OTI TOA BILO "OBICHAJ"..Ili toa go procete vo "utrinski vesTnik"...Maloumshtina...

NE TI TEKNUVA DEKA SITE VI PRERODBENICI BILI "aziati"...moron...

Иако знам дека служиш за подсмев и никој жив не те ферма овде сепак ќе ти одговорам според тоа како ти си решил да комуницираш овде со мене.

Монголоидно-идиотче, афион сигурно ни на крај памет не му е да вади нечиј мозок или срце, затоа престани со идиотштината.

Мозокот и срцето на Венко Марковски му се извадени од телото и се чувале и чуваат (колку јас што знам) во тегли во некое депо кај вас, тоа е ФАКТ..!!!

Да се повторам = САМО НЕНОРМАЛНИ НАСЛЕДНИЦИ НА АЗИЈАТСКИ ОРДИ МОЖАТ ДА НАПРАВАТ ТАКВО НЕШТО..!!!

Thinker
17-11-11, 01:19
Сърцето и мозъкът на Венко Марковски ще останат на земята, а не под нея

http://frognews.bg/news_10465/Sartseto_i_mozakat_na_Venko_Markovski_shte_ostanat _na_zemiata_a_ne_pod_neia/

Kurosawa
17-11-11, 01:27
Бог да чува и да брани... грозоморни работи.

Ете афион ви го покажал гробот на Венко, ако тоа жално парче земја воопшто може да се нарече така.

А еве овде прочитавме кој не сакал срцето и мозокот на Венко да се погребаат како што е ред и хумано = ненормалната побугарена Филимена, којашто по стариот добар обичај од СССР е сопруга ама и агент за надзор врз сиротиот Венко.

И како што гледаме ни во смртта не го остава на раат.

Што сакате бре, да го направите некој Франкенштајн ли за и по смртта да се бори за вашата смешна кауза?

Со ова само се потврдуваат моите зборови од предходно.

Пак ќе речам = БОГ ДА ЧУВА И ДА БРАНИ...

Thinker
17-11-11, 01:36
Ей, доживехме некой, кой што се вика Куросава, да не обвинува во азиатштина! :psst:

Kurosawa
17-11-11, 01:41
Ей, доживехме некой, кой што се вика Куросава, да не обвинува во азиатштина! :psst:

Јас се "викам" Куросава, демек тоа ми е вистинско име ли?!?
:D:D:D

Ти "Тинкер" ли си бе господинче?

Знам дека во бугарско има најразлични лудории, ама не знаев дека почнале децата да ги крстат "ТИНКЕР" :hoho:

Ова да не е како онаа што ја пееше песната од Мараја Кери на "Идол"? :D


Ајде не ја расипувај темата со глупости, туку МИСЛИ малку кои и какви луѓе решиле да му го извадат мозокот и срцето на Вебнкота и да му ги чуваат во тегла..!!!

Ееееееј, ако се сложуваш со тоа не "Тинкер", треба да почнете да крстите "Стинкер" во вашата ненормална Бугарија... :nemiseveruva:

Thinker
17-11-11, 01:46
Јас се "викам" Куросава, демек тоа ми е вистинско име ли?!?


Оти да не? Сонцето од Кутлеш не е ли речиси истото како изгреваштото сонце на Япония?!


http://www.japanorama.com/images/navy_army_ww2_flag.gif


WWII Flag of Japanese Navy & Army

Kurosawa
17-11-11, 01:55
Оти да не?

Глуп си или на тебе ти е изваден мозокот и тоа додека си жив?!?
:D

Темата е = Вениамин Миланов Тошев-Венко Марковски

Ако имаш нешто за него да кажеш, бујрум.
Ако не, сус.

Thinker
17-11-11, 01:58
Глуп си или на тебе ти е изваден мозокот и тоа додека си жив?!?
:D

Темата е = Вениамин Миланов Тошев-Венко Марковски

Ако имаш нешто за него да кажеш, бујрум.
Ако не, сус.


Яз не сум отговорен дека ти първин започна да зборуваш за азиятштина! :molitva:

Kurosawa
17-11-11, 02:09
Яз не сум отговорен дека ти първин започна да зборуваш за азиятштина! :molitva:

А како на друг начин да го објасниме ФАКТОТ дека на Венкота сте му ги извадиле срцето и мозокот и ги чувате во тегли?!?

Како "европејштина" ли?

Thinker
17-11-11, 02:21
А како на друг начин да го објасниме ФАКТОТ дека на Венкота сте му ги извадиле срцето и мозокот и ги чувате во тегли?!?

Како "европејштина" ли?


Е тогаш, Куросава сан, мора да се соочиш и со вистината за знамето по-горе! :D

Kurosawa
17-11-11, 02:25
Е тогаш, Куросава сан, мора да се соочиш и со вистината за знамето по-горе! :D

Чекај сега, значи да се разбереме:

1. Ти си признаваш дека навиките (како вадење мозок и срце на умрените и чување во тегли) ви се азијатски, така?

ОК добро, одиме понатаму.


2. Што не ти е јасно за нашето знаме и каква врска има тоа со темата за Венко?
И едното и другото знаме означуваат СОНЦЕ, и?

Thinker
17-11-11, 02:28
Па ништо - нешто ми се видиш нервиран, а не требе! :D

Kurosawa
17-11-11, 02:44
Па ништо - нешто ми се видиш нервиран, а не требе! :D

Јас да се нервирам ли?!?

За што?

Ако е за тоа што и после 1300 и кусур години сеуште на северо-исток од Македонија имам соседи со ненормални навики кои што сакаат да им ги вадат мозоците и срцата на луѓето после смртта и да ги чуваат во тегли, тогаш ДА, ептен се нервирам.

А уште повеќе се нервирам кога некој што самиот се крстил "мислител" овде всушност покажува на дело дека не е способен за човечка мисла.

Ама што ќе правиш, судбина...

Thinker
17-11-11, 02:50
Така сме ние жолтите татари со дръпнатите очи! :D

Kurosawa
17-11-11, 02:55
Така сме ние жолтите татари со дръпнатите очи! :D

Ова го напиша за да те додадам во мојов потпис ли?
:hoho:

Врти-сучи, ваму-таму пак останува ФАКТ = срцето и мозокот на Венко Марковски сте му ги извадиле и ги чувате во тегли во некое депо..! :nemiseveruva:

Thinker
17-11-11, 05:38
Врти-сучи, ваму-таму пак останува ФАКТ = срцето и мозокот на Венко Марковски сте му ги извадиле и ги чувате во тегли во некое депо..! :nemiseveruva:

Това е работа на близките - ако сакат и дома може да ги чуваат!
Може би мурафетите за ваквото чуване ги научиле кай вас оти това е прецедент за БГ! :hmmm:

Andrej
17-11-11, 11:05
Тинкер

во Бугарија на СИТЕ значајни личности за Бугарија им е вадено срцето и мозокот пред да бидат закопани ....

Провери си ....

афион
17-11-11, 11:07
Срцето на Венко во тегла со формалин

По две децении на видело излезе долго чуваната тајна - Венко Марковски почива на софиските гробишта, а неговите мозок и срце во тегли со формалин „почиваат“ на полиците во бугарскиот историски музеј


Мозокот на големиот македонски поет во бугарскиот историски музеј (фото: „24 часа“) Венко Марковски

Срцето и мозокот на основоположникот на современата македонска поезија повеќе од 20 години „почиваат“ во тегли со формалин во Националниот историски музеј (НИМ) во Софија. Двата органа биле извадени од телото на Марковски веднаш по неговата смрт во 1988 година, во согласност со бугарската традиција за зачувување органи на истакнати бугарски личности од политичкиот, општествениот и културниот живот. Оттогаш, срцето и мозокот на овој истакнат поет биле чувани како „револуционерни трофеи“ по разни музејски депоа, но тајната никогаш не била обелоденета во јавноста. Овој потресен и скандалозен податок до денес беше целосно непознат за македонската јавност. Директорот на НИМ, Божидар Димитров, не' уверува дека тој факт бил непознат и за бугарската јавност.

- Знам дека е непријатно. Но стара бугарска традиција била да се чуваат човечки органи од познати личности. Таква личност беше и поетот и академик Венко Марковски. Се разбира, тоа бил варварски обичај и таа традиција е прекината по уривањето на мавзолејот на Георги Димитров во Софија - вели Димитров.Тој навадува и пример со кој во Бугарија и денеска се чува и срцето на цар Борис во Рилскиот манастир. Благодарение на денешната софистицирана техника, утврдено е дека цар Борис не бил отруен, како што долго тврдеше историската наука, туку дека починал од многу силен инфаркт. На прашањето по што тој ќе го памети Венко Марковски - по неговиот книжевен опус или по органите зачувани во формалин, Димитров вели:

- Тоа е провокативно прашање. Јас воопшто не ја познавам поезијата на Венко Марковски, но целосно сум запознат со неговата биографија. Тоа е тажна приказна за еден од многуте луѓе што под притисок на тогашната Комунистичка партија во различни периоди морале да се декларираат вака или онака. Венко прво бил деклариран Македонец, посветен на македонската азбука и јазик, човек што во својата поезија ја воспевал Македонија. Откако се скарал со Скопје, дошол во Бугарија, пишувал бугарски поеми. Но, не е единствен со таква судбина - констатира Димитров.Тој е подготвен да ги отстапи органите на Венко Марковски на неговото семејство, бидејќи е христијански да бидат погребани на местото на кое почива поетот, во една од алеите на Централните софиски гробишта. Внукот на Венко, дипломираниот уметник Игор Марковски прв проговорил за таквата можност.

- Сакам да го погребам срцето на дедо ми в гроб. Одамна се шушкаше дека во музејот се чуваат човечки органи. При мојата последна средба со баба Ванга во Рупите, таа ми рече дека треба да ги погребам неговите органи, за да може тој да најде мир. Категорично сакам да го сторам тоа. Разговарав со професор Димитров од НИМ и тој ми рече дека баба ми само треба да напише молба - изјави Игор за бугарските медиуми. Но, таква молба се' уште не стигнала до НИМ.

- Јас чекам да ми дадат писмено барање. Веднаш ќе го потпишам. Ако не се јават, подготвен сум и самиот да ги побарам. Местото на тие останки не им е во музеј. Најдобро е блиските да си ги приберат и да ги погребаат - вели Димитров. Во 1993 година, кога бил укинат Музејот на револуционерното движење, НИМ наследил околу 2.400 експонати. Меѓу пушките, ордените и автоматите, биле срцето и мозокот на академикот Венко Марковски и срцето на бугарскиот политичар Најчо Цанов, кој во 1905 година бил еден од најголемите противници на режимот на Фердинанд. Додека овие органи биле добро скривани од очите на јавноста, единствениот експонат што бил достапен за посетителите на музејот било вештачкото око на бугарскиот поет Гео Милев.

Вработени во музејот, депото со човечки органи го сметаат за галерија на ужасот.

- Тука се останките на многу поранешни интелектуалци. Се чуваат и коски, копчиња и разни предмети, но тие не се толку страшни за гледање како овие органи во формалин. Ужасно е кога ќе помислиш дека тоа е единственото нешто што останало од некој човек - сведочи Емилија Сиракова, службеничка во музејот.

Денеска НИМ во Софија располага со околу 200.000 експонати.

афион
17-11-11, 11:08
Знам дека е непријатно. Но стара бугарска традиција била да се чуваат човечки органи од познати личности. Таква личност беше и поетот и академик Венко Марковски. Се разбира, тоа бил варварски обичај и таа традиција е прекината по уривањето на мавзолејот на Георги Димитров во Софија - вели Димитров.Тој навадува и пример со кој во Бугарија и денеска се чува и срцето на цар Борис во Рилскиот манастир.

афион
17-11-11, 11:10
Сърцето и мозъкът на Венко Марковски ще останат на земята, а не под нея

http://frognews.bg/news_10465/Sartseto_i_mozakat_na_Venko_Markovski_shte_ostanat _na_zemiata_a_ne_pod_neia/

http://www.utrinski.com.mk/WBStorage/Articles/A40ED57C7156CF46AFFB5C8BA4FACAB9.jpg

А оваа филимена е за во лудница.
Овде се слика со еден од најголемите антиквизатори :) во Македонија , а потоа на Бугарите им објаснува кој бил Венко . Мизерна филимена.

Thinker
17-11-11, 17:28
Знам дека е непријатно. Но стара бугарска традиција била да се чуваат човечки органи од познати личности. Таква личност беше и поетот и академик Венко Марковски. Се разбира, тоа бил варварски обичај и таа традиција е прекината по уривањето на мавзолејот на Георги Димитров во Софија - вели Димитров.Тој навадува и пример со кој во Бугарија и денеска се чува и срцето на цар Борис во Рилскиот манастир.


Откога станавте почитувачи на Божо?! :D
Во католическите земи се чуваат мощите на много светии, попови и така натаму - има мумии колко сакате и органи разни зачувани - не е БГ традиция това - не се сложувам со Божо! :cool:

афион
17-11-11, 19:48
:) :) :)
А нешто не е во ред , тогаш Божо нечини:)

ПиринМК
18-11-11, 15:27
Също с Решение "А", но № 400 от 17.041972 г. на Секретариата на ЦК Дора Белчева получава еднократно парична помощ от касата на ЦК на БКП в размер на 15 000 лв - за изплащане на закупено от нея жилище. Във връзка с "македонския въпрос" е и Решение 518 от 30 май 1977 г. на Секретариата на ЦК и в изпълнение на Решение №445 на ПБ на ЦК на БКП, относно безвъзмездно прехвърляне на Венко Марковски - жилището, в което живее на ул. "Оборище" №1... Сметва се за целесъобразно: стойността на апартамента в размер на 26 588,43 лв. да се изплати от касата на ЦК на БКП под формата на безвъзмездна помощ - стойността на имуществото /което, както се досещате, не е принадлежало на поета академик/ в размер на 9874 лв. да се изплати от УБО при ДС/."
Дванадесет години по-рано: "Протокол "Б" №9 от 7.7.65 г. на Секретариата на ЦК отпуска на Венко Марковски от касата на посолството на НРБ - Москва - 500 рубли. 3000 лв. му се отпускат за закупуване на 1500 000 динара от Държавния резерв, които да му се предадат безвъзмездно.
Списък на разпределението на апартаментите в блок №533 на правоимащи
От Съюза на българските писатели на В. Марковски да се отпуснат по 300 лв. месечно, като чуждестранен гост /подписали М Григоров, присъствали Б. Българанов, Н. Папазов и Ив. Пръмов).

Малко милост
Решение "Б" №6 от 18. 7.75 г. на Секретариата на ЦК на БКП излиза, за да опрости на Ангел Цанев /министър МВР/ 24297 лв, които той дължи на УБО при ДС /подписали. Б. Велчев, К Теллалов, П. Кирацов, Гр. Филипов, Ив. Пръмов/. Тук ще прекъсна малко, за да цитирам няколко изменения на "Протокол №13" от 27. 12. 1962 г. Тези изменения касаят лимита за храна, като освен безименната маса на правоимащите, за няколко души се цитират индивидуални суми. През 1966 г. за членовете на ПБ Цола Драгойчева, Тодор Павлов и Иван Попов лимитът скача на 400 лв. месечно. За останалото Политбюро сумата е 700 лв, за първия секретар - 1000 лв, докато кандидат-членовете ще трябва да се хранят за 300 лв. месечен лимит.
Храната се е приготвяла в стола на "Рила" и се е разнасяла за консумиране по жилищата! Само след едно усилие - да се телефонира и поръча.
1974 г. - лимитът скача на 1300 лв за Живков, 1000 лв за останалите членове на ПБ месечно, и оттук надолу съответно - 500 за кандидат-членовете, 400 - за председателя на Централната контролно-ревизионна комисия, и по 400 за секретарите.
Идва 1981 година и от 1 май на Тодор Живков се предоставят безотчетно средства за храна или неограничен лимит. Лимитите на останалите скачат с по 200 лева отгоре! На мястото на Георги Трайков на софрата се настанява Петър Танчев.
НА 22 НОЕМВРИ 1989 Г. ПОЛИТБЮРО ОТМЕНЯ РЕШЕНИЕ "Б" №13 ОТ 27 ДЕКЕМВРИ 1962 Г.! Не подлежи на връщане!
По Решение "А" №605 от 29. 05. 1973 г. на Секретариата на ЦК на БКП е изпратена за 30 дни на лечение в Австрия с придружител Мария Йорданова /съпруга на Г. Йорданов/. Разноските се поемат от касата на ЦК на БКП. Министерството на здравеопазването е пренебрегнато от подписалите: Т. Живков, Ив. Абаджиев, Гр. Филипов, Ив. Пръмов, П. Кирацов. Явно в Австрия лекарите са добри, защото почти след година натам се запътват вече двамата съпрузи Йорданови. /Решение "А" №573 от 23. 5.1974 г. на Секретариата на ЦК на БКП./ Разноските са били поети от касата на ЦК на БКП.

Свалените ще бъдат въздигнати
На 8 юни 1977 г. по Решение № 546 на Секретариата на ЦК на БКП, УБО при Държавния съвет /ДС/ се задължава да осигури на др. Борис Велчев лека кола с шофьор за лично ползване. Семейството на Велчев и занапред ще ползва стол "Рила".
Две седмици по-късно генерал Илия Кашев получава и други решения по препис от Протокол №608 на Секратариата на ЦК на БКП. По молба на др. Борис Велчев е решено той да не плаща наем по обзавеждането на апартамента, в който живее. Семейството му ще продължи да ползва почивните станции на ЦК, а УБО ще продължава да осигурява и занапред хигиенна работничка за своя сметка за жилището на Борис Велчев.
"От спестените пари" отстраненият Борис Велчев получава възможност да купи "Мерцедес Д 200" за 20 007 лв.! /Решение "Б" №41 на Секретариата от 30 ноември 1982 г./ След години грижата продължава. На 19 октомври 1989 г. е взето Решение "А "№ 697 и в точка втора четем: "На др. Борис Велчев и тричленното семейство на сина му Иля... да се даде съгласие за закупуване в собственост на ползвания от тях ведомствен апартамент на УБО... застроена площ 319,53 кв.м, състоящ се от шест стаи, хол, сервизни помещения, заедно с ползвания гараж..." Цената е пропусната, но пък е обещано някакъв друг апартамент да остане за УБО!
Продължава "уреждането" и на македонския въпрос. Според Решение "Б" №9 от 9.10.1975 г. на Секретариата на ЦК на БКП: "...се решава да се предаде безвъзмездно имуществото, предадено от УБО при ДС, за обзавеждането жилищата на... т.2 Миле Марковски - 7 861,41 лв. /Б.Велчев, П. Кирацов, Ив. Пръмов - подписали/. Седем години по-рано, на 29. 5.1968 г. с Решение "А" №454 на Секретариата се уреждат за сметка на ЦК на БКП задълженията на Миле Марковски - син на Венко Марковски, и на А. Марковска - снаха. Сумата е 6681 нови динари.. подписал е Борис Велчев.
На 13 май 1975 г. с Решение №1117 се опрощават 16 000 лв. на Ана Българанова, с които тя е успяла да ремонтира вилата си. С друго Решение "Б" /същото, което цитирам по-горе за Миле Харковски/ с т.1 се опрощават 23140,64 лв. обзавеждане на жилище на сем. Българанови... Три години по-рано, Боян Българанов е напуснал този свят и наследниците му са утешени с 20 000 помощ... 1976 г. УБО поема 3939,13 лв. задължения на семейството на Българанов. /Решение № 622 от 7. 7. 1976 г. /подписали: Т. Живков, Б. Велчев, Гр. Филипов, Ив. Пръмов, Ал. Лилов.) Край няма.

Лев Главинчев, Андрей Луканов и прочие
Венелин Коцев и Иван Пръмов разрешават /Решение "А" №666 от 2.9.1970 г. помощ на семейството на Лев Главинчев от 3000 лв! Наследници на "заслужил" човек, може би бедстващи?!? Ще цитирам и сумите, отпускани на г-жа Лили Луканова при пътуванията й в Австрия и ФРГ за лечение. /1988 г. - 5391, 1989 г. - 1010 и 24 922,10 вал. лева./ Зетят на Андрей Карлович, г-н Гергинов, през 1985 г. получава 5504 френски франка, а през 1989 г. за пътуванията му до Китай са отделени 36 827 валутни лева. Кой не боледува, кой не иска да види свят - не можем да се безпокоим, че номенклатурата ни е била ощетена! Друг въпрос е дали членството в една партия може да се приема за открита безотчетна банкова сметка, възможности за покрив, кола, храна! Качеството се е осигурявало при наличието на подходящо място в партийната йерархия. Ситият на гладните НЕ вярва! Има ли виновни - да, единствено и само двама души...

3."ВРАГОВЕТЕ НА СОЦИАЛИЗМА... ЕКСТРЕМИЗМЪТ... ТЕРОРИЗМЪТ..."
Тези характеристики на международната и оперативната обстановка са споменати в една Докладна записка до Политбюро, в която се предлага да се прецени, ако е целесъобразно, да приеме и утвърди "Основни положения за функциите, задачите и структурата на Управлението за безопасност и охрана при Държавния съвет на НР България". "Творческо и последователно провеждане на Априлската линия, исторически завоевания... динамично и стабилно развитие... стратегически курс за качествено нов растеж... принципно нови задачи." Лично, строго поверително!

Thinker
18-11-11, 23:33
А бЛажетата горките ништо не получили од Тито, Темпо и Колишев(ски)! :)

Kurosawa
20-11-11, 01:07
Абе затоа вие получивте бајги од Брежнев и од бај Тодорче Живков. :D

Thinker
20-11-11, 04:09
Абе затоа вие получивте бајги од Брежнев и од бај Тодорче Живков. :D


Баш така - Тодорче Живковски е закон! :D

Kurosawa
20-11-11, 12:42
Баш така - Тодорче Живковски е закон! :D

Врати се на темата "мислителче", темата е Венко Марковски!

Тој на кого ни во смртта не му давате мир па според некои ваши којзнае какви и од каде навики и традиции сте му ги извадиле мозокот и срцето и му ги чувате во тегли во некое депо!!!
:nemiseveruva:

Еееееее, Бог да чува и да брани... :molitva:

kamen
13-12-11, 09:04
Врати се на темата "мислителче", темата е Венко Марковски!

Тој на кого ни во смртта не му давате мир па според некои ваши којзнае какви и од каде навики и традиции
сте му ги извадиле мозокот и срцето и му ги чувате во тегли во некое депо!!!
:nemiseveruva:

Еееееее, Бог да чува и да брани... :molitva:
Така де, темата все пак е за Венко Марковски и сие. Да погледнем тук:

"Актуалните теми на Трифон Куневата журналистическа проза са разнообразни,
свързани с предстоящи и вече отминали събития на политическата борба между ОФ и обединената опозиция.
Не може да се отрази всяка от тях, но главните насоки са няколко - да разкрие истината за съпротивата на демократичната общност,
обвинена от противниците й, че е предателска, продажна, "махзарджийска", реакционна, фашистка, затворническа, подготвяща гражданска война и пр.
Широко застъпена е също темата за съдбата на Македония.
Това е болезненият национален въпрос, пред който българското общество се изправя за пореден път в своята история.
Но след 9. IX. 1944 ценностите са преобърнати с главата надолу, всичко е с обратен знак -
националният идеал за обединеното Отечество е отречен и поруган от новата власт в услуга на съветската имперска политика.

Патриотизмът се е превърнал в "реакционен веллкобългарски шовинизъм"

и всяка помисъл и чувство на любов към изконните македонски краища на България се счита за държавно престъпление.

Въпреки това "Народно Земеделско Знаме" неуморно ратува за българската кауза в Македония
и разобличава денационализаторския дух на външната ОФ политика.
В битката се включва и колоната СДКК с поредица от заглавия:
"Ситните поезии на един дребен поет", "Венето хубава, защо си толкоз глупава", "Краят на един спор" и др.

На полето на "македонската" тематика авторът на "камилчетата" влиза в двубой с още един могъщ противник - регентът Тодор Павлов.
Навлича си омразата на овластения фанатик, заради най-смайващото бездарие, каквото някога се е появявало в родната литература -
известния Венко Марковски, чиито луксозни, тежки като тухли, томове с нелепици десетки години се издаваха,
за да се претопяват тутакси. Политико-етническият хамелион и виден графоман обаче е любимец на регента-философ.
Той е автор на предговора към патетичното недоразумение "Орлицата", в който се величаят нескопосните творения,
бомбастично сравнени с "героичните Бетовенови симфонии" и се твърди, че били нещо "знаменито"
и наистина рядко в "историята на нашата литература със своята "100% партийност и 100% художественост".54

Трифон Кунев прекъсва смехотворните хвалебствия като изважда на показ антибългарските по съдържание
и уродливи откъм поетичност халюцинации на "македонския краснописец".
Измежду тези "знаменити" съчинения Тр. Кунев изважда паметни цитати,
надъхани единствено с ненавист към българското и с коронно бездарие.

Ето няколко стиха от "гениалните" графомански симфонии на Марковски:

Войници изрод българи

по кръф и зверство бирени,

пратени в Македониа

децата во утробите

майкини да ги пропищат,

довчера клали в Септември

денеска в кръф я баняат

несрекенья Македониа

Това е конкретният повод, но главна тема на полемиката е спорът за отроди-телската политиката на управниците спрямо Македония.
Тук се усеща голямата болка на твореца от злокобния обрат на историята, мъката му от пропадането на 70 годишни национални стремления, жертви и борби
за освобождение на земите, откъснати от българската гръд.
В отговор на скверните хули и клеветническите измислици на Марковски и неговите покровители,
Тр. Кунев припомня светлите имена и родолюбивите дела на възрожденците от Македония,
изправя отново великите сенки на отец Паисий, братя Миладинови, Григор Пърличев и преадресира пламтящите слова на Хилендареца към съвременнните "неразумни юроди".

В тези полемични материали изчезват хуморът и хапливата ирония.
Думите на Кунев се стоварват тежко и плющят камшично върху съвестите на политиканстващите родоотстъпници,
сякаш в тях са нагнетени сълзите на хилядите мъченици, прогонени от родните огнища, на безбройните македонски майки,
загубили чедата си заради българското име и свободата на Македония.
"Ако това вие наричате реакционерство, реакционери са всички, които говорят свещения български език, а те живеят от Дунав до Бялото море,
от черноморските брегове до албанските граници и от изворите на Вардар в Шар планина до солунските места.
Това не се нарича "великобългарски шовинизъм, господа недобросъвестници, а е само чиста истина, върху която се издига храмът на българската народна душа"55 -
провиква се писателят, но какво от това.
Болката по Македония е храмът на българската душа, но не и за душата на безродниците с техните бълнувания за македонска нация и език.
Отговорът им също тъй е инфантилен и жалък. Соцакадемикът не остава по-назад от съмишлениците си в изобретяването на ругателна стилистика -
срещу тревожните въпроси на Тр. Кунев той излиза с високомерието на властник, вместо исторически или етнографски аргументи, сипе закаи и прозвища.
Единственото, с което може да бъде запомнен от този спор са злоните квалификации, опредлящи Тр. Кунев освен като "голям реакционер"
и като"нещастен водител на зелените камили".
Последното е своего рода визуализация на фигурата на големия патриот
и лично на мен ми послужи като отправна графична и семантична емблема към подзаглавията в текста.

Както е видно от старата преса и от спомени на свидетели, фейлетоните от "Ситни дребни като като камилчета" се превръщат в "бетселъра" на тогавашната журналистика.
Те предизвикват яростта на комунистическата върхушка и нейните подгласници сред писателското съсловие, събуждат първичните реакции на фанатизираната орпсова тълпа,
но достигат твърде лесно и до сърцето на селяка от далечната паланка.
С настървение ги четат враговете, а цялата опозиционна прислойка ги очаква с нетърпение и удовлетворение.
Няма равнодушни към "камилчетата" в нажежената до взрив атмосфера през 1946-47 г.56
Не за първи път Трифон Кунев превръща словото в средство на политиката, но сега е попаднал във врящия казан на исторически и идеологически двубой и отново е стъпил на онази "кота",
която ще му донесе освен слава и страдания. Името на неговата Голгота е идиоматичното, хумористично-метафорично название на фейлетонната поредица,
с което се обозначава самобитното му присъствие"

афион
07-01-12, 11:45
‎1987.- Во Софија умре Венко Марковски, поет, драмски писател, еден од основоположниците на современата македонска литература, член на Македонската литературна група, основана во Софија во 1931 година, на Македонскиот литературен кружок (1938 - 1941), учесник во НОВ на Македонија, член на Главниот штаб на НОВ и ПОЈ, член на Иницијативниот одбор за свикување на Првото заседание на АСНОМ, делегат на Првото заседание на АСНОМ... Неговите стихозбирки „Народни бигори“ и „Огинот“, издадени во 1938 година се првите книги стихови на македонски јазик. Најомилен македонски поет се до неговото одење во Бугарија. Поради судир со актуелното раководство на Македонија и на Федерацијата осуден е на работа и интерниран на Голи Оток. Роден е во Скопје, на 5 март 1915 година.


Слава му.

Biljana_Gjorbunarska
07-01-12, 11:54
Това за 1931 г. дали е верно?

афион
07-01-12, 12:16
Слава му

Biljana_Gjorbunarska
07-01-12, 12:29
Новото, което сега научих е, че кръщелното му име бил ВЕЛЯН.

http://img824.imageshack.us/img824/5089/venko2.png

И това не е безинтересно
http://img341.imageshack.us/img341/3875/venko1.png

Gueorguieff
19-05-12, 19:11
Ме интересира дали некој знае каде може да се види оригиналот на овие стихови


- Нација сме или не?
..................................
- Нема три Македонии,
една е Македонија,
и таа Македонија,
досега разделуена
од империалистите,
има свој јазик, обичаи,
економска поврзаност,
историја, територија,
ги има петте белега,
и денес се оформуе
в нова и млада нација.
Думата на Партиата
до триес и четвртата
верна е и отворена.
Националното прашање
има едно решение:
и това е – сталинското.
Не се ли арно разбере,
фактите утре сурови
по глава ќе не зачукат.“

...
„Да, верно е, се бориме
денес за Југославија
но не за довчерашната,
црвите што ја гризеа,
потиснатите народи
в турма вечна што гниеја,
а великашите – големци
за превласт и за господство
помеѓу што се гложеа.

Лага е да сме Болгари,
и Срби да сме, лага е,
Македонци сме, народ сме,
а денес веќе нација... –“

Се сомневам дека
има некоја грешка тука
Думата на Партиата
до триес и четвртата
верна е и отворена.

Мислам дека е напишано до, а всушност е од.

афион
20-05-12, 09:47
Ќе си ја купиш книгата.